اکبر محمودی؛ بازار: ثبتنام متقاضیان طرح مسکن استیجاری «آشیان» بهصورت استانی از امروز در سه استان در حالی آغاز میشود که پس از انجام مراحل پایش، ارزیابی و استطاعتسنجی متقاضیان، واحدهای مسکونی به افراد واجد شرایط واگذار خواهد شد.
مقامات ارشد وزارت راه و شهرسازی بر این باور هستند که مسئله اصلی بازار مسکن صرفاً کمبود واحدهای مسکونی نیست، بلکه دشوار شدن دسترسی اقشار کمدرآمد به مسکن مناسب و همچنین مشکلات ناشی از وجود بافتهای فرسوده و ناکارآمد شهری از مهمترین مسائل این حوزه است که باید با بهکارگیری منابع و سیاستهای مناسب برای رفع آنها اقدام شود.
قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن، دولتها را مکلف به اجرای طرحهای مسکن اجارهای کرده است. قانونی که در گذشته به دلیل میل دولتها به ساخت «مسکن ملکی برای کمدرآمدها»، همواره به فراموشی سپرده شده بود
قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن، دولتها را مکلف به اجرای طرحهای مسکن اجارهای کرده است. قانونی که در گذشته به دلیل میل دولتها به ساخت «مسکن ملکی برای کمدرآمدها»، همواره به فراموشی سپرده شده، در حالی که بخشی از تقاضای مصرفی حتی در دولتهای توسعه یافته، قطعا در قالب «مسکن استیجاری» پاسخ داده میشود.
سرانجام طرح مسکن استیجاری، با تصویب در شورای عالی مسکن، با هدف تامین مسکن اجارهای برای زوجهای جوان در دستور کار قرار گرفت.
بر اساس این گزارش، گروه هدف مسکن استیجاری، زوجهای جوان ازدواج اولی، مشروط به دارا بودن شرایط زیر است:
۱- از تاریخ ازدواج رسمی آنها بیش از ۵ سال نگذشته باشد.
۲- همسر و افراد تحت تکفل ایشان، فاقد مسکن ملکی یا زمین کاربری مسکونی در ۵ سال اخیر در سراسر کشور باشند.
۳- در دهکهای ۱ تا ۶ درآمدی قرار داشته باشند. (بر اساس اطلاعات پایگاه رفاه ایرانیان)
۴-متقاضی یا همسر ایشان دارای ۵ سال سابقه سکونت در شهر محل تقاضا باشند. (برای ثبت تقاضا در شهرهای جدید، سابقه سکونت در کل مجموعه شهری مورد تایید است)
۵- متقاضی و همسر ایشان دارای فرم ج سبز باشند.
در بسیاری از اقتصادهای پیشرفته، حدود ۳۰ درصد نیاز مسکن از طریق بازار اجاره تأمین میشود و در برخی کشورها این سهم حتی از ۵۰ درصد نیز فراتر میرود
کارشناسان بر این باور هستند که تجربه کشورهای توسعهیافته در زمینه مسکن استیجاری نشان می دهد که در بسیاری از اقتصادهای پیشرفته، حدود ۳۰ درصد نیاز مسکن از طریق بازار اجاره تأمین میشود و در برخی کشورها این سهم حتی از ۵۰ درصد نیز فراتر میرود. به همین دلیل، مسکن استیجاری یکی از ارکان اصلی سیاستگذاری مسکن در جهان محسوب میشود.
حبیبالله طاهرخانی معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی در جلسه هفتگی پایش طرحهای حمایتی مسکن با اشاره به اجرای سیاست استیجار و تأمین مسکن زوجهای جوان، گفته بود که با توجه به شرایط بازار مسکن، قیمتها و نرخ اجارهبها، تمرکز اصلی این برنامهها در مرحله نخست بر کلانشهرها خواهد بود و در مراحل بعدی مراکز استانها و سپس سایر شهرهای کشور را در بر میگیرد.
او مسئله اصلی بازار مسکن را صرفاً کمبود واحدهای مسکونی ندانسته و معتقد است که دشوار شدن دسترسی اقشار کمدرآمد به مسکن مناسب و همچنین مشکلات ناشی از وجود بافتهای فرسوده و ناکارآمد شهری از مهمترین مسائل این حوزه است که باید با بهکارگیری منابع و سیاستهای مناسب برای رفع آنها اقدام شود.
معاون وزیر راه و شهرسازی خروجی سیاستها و برنامههای دولت در بخش مسکن باید به افزایش رضایت عمومی، تأمین مسکن متناسب با استطاعت خانوارها و کاهش مشکلات ناشی از اجارهنشینی برای خانوارهای فاقد مسکن منجر شود.
سهراب مشهودی کارشناس حوزه شهرسازی و مسکن اگر چه مزایای توسعه مسکن استیجاری را اینطور تشریح می کند که در بسیاری از اقتصادهای پیشرفته، حدود ۳۰ درصد نیاز مسکن از طریق بازار اجاره تأمین میشود و در برخی کشورها این سهم حتی از ۵۰ درصد نیز فراتر میرود اما معتقد است که توسعه مسکن استیجاری بیش از هر نهاد دیگری باید در دستور کار شهرداریها قرار گیرد.
شهرداریها میتوانند هم بر تأمین مسکن ارزان و هم بخشی از اجاره پرداختی مستأجران را در قالب یک حساب مشترک ذخیره کنند تا در زمان خروج از واحد، این منابع به عنوان ودیعه یا حتی پیشپرداخت خرید مسکن در اختیار خانوار قرار گیرد
او می گوید: شهرداریها میتوانند هم بر تأمین مسکن ارزان و هم بخشی از اجاره پرداختی مستأجران را در قالب یک حساب مشترک ذخیره کنند تا در زمان خروج از واحد، این منابع به عنوان ودیعه یا حتی پیشپرداخت خرید مسکن در اختیار خانوار قرار گیرد.
هزینه تأمین مسکن استیجاری به مراتب کمتر از مسکن ملکی است و در بسیاری از موارد با حدود یکسوم هزینه خرید یک واحد مسکونی میتوان نیاز خانوار به سکونت را از طریق اجاره تأمین کرد
این کارشناس مسکن تاکید دارد که هزینه تأمین مسکن استیجاری به مراتب کمتر از مسکن ملکی است و در بسیاری از موارد با حدود یکسوم هزینه خرید یک واحد مسکونی میتوان نیاز خانوار به سکونت را از طریق اجاره تأمین کرد.
مشهودی افزود: مسکن استیجاری بهویژه برای خانوارهای جوان، زوجهای تازهتشکیلشده و افرادی که بهتازگی وارد بازار مسکن شدهاند، یک ابزار بسیار کارآمد است. این گروهها معمولا در سالهای ابتدایی زندگی یا مهاجرت به شهرهای بزرگ با دشواری جدی در تأمین مسکن مواجه هستند و توسعه واحدهای استیجاری میتواند این دوره گذار را برای آنها تسهیل کند.
به هر صورت حالا که تب «ساخت مسکن ملکی» جزو لاینفک اقدامات دولتها بوده است و گویی هر دولتی «سودای خانهدار کردن همه ایرانیان» را در سر داشت؛ فارغ از اینکه حتی در اقتصادهای توسعه یافته، بخش زیادی از تقاضای مصرفی، در بازار اجاره پاسخ داده میشود. امید است طرح مسکن استیجاری بتواند با موفقیت راهی برای کاهش التهاب بازار مسکن و کمک به مستاجران باشد.