به گزارش گروه رسانهای شرق،
شرق: دونالد ترامپ و شی جینپینگ در پایان سفر سهروزه رهبر چین به واشینگتن، از نمایش پرزرقوبرق استقبال و ضیافت رسمی به گفتوگو درباره هوش مصنوعی، خاورمیانه و رقابت راهبردی رسیدند؛ سفری که ظاهرا و جلوی دوربینها، بدون دستاورد بزرگ پایان مییابد، اما تصویر روشنتری از رابطهای میدهد که بیش از گذشته بر تصمیمهای جهانی سایه انداخته است. شی جینپینگ پس از سه روز دیدار و مراسم رسمی، واشینگتن را بعد از بازدید از آرشیو ملی ترک کرد؛ جایی که نسخههای اصلی اعلامیه استقلال، قانون اساسی و منشور حقوق آمریکا نگهداری میشوند. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، گفته بود که میخواهد در آستانه دویستوپنجاهمین سالگرد تأسیس ایالات متحده، «برخی از بزرگترین گنجینههای» تاریخ این کشور را به میهمان چینی خود نشان دهد. نمایشگاه ویژهای با عنوان «داستان آمریکا» نیز در آرشیو برپا شد که دستاوردهای کشور و بخشهای تاریکتر تاریخ آمریکا را به تصویر میکشد. ترامپ پنجشنبه یکی از نسخههای اعلامیه استقلال را که روی دیوار دفتر بیضی نصب شده، به شی نشان داده بود. او همچنین گفته بود که میخواهد اسنادی درباره تاریخ روابط دو کشور را به رئیسجمهور چین نشان دهد و روابط آمریکا و چین را ادامه رفتوآمدهایی توصیف کرده که به گفته او، قرنها پیش برای تجارت، یادگیری و ساختن جهانی بهتر شکل گرفت. برنامه روز پایانی با میهمانی چای خصوصی در کاخ سفید آغاز شد؛ جایی که ترامپ و ملانیا ترامپ میزبان شی و همسرش پنگ لییوان بودند. شب قبل نیز ضیافت رسمی با حضور شماری از چهرههای بزرگ صنعت فناوری برگزار شد. ترامپ در طول سفر شی، بخشهایی از تغییرات خود در کاخ سفید، از دیوار تصاویر رؤسایجمهور و سکوی گرانیتی تازه بالگرد تا تالار بزرگ در حال ساخت را به شی نشان داد. همزمان ملانیا ترامپ و پنگ لییوان از موزه ملی هنر آسیایی اسمیتسونین بازدید کردند.
90 دقیقه پشت درهای بسته
مهمتر از تشریفات، دیدار ۹۰دقیقهای دو رهبر بود. براساس گزارش رسمی دولت چین، خاورمیانه، اوکراین و شبهجزیره کره از موضوعات گفتوگو بودند. کاخ سفید تا زمان انتشار گزارش، جزئیات مستقلی از مذاکرات خصوصی منتشر نکرده؛ بنابراین ارزیابی نتیجه دیدار بیشتر بر تصویری استوار است که دو طرف بیرون از اتاق مذاکره ارائه کردهاند: تلاش برای حفظ آرامش در روابط، بدون گشایش بزرگ در پروندههایی مانند تجارت یا ایمنی هوش مصنوعی. دو اقتصاد بزرگ جهان میکوشند از تبدیل رقابت به رویارویی مهارنشدنی جلوگیری کنند، اما موضوعاتی که رابطه آنها را سنگین کردهاند در حوزه فناوری پیچیدهتر شدهاند. در صدر این فهرست، رقابت بر سر هوش مصنوعی قرار دارد.
دعوا بر سر «تقطیر» هوش مصنوعی
دولت ترامپ در آستانه دیدار با شی، اتهام تازهای را علیه شرکتهای هوش مصنوعی چین مطرح کرده بود. مقامهای آمریکایی میگویند برخی شرکتهای چینی از روشی موسوم به «تقطیر» برای استخراج تواناییها و اطلاعات از مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی آمریکایی و انتقال آنها به سامانههای کوچکتر یا تخصصیتر خود استفاده کردهاند. روش تقطیر در صنعت هوش مصنوعی رایج است و بهخودیخود غیرقانونی نیست؛ اختلاف بر سر این ادعاست که آیا شرکتهای چینی بدون مجوز از مدلهای آمریکایی برای بازتولید قابلیتهای آنها استفاده کردهاند یا نه. افبیآی، آژانس امنیت ملی آمریکا و آژانس امنیت سایبری و امنیت زیرساخت اوایل ماه جاری شش شرکت چینی دیپسیک، مونشات ایآی، علیبابا، مینیمکس، استپفان و زدایآی را به اجرای آنچه «کارزارهای تهاجمی، مخرب و هدفمند تقطیر» علیه شرکتهای آمریکایی خواندهاند، متهم کردند. این نهادها مدعی شدهاند شرکتهای مورد نظر با میلیونها درخواست، میلیاردها توکن را از مدلهای پیشرو شرکتهایی مانند آنتروپیک، اوپنایآی، گوگل و ایکسایآی استخراج کرده و ارزیابی کردهاند که این فعالیتها احتمالا با اطلاع دولت چین انجام شده است. پکن این اتهامها را رد کرده و میگوید تقطیر فناوری رایجی است و واشینگتن از این پرونده برای محدودکردن توسعه فناوری چین استفاده میکند. برخی تحلیلگران فناوری نیز گفتهاند تقطیر، حتی اگر استفاده شده باشد، توضیح اصلی پیشرفت سریع مدلهای چینی نیست. بنابراین اختلاف فقط درباره مالکیت فکری نیست؛ بحث بر سر سرعت، هزینه و مسیر توسعه فناوریای است که هر دو کشور آن را بخشی از قدرت اقتصادی و امنیتی خود میدانند. ترامپ بارها رقابت هوش مصنوعی را با این عبارت خلاصه کرده که «هرکس نبرد هوش مصنوعی را ببرد، برنده است» و حفظ برتری آمریکا را ضرورتی راهبردی دانسته است. پکن در مقابل، محدودیتهای آمریکا بر فناوریهای پیشرفته و تراشهها را تلاشی برای مهار توسعه چین معرفی میکند. این دو رویکرد در دیدار ترامپ و شی نیز خود را نشان داد؛ دو رهبر درباره رقابت و همکاری در هوش مصنوعی گفتوگو کردند، بیآنکه اختلاف بنیادین بر سر برتری فناوری از میان برود. با این حال، یک حوزه محدود برای همکاری مطرح شده است. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، پس از گفتوگو با هه لیفنگ، معاون نخستوزیر چین، گفته دو کشور درباره ایجاد سازوکاری برای اطلاعرسانی متقابل درباره رخدادهای هوش مصنوعی که میتوانند به سطح تهدید امنیت ملی برسند، گفتوگو کردهاند. این ایده، در صورت پیشرفت، نقطهای محدود از همکاری در دل رقابتی گستردهتر بر سر تجارت، نیمهرساناها و امنیت ملی خواهد بود.
از مجمع عمومی تا «گروه دو»
همزمان با سفر شی، رهبران جهان برای مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک گرد آمدهاند. یک ارزیابی تحلیلی از این همزمانی، آن را نشانه تغییری گستردهتر در نظم بینالمللی میداند؛ درحالیکه نشستهای چندجانبه با حضور دهها کشور برگزار میشوند، تصمیمهایی با پیامد مستقیمتر برای کشورهای جهان در گفتوگوی مستقیم واشینگتن و پکن شکل گرفتند. دیدار اخیر، دومین ملاقات از مجموعه چهار دیدار برنامهریزیشده ترامپ و شی است که با سفر دولتی ترامپ به چین در ماه می ۲۰۲۶ آغاز شد. این روند بهعنوان شکلگیری نوعی ساختار غیررسمی «گروه دو» میان آمریکا و چین توصیف میشود؛ مدلی که نه چارچوب چندجانبه رسمی دارد و نه لزوما منافع دیگر کشورها را نمایندگی میکند. دو قدرت بزرگ مستقیم درباره موضوعاتی تصمیم میگیرند که دیگر بازیگران باید بعدا خود را با نتایج آن سازگار کنند.
تایوان، ایران و هزینههای رقابت
در این ارزیابی، تایوان یکی از مهمترین نمونههای نگرانی از تغییر موازنه معرفی شده است. نیکو لانگ، مدیر مؤسسه «تحلیل ریسک و امنیت بینالملل»، در تحلیلی خود در نشنالاینترست مینویسد چین در ماههای اخیر با افزایش حضور کشتیهای ماهیگیری و دیگر شناورها و تشدید گشتها در آبهای اطراف، در حال عادیسازی فشار بیشتر بر تایوان و دیگر کشورهای هند و اقیانوس آرام است. این اقدام همچنین انتقال بخشی از ناوهای هواپیمابر آمریکا به نیمکره غربی و خلیج فارس را عاملی میداند که میتواند برداشت پکن از کاهش بازدارندگی آمریکا را تقویت کند. لانگ میگوید نفوذ چین در ایران، پاکستان، برخی کشورهای خلیج فارس و حوثیهای یمن به پکن امکان داده در مسیرهای راهبردی مانند تنگه هرمز و بابالمندب وزن بیشتری پیدا کند. چین پس از حمله آمریکا به ایران، اطلاعات شناسایی و دادههای ماهوارهای در اختیار ایران قرار داده است. لانگ نتیجه میگیرد که چنین روندهایی میتواند هزینه حضور آمریکا در خلیج فارس را افزایش دهند، بهویژه اگر ایران بتواند سامانههای گرانقیمت راداری، دفاع موشکی یا پایگاههای آمریکایی را هدف قرار دهد. این تحلیلگر، همزمان از ترامپ انتقاد میکند که به باورش، این موضوع را در برابر شی به اندازه کافی برجسته نکرده است. سفر سهروزه شی با چای در کاخ سفید و بازدید از اسناد بنیانگذار دموکراسی آمریکا به پایان رسید، اما نتیجه سیاسی سفر کمتر نمادین است. واشینگتن و پکن کانال مستقیم گفتوگو را حفظ کردهاند و حتی درباره حوزه محدودی مانند هشدارهای امنیتی هوش مصنوعی امکان همکاری را بررسی میکنند، اما اختلاف درباره فناوری، تجارت، تایوان و نقش دو کشور در بحرانهای جهانی پابرجاست. رابطهای که همزمان به نمایش احترام و مدیریت رقابت نیاز دارد. ترامپ و شی میکوشند از شکستن کامل رابطه جلوگیری کنند، اما هر دور گفتوگو بیش از آنکه پایان اختلافی باشد، چارچوب تازهای برای ادامه رقابت تعیین میکند. اگر اصطلاح «گروه دو» درست باشد، اهمیت این دیدارها فقط برای آمریکا و چین نیست؛ کشورهای دیگر نیز باید پیامد تصمیمهایی را بسنجند که بیش از گذشته در گفتوگوی مستقیم دو قدرت اول جهان شکل میگیرند، نه در گردهمایی دیگر رهبران جهان در مجمع عمومی سازمان ملل.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.