به گزارش خبرگزاری ایمنا، در شهری که هر روز بر حجم فعالیتها، جمعیت، سفرهای درونشهری و نیازهای شهروندان افزوده میشود، دیگر نمیتوان مدیریت شهری را تنها با روشهای سنتی پیش برد. پیچیدهتر شدن مسائل شهری، از ترافیک و حملونقل گرفته تا محیط زیست، خدمات شهری، انرژی، مدیریت بحران و حتی نحوه ارائه خدمات به شهروندان، نیازمند ابزارهایی است که بتوانند تصویری دقیقتر و بهروزتر از شهر در اختیار مدیران قرار دهند.
هوشمندسازی شهرها در چنین شرایطی دیگر یک انتخاب فناورانه یا اقدامی تنها برای توسعه خدمات الکترونیک نیست، بلکه به یکی از الزامات مدیریت کارآمد شهرهای امروز تبدیل شده است. شهری که بتواند از فناوری برای شناخت دقیقتر مسائل، ارتباط مؤثرتر با شهروندان و ارتقای کیفیت خدمات استفاده کند، ظرفیت بیشتری برای روبهرو شدن با چالشهای روزمره و بحرانهای پیشبینینشده خواهد داشت.
در این میان، هوشمندسازی زمانی میتواند به یک تحول واقعی در مدیریت شهری منجر شود که فناوری از سطح ابزارهای منفرد فراتر رود و در تار و پود فعالیتهای شهر جریان پیدا کند؛ از نحوه جابهجایی شهروندان و مدیریت منابع گرفته تا نگهداری زیرساختها، ارائه خدمات عمومی و واکنش به شرایط اضطراری. نتیجه چنین رویکردی، شهری است که مدیریت آن بیش از گذشته بر شناخت، سرعت عمل و بهرهگیری از ظرفیتهای فناوری استوار است.
اصفهان نیز بهعنوان یکی از کلانشهرهای کشور، در سالهای اخیر مسیر توسعه زیرساختها و خدمات هوشمند شهری را دنبال کرده است؛ مسیری که از توسعه سامانهها و خدمات دیجیتال آغاز شده است و میتواند به سمت یکپارچهسازی اطلاعات، ارتقای کیفیت خدمات و شکلگیری مدیریت شهری هوشمندتر حرکت کند. در این مسیر، هدف نهایی تنها دیجیتالی شدن خدمات نیست، بلکه استفاده از فناوری برای ساختن شهری کارآمدتر، پاسخگوتر و متناسب با نیازهای امروز و آینده شهروندان است.
حرکت اصفهان بهسوی شهر هوشمند، در واقع بخشی از یک تغییر بزرگتر در شیوه اداره شهر است؛ تغییری که در آن فناوری، داده و زیرساختهای ارتباطی میتوانند در کنار تجربه و تصمیمگیری مدیران شهری، زمینه را برای شناخت بهتر مسائل و ارائه خدمات دقیقتر فراهم کنند. اینکه این مسیر در اصفهان چگونه باید ادامه پیدا کند؟، چه حوزههایی در اولویت قرار دارند؟ و چشمانداز مدیریت شهری هوشمند در نصفجهان چیست؟، موضوعی است که سید امیر سامع، رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای اسلامی شهر اصفهان درباره آن توضیح داده است.
هوشمندسازی اصفهان باید از سامانههای پراکنده به اتاق فرمان یکپارچه شهری برسد
سید امیر سامع، نایبرئیس شورای اسلامی شهر اصفهان در گفتوگو با خبرنگار ایمنا اظهار میکند: هوشمندسازی شهر باید یکی از اولویتهای جدی شهرداری باشد و این موضوع نباید تنها به راهاندازی چند سامانه یا ارائه چند خدمت الکترونیکی محدود شود.
وی میافزاید: شهر هوشمند زمانی معنا پیدا میکند که اطلاعات سامانههای مختلف شهری بهصورت یکپارچه در اختیار مدیریت شهری قرار گیرد و شهرداری بتواند بر اساس دادههای بههنگام، سه مرحله «رصد، پیشبینی و تصمیمگیری» را به شکل منسجم انجام دهد.
نایبرئیس شورای اسلامی شهر اصفهان خاطرنشان میکند: در این مسیر، فعال شدن و توسعه سامانههایی همچون «رسا»، «اصپاک»، «اصرو»، «اصنو» و سیستم صوت شهری میتواند بخشی از زیرساخت مورد نیاز برای شکلگیری یک اتاق فرمان واقعی و کارآمد برای شهر باشد.
سامع تصریح میکند: در زمان وقوع یک حادثه یا شرایط اضطراری، نباید مدیریت شهری تنها منتظر بماند تا مردم از طریق تلفن همراه، اینترنت یا رسانههای عمومی پیام هشدار را دریافت کنند؛ بلکه باید بتوانیم در اتاق فرمان شهر، متناسب با موقعیت و محدوده حادثه، ابزارهای ارتباطی شهری را نیز مدیریت کنیم.
وی ادامه میدهد: فرض کنیم در بخشی از شهر یک حادثه لرزهای رخ داده است، در چنین شرایطی، بسته به سطح خطر و تصمیم مراجع مسئول، زیرساختهای اطلاعرسانی شهری باید بتوانند پیامهای ضروری را در محدوده موردنظر به شهروندان منتقل کنند.
نایبرئیس شورای اسلامی شهر اصفهان بیان میکند: این موضوع درباره هر نوع بحران دیگری نیز قابل تصور است، بنابراین هوشمندسازی در اینجا تنها به معنای جمعآوری اطلاعات نیست، بلکه به معنای ایجاد زنجیرهای از پایش، تحلیل، هشدار و اقدام است.
سامع عنوان میکند: در حوزه محیط زیست و خدمات شهری نیز باید همین نگاه وجود داشته باشد؛ بهعنوان مثال، شهرداری باید بتواند میزان تولید و ورود پساب را بهصورت مستمر رصد کند و بر اساس اطلاعات مربوط به فصل، بارندگی و الگوی مصرف، ظرفیت و فرآیندهای تصفیه را بهتر مدیریت کند.
وی با بیان اینکه در حوزه پسماند نیز لازم است بدانیم طی ۲۴ ساعت گذشته چه میزان پسماند تر، خشک و ساختمانی تولید شده است، این میزان نسبت به روزها و ماههای مشابه سالهای گذشته چه تغییری داشته و بر اساس الگوهای موجود، در ساعات و روزهای آینده چه حجمی از پسماند پیشبینی میشود، میگوید: چنین اطلاعاتی میتواند مبنای دقیقتری برای تعیین تعداد خودروها، نیروها، مسیرها و زمانبندی فعالیت ناوگان خدمات شهری باشد.
سامع با بیان اینکه در حوزه انرژی نیز شهر هوشمند باید بتواند تصویری لحظهای و قابل اتکا از مصرف و تولید انرژی ارائه دهد، تأکید میکند: باید مشخص باشد نیروگاههای تجدیدپذیر شهری، از جمله نیروگاههای موجود در مجموعههایی همچون باغ فدک، باغ رضوان و سایر نقاط، در هر مقطع چه میزان انرژی تولید میکنند و در مقابل، میزان مصرف برق، آب و گاز مجموعههای شهری چقدر است.
وی تصریح میکند: ظرفیت برق اضطراری و منابع پشتیبان نیز باید در این تصویر دیده شود تا مدیریت شهری بتواند در شرایط عادی و بحرانی، تصمیمگیری بر پایه داده داشته باشد.
هوشمندسازی اصفهان باید به مدیریت شهر پیش از وقوع اتفاقات منجر شود
نایبرئیس شورای اسلامی شهر اصفهان با اشاره به اینکه مسیریابی هوشمند و مدیریت ناوگان نیز بخش دیگری از این زنجیره است، عنوان میکند: درباره خودروهای آتشنشانی، خودروهای جمعآوری پسماند، ماشینآلات خدمات شهری و دستگاههای مکانیزه باید بدانیم در هر لحظه چه تعداد وسیله در حال خدمت هستند، هرکدام کجا قرار دارند، چه مسیری را طی کردهاند و چه میزان خدمت ارائه شده است.
وی ادامه میدهد: اگر بدانیم شب گذشته چند خودرو فعال بوده است، چند دستگاه جاروب مکانیزه در چه محدودههایی فعالیت کردهاند و چه میزان عملیات انجام شده است، برنامهریزی برای روزهای بعد از حالت تخمینی خارج و به سمت تصمیمگیری بر پایه داده حرکت میکند.
سامع با بیان اینکه در مدیریت بحران و اسکان اضطراری نیز همین ضرورت وجود دارد، اضافه میکند: باید در هر لحظه اطلاعات دقیقی از ظرفیت مراکز اسکان، تعداد چادرهای مستقر، ظرفیت باقیمانده و میزان استفاده از هر مرکز داشته باشیم.
وی میافزاید: اگر برای یک تعطیلات چندروزه پیشبینی شود حجم قابلتوجهی از مسافران وارد شهر شوند، میتوان بر اساس دادههای سالهای گذشته، روند سفر، ظرفیت مراکز و سایر شاخصهای مرتبط، نیاز احتمالی به اسکان را از قبل برآورد و برای آن برنامهریزی کرد.
نایبرئیس شورای اسلامی شهر اصفهان با اشاره به اینکه موضوع پارکینگ نیز نمونه ملموسی از یک نیاز واقعی شهروندان است، خاطرنشان میکند: شهروند یا مسافری که وارد اصفهان میشود باید بتواند از طریق سامانههای شهری، وضعیت ظرفیت پارکینگها را در همان لحظه مشاهده و بر اساس اطلاعات واقعی، مقصد خود را انتخاب کند؛ منطقی نیست شهروند مسیری طولانی را طی کند، در ترافیک بماند و در نهایت به پارکینگی برسد که ظرفیت آن تکمیل شده است.
وی میگوید: در گام بعدی حتی میتوان به سمت خدماتی نظیر رزرو هوشمند پارکینگ رفت؛ بهعنوان مثال فردی که میداند ساعت ۱۸ به یک بیمارستان یا مرکز مشخص مراجعه میکند، بتواند پیش از حرکت، ظرفیت پارکینگهای اطراف را مشاهده و در صورت وجود زیرساخت لازم، جای پارک خود را رزرو کند.
سامع با تأکید بر اینکه اگر قرار است اصفهان را یک شهر هوشمند بدانیم، باید این مفهوم را در خدمت واقعی به شهروند تعریف کنیم، بیان میکند: شهر هوشمند باید بتواند دادههای شهری را جمعآوری کند، آنها را به اطلاعات قابل استفاده تبدیل کند، روندها را بشناسد، آینده نزدیک را تا حد امکان پیشبینی کند و در نهایت امکان تصمیمگیری سریع و دقیق را برای مدیریت شهری فراهم آورد.
وی معتقد است: این مسیر یکشبه ایجاد نمیشود و بهطور طببعی همه پروژهها را نمیتوان همزمان اجرا کرد؛ از اینرو لازم است نیازهای شهری بر اساس میزان اثرگذاری، فوریت، هزینه، آمادگی زیرساختی و تعداد شهروندان بهرهمند، اولویتبندی شوند و گامبهگام پیش بروند.
نایبرئیس شورای اسلامی شهر اصفهان خاطرنشان میکند: هدف نهایی باید رسیدن به نقطهای باشد که اتاق فرمان شهر، تصویری زنده و یکپارچه از مهمترین اتفاقات، منابع، زیرساختها و خدمات شهری در اختیار داشته باشد؛ تصویری که به مدیریت شهری اجازه دهد شهر را نه فقط پس از وقوع اتفاقات، بلکه با اتکا به داده و پیشبینی، پیش از وقوع آنها نیز مدیریت کند.
آینده مدیریت شهری در گرو تصمیمهای هوشمند
به گزارش ایمنا، هوشمندسازی شهرها را نمیتوان تنها بهمعنای ورود فناوریهای جدید به ساختار مدیریت شهری دانست؛ این رویکرد در نهایت به دنبال تغییر شیوه رویارویی با مسائل شهری است. شهری که بتواند از ظرفیت فناوری برای شناخت دقیقتر نیازها، ارتباط مؤثرتر با شهروندان و استفاده بهینهتر از امکانات خود بهره بگیرد، در برابر تغییرات و مسائل روزمره انعطاف بیشتری خواهد داشت.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر آشکار میشود که بدانیم بسیاری از مسائل شهری به یکدیگر وابستهاند و تصمیمگیری در یک حوزه میتواند بر حوزههای دیگر اثر بگذارد. از همین رو، مدیریت آینده شهرها به سمت استفاده همزمان از ظرفیتهای انسانی، زیرساختی و فناورانه حرکت میکند؛ رویکردی که میتواند فاصله میان «آنچه در شهر اتفاق میافتد» و «آنچه مدیریت شهری از آن اطلاع دارد» را کاهش دهد.
در چنین مسیری، شهر هوشمند بیش از آنکه به تعداد سامانهها و تجهیزات وابسته باشد، به میزان اثری که این فناوریها بر زندگی روزمره مردم میگذارند سنجیده میشود. کاهش زمان دریافت خدمات، دسترسی آسانتر به اطلاعات، واکنش سریعتر در شرایط خاص، استفاده دقیقتر از منابع و فراهم شدن امکان مشارکت مؤثرتر شهروندان، بخشی از نتایجی است که میتواند هوشمندسازی را از یک مفهوم فناورانه به تجربهای ملموس در زندگی شهری تبدیل کند.
اصفهان نیز برای عبور از الگوی سنتی مدیریت شهر، نیازمند نگاهی است که فناوری را نه بهعنوان هدف، بلکه بهعنوان ابزاری برای ارتقای کیفیت حکمرانی شهری بهکار گیرد. تداوم این مسیر میتواند زمینهساز شکلگیری شهری باشد که در آن تصمیمها به نیازهای واقعی نزدیکتر، خدمات متناسبتر با شرایط و ارتباط میان شهروند و مدیریت شهری سادهتر و مؤثرتر باشد؛ مسیری که در نهایت، ارزش آن نه در پیچیدگی فناوری، بلکه در کیفیت زندگی مردم سنجیده خواهد شد.