سازمان ملل متحد اعلام کرده که روز جهانی گردشگری امسال در پنجم مهر برگزار می‌شود و السالوادور میزبان این مناسبت خواهد بود. 

 از جست‌وجوی مقصد تا طراحی سفر
تا چند سال پیش، برنامه‌ریزی سفر بیشتر به جست‌وجوی اینترنتی، خواندن نظرات کاربران، استفاده از نقشه‌ها و رزرو آنلاین محدود می‌شد، اما هوش مصنوعی در حال تغییر این روند است. 
امروز ابزار‌های مبتنی بر هوش مصنوعی می‌توانند براساس بودجه، مدت اقامت، علایق، شرایط آب‌وهوایی و حتی سبک سفر، برنامه‌ای شخصی‌سازی‌شده برای گردشگر پیشنهاد کنند. مسافر می‌تواند به جای جست‌وجوی جداگانه هتل، رستوران، جاذبه تاریخی و مسیر‌های حمل‌ونقل، از یک سامانه هوشمند برای ترکیب این اطلاعات استفاده کند. 
از نگاه سازمان ملل، هوش مصنوعی می‌تواند به کسب‌وکار‌های کوچک کمک کند، کیفیت خدمات را افزایش دهد و فرصت‌های تازه‌ای برای صنعت گردشگری فراهم آورد. 

 گردشگری فقط سفر نیست
اهمیت گردشگری فراتر از جابه‌جایی مسافران است. سازمان ملل گردشگری را یکی از بخش‌های مهم اقتصاد جهانی می‌داند؛ بخشی که برای میلیون‌ها نفر در سراسر جهان اشتغال و درآمد ایجاد می‌کند و در بسیاری از کشور‌ها با حفظ میراث فرهنگی، توسعه مناطق محلی و حفاظت از منابع طبیعی پیوند خورده است. 

به همین دلیل، دیجیتالی‌شدن این صنعت فقط به معنای ساخت چند اپلیکیشن یا راه‌اندازی سامانه رزرو اینترنتی نیست. داده‌های گردشگران، مدیریت مقصد، حمل‌ونقل، بازاریابی، خدمات اقامتی و حتی مدیریت مصرف انرژی در هتل‌ها می‌توانند تحت تأثیر فناوری‌های جدید قرار گیرند. 

در چنین شرایطی، مقصدی که اطلاعات دقیق و به‌روز درباره ظرفیت‌های گردشگری در اختیار داشته باشد، می‌تواند خدمات خود را هدفمندتر ارائه کند و رفتار گردشگران را بهتر بشناسد. 

 فرصت تازه برای مقاصد کمتر شناخته‌شده
یکی از نکات مهم مطرح‌شده از سوی سازمان ملل، دو وجه متفاوت فناوری است. هوش مصنوعی می‌تواند به معرفی مقاصدی کمک کند که پیش‌تر در بازار جهانی گردشگری کمتر دیده می‌شدند، اما اگر الگوریتم‌ها همواره گردشگران را به سمت چند مقصد مشهور هدایت کنند، ممکن است تمرکز گردشگری در همان نقاط محدود بیشتر شود. 

این مسأله برای کشور‌هایی با تنوع بالای فرهنگی و طبیعی اهمیت ویژه‌ای دارد. احتمال دارد بسیاری از شهر‌ها و روستا‌های تاریخی یا مناطق طبیعی ظرفیت گردشگری قابل‌توجهی داشته باشند، اما به‌دلیل ضعف در معرفی دیجیتال، در فهرست انتخاب‌های اصلی گردشگران قرار نگیرند. 

در اینجا، فناوری می‌تواند به ابزاری برای توزیع متوازن‌تر گردشگران تبدیل شود؛ البته به شرط آن‌که اطلاعات درست، محتوای باکیفیت و زیرساخت مناسب برای معرفی این مناطق وجود داشته باشد. 

 ایران و چالش ورود به گردشگری هوشمند
برای ایران، شعار امسال می‌تواند فراتر از یک موضوع بین‌المللی و به‌عنوان یک مسأله سیاست‌گذاری مورد توجه قرار گیرد. کشورمان از نظر میراث تاریخی، فرهنگی، طبیعی و تنوع جغرافیایی جاذبه‌های فراوانی برای گردشگری دارد، اما تبدیل این ظرفیت‌ها به تجربه‌ای قابل دسترس، به زیرساخت دیجیتال، اطلاعات دقیق و خدمات یکپارچه نیاز دارد. 
گردشگری هوشمند تنها به داشتن یک وبسایت یا صفحه در شبکه‌های اجتماعی محدود نمی‌شود. اطلاعات چندزبانه درباره جاذبه‌ها، نقشه‌های دقیق، سامانه‌های رزرو، پرداخت، حمل‌ونقل، راهنمای هوشمند، دسترسی به اطلاعات فرهنگی و امکان دریافت خدمات گردشگری، بخشی از زنجیره‌ای هستند که می‌تواند تجربه سفر را تغییر دهد. 

در این میان، هوش مصنوعی می‌تواند برای ترجمه و تولید محتوای چندزبانه، پاسخگویی به گردشگران، تحلیل رفتار مسافران، پیشنهاد مسیر‌های سفر و مدیریت تقاضا مورد استفاده قرار گیرد. 

 فناوری کافی نیست
با این حال، دیجیتالی‌شدن گردشگری تنها با خرید فناوری اتفاق نمی‌افتد. سازمان ملل در پیام روز جهانی گردشگری امسال بر ضرورت سرمایه‌گذاری در مهارت‌های دیجیتال و گسترش دسترسی به فناوری تأکید کرده است. 
در ادامه این پیام، بر نقش کارکنان صنعت گردشگری، جوامع محلی و مقصد‌های در حال توسعه در شکل‌دهی به آینده این صنعت نیز اشاره شده است. 

این نکته اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اگر فناوری تنها در اختیار شرکت‌های بزرگ قرار گیرد، ممکن است کسب‌وکار‌های کوچک و محلی از جریان جدید عقب بمانند.

 در مقابل، دسترسی گسترده‌تر به ابزار‌های دیجیتال می‌تواند به هتل‌های کوچک، اقامتگاه‌های بومگردی، راهنمایان محلی، فروشندگان صنایع‌دستی و کسب‌وکار‌های خانوادگی نیز امکان حضور مؤثرتر در بازار گردشگری بدهد. 

 گردشگری آینده؛ دیجیتال، اما انسانی
شعار روز جهانی گردشگری ۲۰۲۶ در نهایت فقط درباره هوش مصنوعی نیست؛ درباره این پرسش است که فناوری قرار است چه نوع گردشگری‌ای ایجاد کند. 

سازمان ملل بر این نکته تأکید کرده که فناوری باید در خدمت انسان باشد و آینده دیجیتال گردشگری باید «باز، فراگیر و انسانی» طراحی شود. بنابراین، چالش اصلی برای صنعت گردشگری در سال‌های پیش‌رو صرفا استفاده از هوش مصنوعی نیست؛ بلکه ایجاد تعادل میان فناوری، انسان، اقتصاد محلی، فرهنگ و محیط‌زیست است. 

روز جهانی گردشگری امسال در چنین چارچوبی برگزار می‌شود: گردشگری وارد مرحله‌ای شده که در آن الگوریتم‌ها می‌توانند در انتخاب مقصد، برنامه‌ریزی سفر و ارائه خدمات نقش داشته باشند، اما این‌که این تحول به سود چه کسانی و چه مقصد‌هایی تمام شود، تا حد زیادی به نحوه سیاست‌گذاری، دسترسی عادلانه به فناوری و میزان توجه به جوامع محلی بستگی خواهد داشت.