گروه کسب و کار:
بزرگ کردن بچهها مثل رانندگی کردن در ترافیک است. مجبورید مدام توقف کنید و سرعت خود را پایین بیاورید؛ به خصوص وقتی مجبور باشید با کودک لجبازی سر و کله بزنید که همیشه به همهچیز "نه" میگوید.
یکی از مادرها نوشته بود: "بعضی وقتها از دست لجبازی بچهم دلم میخواد گریه کنم. اصلاً گوشش به حرف کسی بدهکار نیست، هم منو هم باباشو روانی کرده."
همانطور که در سایت sagesupport.au نوشته شده:
Parenting a young child is like driving in rush hour traffic. You’re faced with unexpected stops and slowdowns, especially when dealing with a stubborn child who insists on saying “no” to everything.
اما لجبازی کودکان یک ویژگی شخصیتی غیرقابل تغییر نیست. در ادامه 10 روش علمی رفتار با کودکان لجباز را به شما معرفی میکنیم:
گوش دادن فعال و همدلی
قبل از صادر کردن دستور، سعی کنید ابتدا احساسات کودک خود را تأیید کرده و با او همدلی کنید.
بیشتر کودکان به این دلیل لجبازی میکنند که ابزار کلامی لازم برای فهماندن خواستهها یا احساسات خود را ندارند. در چنین شرایطی، کودک به جای گفتوگو، از سلاح لجبازی استفاده میکند. تحقیقات نشان داده است کودکانی که احساس میکنند شنیده نمیشوند، بیشتر سرکشی میکنند. گفتن جملاتی مانند "میدانم که الان ناراحتی که وقت بازی تمام شده، اما حالا وقت تمیز کردن است"، میتواند به کاهش تنش کمک کند.
اگر ساکن استان یزد هستید، استفاده از خدمات تخصصی گفتار درمانی یزد میتواند به کودک شما کمک کند تا با یادگیری شیوه صحیح بیان احساسات، دیگر نیازی به لجبازی، جیغ زدن یا قهر کردن نداشته باشد.
پیشنهاد حق انتخاب
سعی کنید به جای صادر کردن یک دستور مستقیم که معمولاً با پاسخ قاطع "نه" کودک مواجه میشود، دو گزینه قابل قبول پیش روی او بگذارید. این کار عطش کودک برای استقلال و داشتن کنترل روی زندگیاش را برمیانگیزد.
مثلاً به جای اینکه به او دستور دهید "برو بخواب"، میتوانید بگویید: "دوست داری قبل از خواب داستان A را برات تعریف کنم یا داستان B؟"
تشویق و تحسین مثبت
تحقیقات نشان دادهاند پاداش دادن والدین به کارهای مثبت، یکی از بهترین روشهای رفتار با کودکان لجباز است. زمانی که کودک لجبازی را کنار گذاشته و با شما همکاری میکند، از تحسینهای مشخصی استفاده کنید. مثلاً بگویید: "ممنون که کفشهایت را در جاکفشی گذاشتی."
از طرف دیگر، بهتر است در مقابل نافرمانیهای کوچکی که به قصد جلب توجه انجام میشوند، بیاعتنا باشید و به جای تنبیه سخت، به صورت هدفمند آنها را نادیده بگیرید. این کار باعث میشود کودک یاد بگیرد با نافرمانی نمیتواند توجه شما را جلب کند.
وضع قوانین مشخص با تبعات منطقی
تنبیههای خودسرانه و سختگیرانه، تنها به تشدید لجبازی کودک منجر میشود. یکی از بهترین روشهای رفتار با کودکان لجباز، وضع قوانین مشخص با پیامدهای منطقی و عادلانه است.
وقتی کودک یاد بگیرد که انتخابهایش پیامدهای مستقیم، اجتنابناپذیر و تکراری دارد، خودش به تغییر رفتار تمایل پیدا میکند. به عنوان مثال، اگر کودک از سر لجبازی اسباببازی خود را خراب میکند، باید بداند که دیگر هیچگاه دوباره آن اسباببازی را نخواهد داشت.
گرچه نباید با کودک سختگیر باشید، اما باید در اجرای قوانین قاطع رفتار کنید تا کودک قطعی بودن تبعات رفتار خود را یاد بگیرد. از سوی دیگر، قوانین باید ساده، همیشگی و پیشبینیپذیر باشند. تغییر مداوم قوانین یا ناعادلانه بودن آنها، اثرگذاریشان را از بین میبرد و باعث لجبازی بیشتر کودک میشود.
استفاده از زبان "اول/بعد"
این متد یک استراتژی بالینی برای مدیریت انتقال از یک فعالیت به فعالیت دیگر است و از جمله بهترین روشهای رفتار با کودکان لجباز محسوب میشود.
در این روش، شما باید یک وظیفه غیرقابل مذاکره را به یک فعالیت انگیزشی که مورد علاقه کودک است گره بزنید. مثلاً "اول ناهار میخوریم، بعد میتوانیم با هم کارتون ببینیم."
تغییر مسیر توجه
وقتی حس میکنید کودک قصد دارد لجبازی را شروع کند، تمرکز او را به یک موضوع یا فعالیت جذاب دیگر معطوف کنید. این کار باعث میشود کودک از گارد ذهنی خودش خارج شود و وارد فاز لجبازی نشود.
البته تغییر مسیر توجه به معنی تسلیم شدن در برابر لجبازی کودک نیست، بلکه هدف آن منحرف کردن او از رفتار منفی، به سمت یک فعالیت مثبت است.
آموزش مهارتهای جایگزین
یکی از بهترین روشهای علمی رفتار با کودک لجباز، استفاده از متد CBT (درمان شناختی رفتاری) است. این استراتژی تربیتی به شناسایی و اصلاح الگوهای فکری منفی کمک زیادی میکند.
در این روش، شما میتوانید با آموزش دادن مهارتهای ارتباطی مثبت مانند «مخالفت محترمانه»، عملاً ابزارهایی را در اختیار کودک قرار دهید که با استفاده از آنها بتواند بدون جیغ و فریاد، خواستههای خود را مؤدبانه بیان کند و لجبازی را کنار بگذارد.
حفظ خونسردی و مدیریت رفتارهای خود
شاید مهمترین کاری که قبل از تمام روشهای رفتار با کودک لجباز باید انجام دهید، مدیریت رفتارهای خودتان باشد.
یادتان باشد که عصبانیت و فریاد زدن والدین، مثل هیزم ریختن روی آتش لجبازی کودکان است که میتواند یک مکالمه را به یک مجادله تبدیل کند.
والدین باید درک کنند که کودک نه قصد دارد به شخصیت شما حمله کند و نه به شما بیعلاقه است، بلکه لجبازی کودک فقط یک سوءرفتار ساده است. استفاده از تکنیکهایی مثل تنفس عمیق یا ترک موقتی صحنه برای آرام شدن، به شما کمک میکند آرام باشید و جریان گفتوگو با کودک لجباز را به درستی هدایت کنید.
هرگز وارد جنگ قدرت نشوید
در جنگ با کودکان لجباز هیچ برندهای وجود ندارد. وقتی کودک لجباز وارد جنگ قدرت میشود، حتی اگر بداند که اشتباه میکند، هم برای حفظ غرور خود تا انتها ادامه میدهد. والدین نباید به دنبال تسلیم کردن کودک باشند، بلکه باید به دنبال راههای سازش و نتایج برد-برد بگردند.
تغییر نگاه به لجبازی
سعی کنید به جای اینکه لجبازی را یک صفت شخصیتی منفی ببینید، آن را به عنوان نشانهای از اراده قوی، استقلال و پتانسیل رهبری کودک در آینده در نظر بگیرید. این تغییر نگاه در کنار روشهای علمی رفتار با کودکان لجباز، باعث میشود در برخورد با آنها کمتر عصبانی شوید و بتوانید آرامش خود را حفظ کنید.
تفاوت کودک لجباز و مصمم
خیلی از مواقع کودک اصلاً لجباز نیست، بلکه فردی مصمم است. بیشتر والدین کودکان لجباز را با کودکان با اراده و مستقل اشتباه میگیرند و رفتارهای غلطی با آنها دارند. در جدول زیر به بررسی تفاوتها این دو گروه میپردازیم:
سخن آخر
روشهای زیادی برای مدیریت رفتار با کودکان لجباز وجود دارد. بسیاری از این متدها ساده هستند و با کمی تمرین و مداومت، میتوانند اثربخش باشند اما چنانچه لجبازی کودک بیش از اندازه شدید باشد و نتوان آن را در منزل کنترل کرد، احتمالاً پای اختلالات جدیتری مانند ODD در میان است و ممکن است به کمک یک متخصص گفتاردرمانی نیاز باشد.
∎
بزرگ کردن بچهها مثل رانندگی کردن در ترافیک است. مجبورید مدام توقف کنید و سرعت خود را پایین بیاورید؛ به خصوص وقتی مجبور باشید با کودک لجبازی سر و کله بزنید که همیشه به همهچیز "نه" میگوید.
یکی از مادرها نوشته بود: "بعضی وقتها از دست لجبازی بچهم دلم میخواد گریه کنم. اصلاً گوشش به حرف کسی بدهکار نیست، هم منو هم باباشو روانی کرده."
همانطور که در سایت sagesupport.au نوشته شده:
Parenting a young child is like driving in rush hour traffic. You’re faced with unexpected stops and slowdowns, especially when dealing with a stubborn child who insists on saying “no” to everything.
اما لجبازی کودکان یک ویژگی شخصیتی غیرقابل تغییر نیست. در ادامه 10 روش علمی رفتار با کودکان لجباز را به شما معرفی میکنیم:
گوش دادن فعال و همدلی
قبل از صادر کردن دستور، سعی کنید ابتدا احساسات کودک خود را تأیید کرده و با او همدلی کنید.
بیشتر کودکان به این دلیل لجبازی میکنند که ابزار کلامی لازم برای فهماندن خواستهها یا احساسات خود را ندارند. در چنین شرایطی، کودک به جای گفتوگو، از سلاح لجبازی استفاده میکند. تحقیقات نشان داده است کودکانی که احساس میکنند شنیده نمیشوند، بیشتر سرکشی میکنند. گفتن جملاتی مانند "میدانم که الان ناراحتی که وقت بازی تمام شده، اما حالا وقت تمیز کردن است"، میتواند به کاهش تنش کمک کند.
اگر ساکن استان یزد هستید، استفاده از خدمات تخصصی گفتار درمانی یزد میتواند به کودک شما کمک کند تا با یادگیری شیوه صحیح بیان احساسات، دیگر نیازی به لجبازی، جیغ زدن یا قهر کردن نداشته باشد.
پیشنهاد حق انتخاب
سعی کنید به جای صادر کردن یک دستور مستقیم که معمولاً با پاسخ قاطع "نه" کودک مواجه میشود، دو گزینه قابل قبول پیش روی او بگذارید. این کار عطش کودک برای استقلال و داشتن کنترل روی زندگیاش را برمیانگیزد.
مثلاً به جای اینکه به او دستور دهید "برو بخواب"، میتوانید بگویید: "دوست داری قبل از خواب داستان A را برات تعریف کنم یا داستان B؟"
تشویق و تحسین مثبت
تحقیقات نشان دادهاند پاداش دادن والدین به کارهای مثبت، یکی از بهترین روشهای رفتار با کودکان لجباز است. زمانی که کودک لجبازی را کنار گذاشته و با شما همکاری میکند، از تحسینهای مشخصی استفاده کنید. مثلاً بگویید: "ممنون که کفشهایت را در جاکفشی گذاشتی."
از طرف دیگر، بهتر است در مقابل نافرمانیهای کوچکی که به قصد جلب توجه انجام میشوند، بیاعتنا باشید و به جای تنبیه سخت، به صورت هدفمند آنها را نادیده بگیرید. این کار باعث میشود کودک یاد بگیرد با نافرمانی نمیتواند توجه شما را جلب کند.
وضع قوانین مشخص با تبعات منطقی
تنبیههای خودسرانه و سختگیرانه، تنها به تشدید لجبازی کودک منجر میشود. یکی از بهترین روشهای رفتار با کودکان لجباز، وضع قوانین مشخص با پیامدهای منطقی و عادلانه است.
وقتی کودک یاد بگیرد که انتخابهایش پیامدهای مستقیم، اجتنابناپذیر و تکراری دارد، خودش به تغییر رفتار تمایل پیدا میکند. به عنوان مثال، اگر کودک از سر لجبازی اسباببازی خود را خراب میکند، باید بداند که دیگر هیچگاه دوباره آن اسباببازی را نخواهد داشت.
گرچه نباید با کودک سختگیر باشید، اما باید در اجرای قوانین قاطع رفتار کنید تا کودک قطعی بودن تبعات رفتار خود را یاد بگیرد. از سوی دیگر، قوانین باید ساده، همیشگی و پیشبینیپذیر باشند. تغییر مداوم قوانین یا ناعادلانه بودن آنها، اثرگذاریشان را از بین میبرد و باعث لجبازی بیشتر کودک میشود.
استفاده از زبان "اول/بعد"
این متد یک استراتژی بالینی برای مدیریت انتقال از یک فعالیت به فعالیت دیگر است و از جمله بهترین روشهای رفتار با کودکان لجباز محسوب میشود.
در این روش، شما باید یک وظیفه غیرقابل مذاکره را به یک فعالیت انگیزشی که مورد علاقه کودک است گره بزنید. مثلاً "اول ناهار میخوریم، بعد میتوانیم با هم کارتون ببینیم."
تغییر مسیر توجه
وقتی حس میکنید کودک قصد دارد لجبازی را شروع کند، تمرکز او را به یک موضوع یا فعالیت جذاب دیگر معطوف کنید. این کار باعث میشود کودک از گارد ذهنی خودش خارج شود و وارد فاز لجبازی نشود.
البته تغییر مسیر توجه به معنی تسلیم شدن در برابر لجبازی کودک نیست، بلکه هدف آن منحرف کردن او از رفتار منفی، به سمت یک فعالیت مثبت است.
آموزش مهارتهای جایگزین
یکی از بهترین روشهای علمی رفتار با کودک لجباز، استفاده از متد CBT (درمان شناختی رفتاری) است. این استراتژی تربیتی به شناسایی و اصلاح الگوهای فکری منفی کمک زیادی میکند.
در این روش، شما میتوانید با آموزش دادن مهارتهای ارتباطی مثبت مانند «مخالفت محترمانه»، عملاً ابزارهایی را در اختیار کودک قرار دهید که با استفاده از آنها بتواند بدون جیغ و فریاد، خواستههای خود را مؤدبانه بیان کند و لجبازی را کنار بگذارد.
حفظ خونسردی و مدیریت رفتارهای خود
شاید مهمترین کاری که قبل از تمام روشهای رفتار با کودک لجباز باید انجام دهید، مدیریت رفتارهای خودتان باشد.
یادتان باشد که عصبانیت و فریاد زدن والدین، مثل هیزم ریختن روی آتش لجبازی کودکان است که میتواند یک مکالمه را به یک مجادله تبدیل کند.
والدین باید درک کنند که کودک نه قصد دارد به شخصیت شما حمله کند و نه به شما بیعلاقه است، بلکه لجبازی کودک فقط یک سوءرفتار ساده است. استفاده از تکنیکهایی مثل تنفس عمیق یا ترک موقتی صحنه برای آرام شدن، به شما کمک میکند آرام باشید و جریان گفتوگو با کودک لجباز را به درستی هدایت کنید.
هرگز وارد جنگ قدرت نشوید
در جنگ با کودکان لجباز هیچ برندهای وجود ندارد. وقتی کودک لجباز وارد جنگ قدرت میشود، حتی اگر بداند که اشتباه میکند، هم برای حفظ غرور خود تا انتها ادامه میدهد. والدین نباید به دنبال تسلیم کردن کودک باشند، بلکه باید به دنبال راههای سازش و نتایج برد-برد بگردند.
تغییر نگاه به لجبازی
سعی کنید به جای اینکه لجبازی را یک صفت شخصیتی منفی ببینید، آن را به عنوان نشانهای از اراده قوی، استقلال و پتانسیل رهبری کودک در آینده در نظر بگیرید. این تغییر نگاه در کنار روشهای علمی رفتار با کودکان لجباز، باعث میشود در برخورد با آنها کمتر عصبانی شوید و بتوانید آرامش خود را حفظ کنید.
تفاوت کودک لجباز و مصمم
خیلی از مواقع کودک اصلاً لجباز نیست، بلکه فردی مصمم است. بیشتر والدین کودکان لجباز را با کودکان با اراده و مستقل اشتباه میگیرند و رفتارهای غلطی با آنها دارند. در جدول زیر به بررسی تفاوتها این دو گروه میپردازیم:
| ویژگی | کودک لجباز | کودک مصمم و بااراده |
| تعامل و شنیدن | حاضر نیست حتی یک لحظه به حرفهای والدین گوش دهد | سوالات بسیار زیادی میپرسد و تا متقاعد نشود چیزی را نمیپذیرد |
| خلاقیت و ذهنیت | عمدتاً از تغییر میترسد و آن را یک تهاجم شخصی تلقی میکند | بسیار خلاق، باهوش و دارای قدرت تخیل و نوآوری بالا است |
| هدف از رفتار | نیاز شدید به دیده شدن، تأیید گرفتن و رئیس بودن دارد | به دنبال یافتن حقیقت است و وقتی آن را یافت، بر سر آن محکم میایستد |
| مهارت رهبری | لجبازی او میتواند ناشی از میل به کنترل دیگران باشد | یک رهبر بالقوه است که دیگران میتوانند به او تکیه کنند |
سخن آخر
روشهای زیادی برای مدیریت رفتار با کودکان لجباز وجود دارد. بسیاری از این متدها ساده هستند و با کمی تمرین و مداومت، میتوانند اثربخش باشند اما چنانچه لجبازی کودک بیش از اندازه شدید باشد و نتوان آن را در منزل کنترل کرد، احتمالاً پای اختلالات جدیتری مانند ODD در میان است و ممکن است به کمک یک متخصص گفتاردرمانی نیاز باشد.