به رغم تلاش محافل بینالمللی و منطقهای برای کاهش تنش روسیه و ترکیه، گزارشها حاکی است که بحران بدبینی و انتقام میان دوطرف اکنون به روابط اقتصادی آنها سرایت کرده است. تنش میان روسیه و ترکیه پس از آن آغاز شد که جنگنده روسیه با موشکی که از یک جنگنده ترکیه شلیک شد سرنگون شد. این اتفاق نه تنها آتش جنگ لفظی شدیدی را بین دو کشور شعلهور کرده که روسیه را واداشته در اقدامی تلافی جویانه دست به جنگ اقتصادی عظیمی علیه ترکیه بزند. در اتفاقی تازه رجب طیب اردوغان، رئیس جمهوری ترکیه تماسی تلفنی با ولادیمیر پوتین، همتای روس خود برقرار کرد، اما این تماس بیجواب ماند و روسیه در جنگی رسانهای علیه ترکیه دست به افشاگری در خصوص نقش آنکارا در تجهیز داعش زد.
فشار بر گلوگاه تجارت ترکیه
به گزارش نیویورک تایمز، دیمیتری مدودف، نخستوزیر روسیه روز پنجشنبه از کابینه خود خواست ظرف دو روز همه راههای اعمال فشار اقتصادی بر ترکیه را بررسی کرده و فهرست آن را در اختیار او بگذارند. ناظران سیاسی منطقه معتقدند، یکی از این راهها میتواند تعلیق توافقنامهای چند میلیارد دلاری باشد که یازده ماه پیش بین دو طرف حاصل آمد و بر مبنای آن روسیه متعهد میشد، خط لوله گازی عظیم ترکیش استریم را در ترکیه بسازد. روسیه در نظر داشت این خط لوله را برای مقابله با اوکراین بسازد اما اقدام اخیر ترکیه میتواند مسکو را وادار کند حتی از این طرح هم چشم بپوشد. به گفته مدودف ممنوعیتها و محدودیتهایی که روسیه در حال بررسی آنها است، میتواند شامل اجرای خدمات و فعالیتهای شرکتهای ترکیهای و تشدید مقررات مربوط به واردات مواد غذایی و محصولات کشاورزی از ترکیه باشد. وزارت کشاورزی روسیه میگوید ۱۵ درصد محصولات کشاورزی وارداتی از ترکیه فاقد استانداردهای لازم است. جدا از این دیروز روسیه در اقدامی که کاملاً تلافی جویانه تلقی میشود، 39 تاجر ترکیهای را که در یک نمایشگاه کشاورزی در شهر کراسنودار در جنوب روسیه شرکت کرده بودند، بازداشت کرد. روسیه اعلام داشته این افراد بدون اخد روادید وارد روسیه شده بودند. در حالی که مطابق قانون تنها آن دسته از شهروندان ترکیه که به عنوان گردشگر وارد خاک روسیه میشوند، میتوانند بدون روادید در خاک روسیه تردد کنند. طبق قانون این افراد برای آزادی باید جریمه بپردازند و پس از پرداخت جریمه باید خاک روسیه را ترک کنند. روسیه پیشتر نیز از محدودیت در سفر اتباع ترکیه چه توریست و چه غیر توریست خبر داده بود. ضمن آنکه سفر گردشگران خود به ترکیه را نیز محدود ساخته است که میتواند بر اقتصاد مبتنی بر توریسم ترکیه تأثیر منفی بگذارد.
جنگ رسانهای و ماجرای فروش نفت داعش به اردوغان
روسیه بجز اعمال محدودیتهای اقتصادی در صدد افشاگریهایی علیه ترکیه نیز بر آمده است و از نقش این کشور در تسلیح داعش پرده برداشته است. در نخستین اقدام روزنامه «ترود» روسیه، به نقل از برخی از منابع خبری از روابط تجاری گسترده بلال اردوغان، پسر رئیس جمهوری ترکیه با گروه تروریستی داعش پرده برداشت و اعلام کرد فروش نفت عراق و سوریه علت سرنگون کردن جنگنده روسیه توسط آنکارا بوده است. بنا بر این گزارش، رسانههای اروپا آگوست گذشته اطلاعاتی را منتشر کردند که نشان میداد یک شرکت انگلیسی-ترکیهای با نام گنل انرژی، نفتی را که گروه داعش استخراج میکند پالایش و آن را به فروش میرساند. بلافاصله پس از انتشار این گزارش اردوغان به آن واکنش نشان داد و گفت: آن کسانی که ترکیه را به خرید نفت داعش متهم میکنند، دروغگو هستند. ترکیه تنها از منابع شناختهشده نفت و گاز میخرد و آن کسانی که چنین اتهاماتی مطرح میکنند باید حرفشان را اثبات کنند. وی در ادامه مدعی شد که بشار اسد، رئیسجمهوری سوریه و حامیان وی «منبع اصلی تأمین مالی و تسلیحاتی» برای داعش هستند.
در همین حال نمایندگان دومای روسیه اعلام کردند در نظر دارند، طرح حبس پنج ساله انکارکنندگان قتل عام ارامنه از سوی ترکیه را بررسی کنند. در حال حاضر میزان جریمه نقدی تعیین شده برای این جرم سیصد هزار روبل به علاوه سه سال حبس است. البته روسیه تأکید کرده است، اگر ترکیه حاضر به عذرخواهی شود ممکن است از اعمال این محدودیتها چشم بپوشد. اما آنکارا هنوز حاضر به عذرخواهی نشده و تصمیمات مسکو را هیجانی و برخاسته از احساسات آنی میداند. رجب طیب اردوغان نیز در سخنانی گفته است، آنکه باید عذرخواهی کند، ما نیستیم. البته او در عین حال تمایل خود را به عادی شدن روابط دو کشور نشان داده و گفته است: درست است، تهدیدهایی وجود دارد و حتی ممکن است، طرحهای مشترک متوقف شود. اما آیا باید پیوند بین دو کشور هم قطع شود؟ او سپس توصیه کرده چنین شیوهای در شأن سیاستمداران نیست و قبل از هر چیز، نمایندگان سیاسی و نظامی دو کشور باید به گفتوگو بنشینند و اشتباهات را بهصورت دوجانبه جبران کنند. در بیانیهای که شورای عالی نظامی ترکیه روز پنجشنبه منتشر کرد نیز آمدهاست که نظامیان دو کشور باید تمامی تدابیر ممکن را برای جلوگیری از وقوع حوادث مشابه بهکار گیرند. اردوغان گفته است برای کاهش تنشها با دفتر ریاست جمهوری روسیه نیز تماس گرفته اما پوتین حاضر به پاسخگویی به این تماس تلفی نشده است. در همین حال ترکیه نیز دست به اقدامات متقابل زده است درحالیکه تانکهای این کشور در واکنش به تحرکات نظامی روسیه در مرز سوریه مستقر شدهاند، اردوغان نیز دستور توقف عملیات در سوریه را صادر کرده است.
ادامه جنگ لفظی
درحالی که رجب طیب اردوغان رئیس جمهوری ترکیه گفته است اگر ترکیه میدانست هواپیمای ساقط شده متعلق به روسیه است احتمالاً طور دیگری رفتار میکرد، مسکو این ادعا را رد کرده است. ولادیمیر پوتین رئیس جمهوری روسیه گفت که هواپیماهای روسی براحتی قابل شناسایی بودند و مختصات مسیر پرواز آنها در اختیار امریکا، متحد ترکیه، گذاشته شده بود. این در حالی است که احمد داووداوغلو، نخستوزیر ترکیه گفته است که برای کاستن از تنشها با روسیه تلاش خواهد کرد. داووداوغلو در یادداشتی در روزنامه تایمز لندن نوشت اقدام ترکیه در ساقط کردن جنگنده روسی، اقدام علیه کشور خاصی نبوده و ترکیه تنها از حریم خود حفاظت کرده است.
نزاع مسکو و آنکارا به عرصه اقتصادی کشیده شد
مسکو شریانهای تجارت ترکیه را میبندد
صاحبخبر -