صاحب‌خبر

«عاشورا» و ايران تاملي در نسبت امر ملي و امر ديني

ابوالفضل فاتح

«عاشورا» و ایران؛ تاملی در نسبتِ امر ملی و امر دینی

«عاشورا» و ایران؛ تاملی در نسبتِ امر ملی و امر دینی

ابوالفضل فاتح نوشت: به‌جرات می‌توان گفت، در بحران‌هایی که بسیاری از تحلیل‌گران انتظار چندپارگی جامعه ایران را داشتند، آنچه «ملت‌بودگی»، «یکپارچگی ملی» و در نهایت «موجودیت ایران» را در سطحی فراتر از برآوردها صیانت کرد، صرفاً وطن‌دوستی ملی‌گرایانه یا دین گرایی محض نبود، بلکه هم‌افزایی این دو و تجلی این پیوند در عقل جمعی و عرصه‌های نظامی و اجتماعی و عمومی بود. اگر نوروز حوزه‌ای تمدنی در پیرامون ایران پدید آورده و تشیع دامنه نفوذ خود را تا فراتر از مرزهای منطقه گسترش داده است، عاشورا با پیام جهان‌شمول آزادگی، کرامت و عدالت، ظرفیتی فراتر از هر دو در نزد آزادگان جهان آفریده است؛ ظرفیتی که در صورت لحاظ مقتضیات «زیست راهبردی» می‌تواند ایران را با سرمایه های معنوی و فرهنگی به نمونه‌ای کم‌نظیر از «اقلیتی با اثرگذاری اکثریت» بدل سازد.

ابوالفضل فاتح؛

«عاشورا» و ایران؛ تاملی در نسبتِ امر ملی و امر دینی

به‌جرات می‌توان گفت، در بحران‌هایی که بسیاری از تحلیل‌گران انتظار چندپارگی جامعه ایران را داشتند، آنچه «ملت‌بودگی»، «یکپارچگی ملی» و در نهایت «موجودیت ایران» را در سطحی فراتر از برآوردها صیانت کرد، صرفاً وطن‌دوستی ملی‌گرایانه یا دین گرایی محض نبود، بلکه هم‌افزایی این دو و تجلی این پیوند در عقل جمعی و عرصه‌های نظامی و اجتماعی و عمومی بود.

«عاشورا» و ایران؛ تاملی در نسبتِ امر ملی و امر دینی

در تجربه تاریخی ایران، حذف دین از معادله هویت جمعی و یا ستیز با آن، فهمی ناقص از ایران به دست داده و می‌تواند به خطاهای راهبردی بینجامد، چنان که «ملیت ستیزی» نیز فرجامی نداشته است  و حافظه ی جمعی ایرانیان پر از تلخکامی از این گونه ستیزهای بی حاصل است. بی‌تردید هیچ جریان اجتماعی پایداری نمی‌تواند خود را از مهم‌ترین سرچشمه‌های هویت و حافظه تاریخی جامعه خویش جدا سازد یا با آن به ستیز برخیزد، مگر‌آنکه در بزنگاه‌های سرنوشت‌ساز با نوعی آشفتگی در مواضع، ناتوانی در تشخیص امر ملی، یا لکنت و لغزش در ایفای نقش تاریخی برای «حفظ موجودیت و هویت ایران» مواجه شود.