صاحبخبر - گروه اقتصادی- ژوبین صفاری: اقتصاد ایران حدود چند دهه است که تورم تک رقمی را تجربه نکرده است. عوامل متعددی موجب شده تا مهار این شاخص اقتصادی سخت و حتی غیر ممکن به نظر برسد. این در حالی است که یکی از شاخص های مهم ثبات در اقتصاد و بهبود فضای کسب و کار در کشور تورم زیر 5 درصد است که طی چند دهه گذشته هیچ گاه تجربه نشده است. دولت یازدهم اما با اجرای سیاست هایی توانسته این نرخ را کاهش دهد، دستاوردی که به گفته معاون وزیر اقتصاد باید مانند طفلی از آن حفاظت شود.
از طرفی اما برخی کارشناسان بیم آن را دارند که با این حجم نقدینگی، تورم باز هم به روزهای اوج خود باز گردد. از طرف دیگر با هر سیاست اشتباه دیگر و یا عدم تحمل دولت در برابر هجمه ها برای اتخاذ سیاست های بلند مدت و حل ریشه ای تورم ممکن است باز هم با این معضل مواجه شویم.
اقتصاد کشور تنها در سال 80 توانست تورم حدود 11 درصد را تجربه کند در حالی که قیمت نفت در این دوره تا حدود 20 دلار کاهش یافته بود، اما با روی کار آمدن دولت نهم و دهم تورم به طور افسار گسیخته ای رو به فزونی رفت، تورم 40 درصد با تمام تغییراتی که در نحوه محاسبه آن داده شده بود، تنها یادآور دوران بعد از جنگ بود که با رکود در تولید نیز همراه شد. نفت بالاترین فروش تاریخ را در این دوره تجربه می کرد اما نرخ رشد اقتصاد منفی بود. دراین شرایط دولت یازدهم با اجرای سیاست های انقباضی توانست تورم را علیرغم تبعات رکودی آن مهار کند و حتی این شاخص را در مقاطعی تک رقمی هم بکند.
برخی کارشناسان معتقدند «تغییر رژیم اقتصادی و پارادایم پولی و مالی» زمینه خروج پایدار از دام رکود و تورم را فراهم می کند. در تجربههای وضعیتهای مشابه ایران مشاهده شده است در دوره گذار به اقتصاد سالم، جامعه بهصورت کوتاهمدت با عواقب بعضا دردناکی مثل افزایش بیکاری، تشدید رکود، افزایش نابرابری و... مواجه شده است؛ اما سیاستگذار باید این مشکلات را تحمل کند تا معضل آشفتگی وضع تورم و تولید، یک بار و برای همیشه حل شود.
ایران می توانست ونزوئلا باشد
وابستگی شدید اقتصاد به نفت سبب می شود تا با هر نوسان قیمتی در بازار نفت همه اقتصاد یک کشور تحت تاثیر قرار بگیرد. تیم اقتصادی حسن روحانی طی سه سال گذشته تلاش کرد تا این حجم وابستگی را کمتر کند. اتفاقی که در کشور ونزوئلا رخ نداد و این کشور حتی با بحران غذا و تورم بالای 100 درصد مواجه شده است.
سید حسین میرشجاعیان معاون وزیر اقتصاد درگفت و گو با خبرنگار اقتصادی ابتکار در این خصوص می گوید: ممکن است دولت ها برای رونق دهی به اقتصاد یک سیاست انبساطی اجرا کنند و ما باز با یک انفجار تورمی مواجه شویم، حجم نقدینگی بالاست و با افزایش حجم سرعت پول احتمال دارد اتفاق ناگواری برای تورم رخ دهد.
وی می افزاید: تا چند سال گذشته اقتصاد ما با ونزوئلا به موازات هم حرکت می کرد. بعد ما یک افول داشتیم و آن ها یک حرکت رو به بالا که در نهایت منجر به انفجار تورم در ونزوئلا شد.
از طفل تورم باید محافظت کرد
تورم تکرقمی در یک بزنگاه سیاستی قرار گرفته است. در صورتی که سیاستگذار کماکان برای انبساط پولی تحت فشار باشد، نرخ تورم از سطح کنونی به بالای مرز 10 درصد مهاجرت خواهد کرد و در صورتی که بنا بر حفظ این دستاورد باشد، سیاستگذار باید بپذیرد تحریک رونق از مسیر بسط پول را متوقف کند.
سید حسین میرشجاعیان در ادامه به ابتکار می گوید: همیشه باید آماده باشیم که سیاست های غلط ما می تواند منجر به یک تورم وحشتناک شود این خطری است که باید همیشه در کنار خود احساس کنیم.اگر اتفاق خاصی رخ ندهد می توان امیدوار بود که تورم تک رقمی بماند. اما این احتیاط در مورد کنترل آن وجود دارد.
اقتصاد با یک بمب به وضعیت ایده آل شیفت نمی شود
معاون وزیر اقتصادهمچنین می افزاید: تورم عموماً ریشه های ساختاری دارد هر چند سیاست های ما تاثیرگذار در کنترل آن است اما این شاخص می تواند تحت الشعاع اتفاقاتی تغییر کند. تورم مثل یک طفلی است که باید از آن حمایت و مراقبت صورت بگیرد.
نباید انتظار داشته باشیم که یک بمب منفجر شود و اقتصاد کشور از شرایط فعلی به یک فضای ایده آل شیفت شود. تلاش ما این است که شرایط را با کنترل تورم به قبل بازگردانیم. رشد اقتصادی را 8 درصد هدف گذاری کرده ایم و امیدواریم که با منابع مالی پیش بینی شده آن را محقق کنیم.
دو راهی تک نرخی ارز و تورم
از طرف دیگر مزیت های ارز تک نرخی برای هیچ کس پوشیده نیست و فعالان اقتصادی سال هاست منتظر این رویداد هستند .
ولی الله سیف رئیس کل بانک مرکزی پیش از این گفته بود: مهمترین ویژگی قبل از انجام سیستم تک نرخی ارز ایجاد آرامش و انضباط در اقتصاد کشور است که اکنون در این مسیر حرکت میکنیم و روند تورم و نیز ثبات اقتصادی و بازار این موضوع را نشان میدهد.
اما کارشناسان معتقدند تک نرخی کردن ارز در ذات خود موجب تورم خواهد شد بنابراین دولت در شرایطی که قصد کنترل تورم را دارد باید برای تک نرخی کردن ارز با احتیاط بیشتری پیش رود.
سید حسین میرشجاعیان معاون وزیر اقتصاد در نشست خبری روز گذشته خود خبر از تک نرخی شدن ارز در فصل زمستان داد. خبری که البته می تواند نزدیک انتخابات تبعات تورمی برای اقتصاد داشته باشد.
وی در این خصوص گفت: در یکسان سازی نرخ ارز علاوه بر بانک مرکزی، وزارت اقتصاد مشارکت دارد اما باید به تبعات تورمی و با ثبات بودن یکسان سازی توجه داشت. البته زمانی می توان امیدوار بود که یکسان سازی اتفاق افتاده که دولت مداخله جدی نداشته باشد؛ پس برای ما مهم این است که یکسان سازی پایدار باشد و دولت صرفا کنترل کننده باشد و کالاهای نهایی مصرفی و واسطه ای وارداتی را افزایش ندهد. ما می خواهیم یکسان سازی نرخ ارز در زمستان رخ دهد اما باید منابع ارزی لازم را داشته باشیم و ساز و کار انتقال ارز به داخل کشور هم روان شده باشد.
معاون وزیر امور اقتصادی و دارایی بیان کرد: مسلما افزایش تورم را با اجرای سیاست یکسان سازی نرخ ارز را خواهیم داشت اما میزان آن نیاز به مشخص شدن نرخ ارزی است که در یکسان سازی اعمال می شود.
میرشجاعیان خاطرنشان کرد: نرخ ارز از سوی وزارت اقتصاد و بانک مرکزی مشخص و پیشنهاد شده که اتفاقا این دو نرخ به هم نزدیک هستند؛ بنابراین باید با احتیاط عمل کرد تا سیاست شکست نخورد.
در نهایت آنچه که پیداست مهار و کنترل شاخص تورم در اقتصادی که ساختار ان با مشکلات فراوانی طی سال های گذشته همراه بوده کار بسیار دشواری به نظر می رسد موضوعی که برای حل آن باید با برنامه ریزی بلند مدت و صبر جمعی یک بار برای همیشه این مشکل را حل کرد.∎