به گزارش گروه علمی ایرنا، وبگاه سایتِکدِیلی در گزارشی آورده است:
در بیماران مبتلا به روماتیسم مفصلی (نوعی بیماری خودایمنی که مفاصل را درگیر میکند)، معمولاً تصور میشود درد و خستگی مداوم نشانهای از ادامه التهاب است. اما پژوهش جدید دانشگاه سملوایز (Semmelweis University) مجارستان نشان میدهد که گاهی علت اصلی جای دیگری است.
پژوهشگران گزارش میدهند که اختلالات خواب، افسردگی، چاقی و سیگارکشیدن میتوانند علائم بیماری را حتی زمانی که التهاب تحت کنترل است، حفظ کنند. این عوامل ممکن است بیماران را در چرخههای معیوبی گرفتار کنند که شکستنشان دشوار است.
این یافتهها در دو نشریه معتبر به نیچِر ریویو روماتولوژی/ Nature Reviews Rheumatology و لَنسِت روماتولوژی/ The Lancet Rheumatology منتشر شده است. پژوهشگران مدلی طراحی کردهاند که به پزشکان کمک میکند زودتر علت اصلی علائم را شناسایی و درمان کنند.
روماتیسم مفصلی چیست و چه کسانی درگیر هستند؟
آرتریت روماتوئید یک بیماری خودایمنی مزمن است. در این بیماری، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به مفاصل حمله میکند و باعث درد، تورم و خشکی میشود.
بیشتر بیماران به درمان پاسخ میدهند، اما حدود ۶ تا ۲۸ درصد از آنها در دسته بیماران سختدرمان (difficult-to-treat) قرار میگیرند؛ یعنی با وجود درمان مداوم، به بهبودی پایدار نمیرسند.
پژوهشگران دریافتند عواملی مانند افسردگی، چاقی، سیگار و اختلالات خواب نه فقط در کنار آرتریت روماتوئید دیده میشوند، بلکه ممکن است در تداوم بیماری و علائم آن نیز نقش داشته باشند.
چرخه معیوب درد، افسردگی و بیخوابی
بیماری که به خاطر درد نمیتواند ورزش کند، وزنش بالا میرود، کیفیت خوابش کاهش مییابد و افسرده میشود. این عوامل خودشان درد را تشدید میکنند و چرخهای بهوجود میآید که خودش را تقویت میکند. شکستن این چرخه برای بیمار بسیار دشوار است.
درد و افسردگی میتوانند فعالیت بدنی را کاهش دهند، به افزایش وزن کمک کنند و باعث بیخوابی و افت روحیه میشوند. این اثرات به نوبه خود درد را تشدید کرده و عملکرد روزانه را مختل میکنند.
سیستم هشدار اولیه برای علائم پایدار
پزشکان معمولاً از راهبرد درمان بر اساس هدف (treat-to-target) استفاده میکنند؛ یعنی به طور منظم نشانگرهای قابل اندازهگیری بیماری را کنترل میکنند و اگر التهاب کنترل نشده باشد، درمان را تغییر میدهند.
پژوهشگران معتقدند این رویکرد میتواند یک هدف دیگر نیز داشته باشد: بهعنوان سامانه هشدار اولیه عمل کند و به پزشکان کمک کند تشخیص دهند چه زمانی علائم بیمار از التهاب ناشی نمیشود.
دکتر دیورگی ناگی (György Nagy)، رئیس بخش روماتولوژی و ایمنیشناسی دانشگاه سملوایز، میگوید: وقتی اهداف درمانی بهبود مییابد اما بیمار همچنان از درد و خستگی رنج میبرد، ارزش دارد یک قدم به عقب برویم. در چنین مواردی، به جای تجویز خودکار داروی بیشتر، پزشکان باید به دنبال علت اصلی علائم بگردند؛ چه سندرم درد مزمن باشد، چه افسردگی، اختلالات خواب یا چاقی.
تأثیر این رویکرد بر درمان بیماران
به گفته این پژوهشگران، این رویکرد هم به بهبود نتایج درمان بیماران سختدرمان کمک میکند و هم رابطه پزشک و بیمار را تقویت مینماید. مدل ارائهشده توسط این گروه پژوهشی، توجه بینالمللی زیادی به خود جلب کرده است. پژوهشی که مفهوم بیماری سختدرمان و راهبرد درمانی مرتبط با آن را معرفی کردند، بیش از هزار بار توسط پژوهشگران دیگر استناد شدهاند. این تعریف اکنون نه تنها برای روماتیسم مفصلی، بلکه برای سایر بیماریها نیز در سراسر جهان استفاده میشود.
گام بعدی: هوش مصنوعی در خدمت درمان شخصیسازیشده
پژوهشگران اکنون روی مرحله بعدی کار خود متمرکز شدهاند. آنها قصد دارند در طرحهایی شرکت کنند که از هوش مصنوعی برای توسعه درمانهای مؤثرتر برای افراد مبتلا به روماتیسم مفصلی استفاده میکنند.
دکتر لیلا گونکلتوث (Lilla Gunkl-Tóth)، دانشجوی دکترای دانشگاه سملوایز و نویسنده اول مقاله، توضیح میدهد: با استفاده از تشخیص الگو مبتنی بر هوش مصنوعی، میتوانیم زیرگروههایی را در میان بیماران شناسایی کنیم و با کمک این دادهها، راهبردهای درمانی مؤثرتر و تقریباً شخصیسازیشده برای آنها ایجاد کنیم.