به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به تشدید ناترازی انرژی در ایران و افزایش نیاز کشور به برق پایدار، گفت توسعه انرژی هسته‌ای با امنیت انرژی، پدافند غیرعامل، توسعه صنعتی، حمل‌ونقل برقی و حتی زیرساخت‌های هوش مصنوعی ارتباط مستقیم دارد. سید‌طه‌حسین مدنی به «شرق» گفت: بسیاری از اقتصادهای بزرگ جهان، با وجود توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، همچنان برق هسته‌ای را به‌عنوان یکی از پایه‌های اصلی شبکه خود حفظ کرده‌اند. آمریکا بیش از ۱۸ درصد، فرانسه بیش از ۶۷ درصد، کره جنوبی حدود ۳۲ درصد، سوئد حدود ۳۰ درصد و فنلاند حدود ۳۹ درصد از برق خود را از انرژی هسته‌ای تأمین می‌کنند. این ارقام نشان می‌دهد که در بسیاری از کشورها، انرژی هسته‌ای بخشی از راهبرد تنوع‌بخشی به منابع تولید برق است. مدنی ادامه داد: در مقابل، تجربه کشورهایی مانند آلمان و ایتالیا نیز نشان می‌دهد کنارگذاشتن ظرفیت هسته‌ای می‌تواند وابستگی به سایر منابع انرژی، به‌ویژه سوخت‌های فسیلی و واردات انرژی را افزایش دهد. آلمان در سال ۲۰۲۳ تولید برق هسته‌ای خود را به صفر رساند و در ادامه، در شرایط بحران انرژی با افزایش استفاده از زغال‌سنگ و واردات برق مواجه شد.
۲۰ هزار مگاوات؛ یک هدف زیرساختی برای ایران
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به برنامه تولید ۲۰ هزار مگاوات برق هسته‌ای تا سال ۱۴۲۰ اظهار کرد: این هدف باید در چارچوب نیاز کشور به تنوع‌بخشی سبد انرژی و کاهش وابستگی شدید شبکه برق به گاز طبیعی مورد توجه قرار گیرد. او گفت: در شرایط فعلی حدود ۸۵ درصد برق ایران به گاز طبیعی وابسته است و همین تمرکز بالا، شبکه انرژی را در برابر کمبود گاز، ناترازی فصلی، قطعی برق و اختلال در فعالیت صنایع آسیب‌پذیر کرده است. بنابراین توسعه ظرفیت هسته‌ای می‌تواند یکی از ابزارهای کاهش این تمرکز و افزایش تاب‌آوری شبکه باشد. او تصریح کرد: تنوع‌بخشی به تولید برق تنها یک موضوع اقتصادی نیست، بلکه از منظر پدافند غیرعامل نیز اهمیت دارد؛ زیرا تمرکز بیش از حد تولید انرژی در چند نقطه و وابستگی شدید به یک حامل انرژی، آسیب‌پذیری زیرساخت‌های حیاتی را افزایش می‌دهد.
برق هسته‌ای و آینده حمل‌ونقل برقی
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به ضرورت برقی‌سازی حمل‌ونقل گفت: توسعه خودروهای برقی در صورتی می‌تواند به کاهش مصرف بنزین و آلودگی هوا کمک کند که برق مورد نیاز آنها نیز از یک شبکه پایدار و متنوع تأمین شود. او افزود: اگر میلیون‌ها خودروی برقی وارد شبکه حمل‌ونقل شوند اما برق مورد نیاز آنها همچنان توسط نیروگاه‌های حرارتی وابسته به گاز، گازوئیل و مازوت تولید شود، بخشی از مسئله فقط از خیابان‌ها به نیروگاه‌ها منتقل خواهد شد. بنابراین توسعه حمل‌ونقل برقی باید هم‌زمان با افزایش ظرفیت تولید برق پایدار دنبال شود. مدنی ادامه داد: نیروگاه‌های هسته‌ای به دلیل تولید مستمر و قابلیت تأمین بار پایه، می‌توانند در این زمینه نقش مهمی داشته باشند. به‌ویژه در ساعات کم‌مصرف شبانه که امکان استفاده از ظرفیت برق برای شارژ خودروها وجود دارد، می‌توان از تولید پایدار نیروگاه‌های هسته‌ای بهره گرفت. او اظهار کرد: کاهش وابستگی به واردات بنزین و کاهش هزینه‌های ناشی از قاچاق سوخت نیز می‌تواند بخشی از منابع لازم برای توسعه زیرساخت‌های شارژ خودروهای برقی و پروژه‌های جدید انرژی را آزاد کند.
بدون برق پایدار، توسعه هوش مصنوعی دشوار است
مدنی یکی دیگر از حوزه‌های وابسته به برق پایدار را زیرساخت‌های هوش مصنوعی دانست و گفت: توسعه مراکز داده و سامانه‌های پردازشی پیشرفته، به برق مستمر و قابل اتکا نیاز دارد و حتی اختلال‌های کوتاه‌مدت در تأمین انرژی می‌تواند خسارت‌های سنگینی به این زیرساخت‌ها وارد کند. او افزود: انرژی‌های تجدیدپذیر به دلیل ماهیت نوسانی خود برای تأمین برق مداوم مراکز پردازشی، نیازمند سامانه‌های ذخیره‌سازی هستند؛ در حالی که نیروگاه‌های هسته‌ای می‌توانند به‌عنوان منبع تولید پایدار در کنار تجدیدپذیرها قرار بگیرند. رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند تصریح کرد: اگر ایران بخواهد در اقتصاد دیجیتال، مراکز داده و هوش مصنوعی حضور مؤثری داشته باشد، مسئله برق باید پیش از توسعه این زیرساخت‌ها حل شود؛ زیرا بدون انرژی مطمئن، توسعه فناوری‌های پرمصرف عملا با محدودیت جدی مواجه خواهد شد.
رآکتورهای کوچک؛ گزینه‌ای برای تولید پراکنده
مدنی با اشاره به رآکتورهای کوچک ماژولار گفت: آینده فناوری هسته‌ای تنها به نیروگاه‌های بزرگ محدود نمی‌شود و رآکتورهای کوچک ماژولار یا SMR می‌توانند امکان تولید برق و حرارت را در مقیاس‌های کوچک‌تر و نزدیک‌تر به مراکز مصرف فراهم کنند. او افزود: این رآکتورها با ظرفیت‌هایی در حدود ۱۰ تا ۳۰۰ مگاوات، علاوه بر امکان استقرار انعطاف‌پذیرتر، می‌توانند برای صنایع بزرگ، مناطق خاص و زیرساخت‌های حیاتی مورد استفاده قرار گیرند و در کنار تولید برق، ظرفیت‌هایی مانند تولید حرارت صنعتی و شیرین‌سازی آب را نیز فراهم کنند.
برق هسته‌ای در خدمت صنعت و تاب‌آوری اقتصادی
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به آسیب‌پذیری صنایع در برابر خاموشی‌ها اظهار کرد: صنایع بزرگی مانند فولاد، مس، آلومینیوم، سیمان و پتروشیمی به برق و گاز مستمر نیاز دارند و قطعی انرژی می‌تواند خسارت قابل توجهی به تولید، اشتغال و سرمایه‌گذاری وارد کند. او گفت: استفاده از ظرفیت هسته‌ای در کنار شبکه سراسری و در صورت امکان استقرار رآکتورهای اختصاصی برای برخی صنایع می‌تواند وابستگی آنها به شوک‌های فصلی انرژی را کاهش دهد و بخشی از استقلال انرژی صنایع مادر را تأمین کند. مدنی افزود: مشکل فقط به صنایع بزرگ محدود نمی‌شود؛ قطعی برق برای اصناف و کسب‌وکارهای کوچک نیز می‌تواند موجب فساد مواد غذایی و دارویی، اختلال در پرداخت‌های الکترونیکی، توقف خدمات و افزایش هزینه‌های فعالیت اقتصادی شود. استفاده گسترده از ژنراتورهای دیزلی نیز هزینه و آلودگی بیشتری به شهرها تحمیل می‌کند.
پدافند غیرعامل؛ ضرورت پراکندگی تولید انرژی
او با تأکید بر اینکه زیرساخت انرژی باید از منظر پدافند غیرعامل نیز طراحی شود، گفت: وابستگی به تعداد محدودی از مراکز تولید و انتقال انرژی می‌تواند در شرایط بحرانی آسیب‌پذیری شبکه را افزایش دهد. مدنی ادامه داد: توسعه نیروگاه‌های هسته‌ای در مناطق مختلف، به‌ویژه در امتداد سواحل جنوبی، می‌تواند بخشی از راهبرد پراکندگی و افزایش تاب‌آوری شبکه باشد. در چنین الگویی، آسیب به بخشی از زنجیره تأمین سوخت فسیلی لزوما به توقف کامل تولید برق منجر نمی‌شود.
ترکیب هسته‌ای و تجدیدپذیرها به جای رقابت
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با تأکید بر اینکه انرژی هسته‌ای و تجدیدپذیرها الزاما رقیب یکدیگر نیستند، اظهار کرد: مسئله اصلی باید طراحی یک سبد متوازن انرژی باشد که در آن منابع مختلف، متناسب با ویژگی‌های خود، بخشی از نیاز شبکه را تأمین کنند. او گفت: انرژی خورشیدی و بادی ظرفیت مهمی برای توسعه دارند، اما نوسان تولید آنها نیازمند ذخیره‌سازی، توسعه شبکه انتقال و ظرفیت پشتیبان است. در مقابل، نیروگاه هسته‌ای می‌تواند برق پایه و مستمر شبکه را تأمین کند و در کنار تجدیدپذیرها، ترکیبی متنوع‌تر ایجاد کند. مدنی افزود: نیروگاه اتمی بوشهر نیز نمونه‌ای از ظرفیت برق هسته‌ای در ایران است که طی سال‌های فعالیت خود توانسته از مصرف حجم قابل توجهی سوخت فسیلی جلوگیری کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.