به گزارش ایرنا، اجرای طرح جدید بازتوزیع یارانهها و تغییر در نحوه تخصیص ارز ترجیحی، یکی از چالشبرانگیزترین جراحیهای اقتصادی سالهای اخیر است که موجی از بیمها و امیدها را در جامعه برانگیخته است. در حالی که فشارهای معیشتی بر دوش دهکهای پایین سنگینی میکند، دولت این تغییر مسیر را تنها راه مبارزه با رانتهای کلان و برقراری عدالت واقعی میداند.
استان اصفهان به عنوان قطب صنعتی و کشاورزی کشور، در خط مقدم اجرای این سیاستها قرار دارد. برای واکاوی ابعاد این طرح، از کالابرگ و اعتبار ۳۰ میلیون تومانی گرفته تا راهکار مقابله با کمبودهای مقطعی در بازار، به سراغ «مهدی جمالی نژاد» استاندار اصفهان رفتیم. او با نگاهی واقعبینانه، ضمن پذیرش سختیهای معیشتی مردم، این اصلاحات را به «شخم زدن زمینی سخت» تشبیه میکند که برای سبز شدن بذر توسعه، گریزی از آن نیست.
ایرنا: با توجه به حساسیتهای موجود در خصوص طرح جدید توزیع یارانهها، دولت چه تمهیداتی برای مدیریت و نظارت بر اجرای این تحول اقتصادی اندیشیده است؟
استاندار اصفهان: برای اجرای دقیق این طرح، یک کارگروه در سطح کلان با حضور وزرای مربوطه و تحت ریاست مستقیم شخص رئیسجمهور تشکیل شده است. اهمیت موضوع به حدی است که این کارگروه به صورت روزانه جلسات هماهنگی منظم برگزار میکند تا تمامی ابعاد طرح رصد شود. همچنین ۲ کارگروه تخصصی ذیل مجموعه اصلی فعال شدهاند؛ یکی به ریاست وزیر رفاه برای مدیریت «کالابرگ» و دیگری به ریاست وزیر جهاد کشاورزی جهت «تأمین کالاهای اساسی و نهادهها».
ایرنا: هدف نهایی دولت از جراحی نظام یارانهای چیست و چه دستاوردی را دنبال میکنید؟
استاندار اصفهان: هدف اصلی ما برقراری عدالت واقعی در جامعه است. با این روش از رانتخواری، هدررفت منابع ارزی و ویژهخواریهای کلان جلوگیری میشود. در واقع نگاه ما معطوف به حمایت ویژه از قشرهای کمتر برخوردار است. معتقدیم این اهداف نه به صورت لحظهای، بلکه با استمرار و تداوم هوشمندانه اجرای طرح محقق خواهد شد.
ایرنا: در مکانیسم جدید، جایگاه مردم و نحوه تخصیص یارانه چگونه تغییر کرده است؟ آیا قرار است یارانهای حذف شود؟
استاندار اصفهان: خیر، به هیچ وجه بحث حذف مطرح نیست. ما تنها مکانیسم را اصلاح کردهایم؛ به این صورت که یارانه به جای ابتدای زنجیره (واردکننده و واسطه)، مستقیماً به «مصرفکننده نهایی» میرسد. در این مدل جدید، مردم به طور مستقیم در فرآیند دخیل هستند و پرداختها جامعتر و هدفمندتر از گذشته انجام میشود.
ایرنا: وضعیت معیشتی دهکهای مختلف و تکلیف یارانههای نقدی قبلی در این طرح چه خواهد بود؟
استاندار اصفهان: باید با اطمینان بگویم که دهکهای اول تا هشتم نه تنها در این طرح ضرر نمیکنند، بلکه مبالغ قابلتوجهی را تحت عنوان یارانه دریافت خواهند کرد. این طرح برای تمامی ساکنان کشور طراحی شده است؛ به طوری که علاوه بر حفظ یارانههای نقدی قبلی، امکان «خرید اعتباری ماهیانه» نیز برای خانوارها فراهم میشود.
ایرنا: به عنوان استاندار اصفهان، افق پیشروی این طرح بزرگ اقتصادی را چگونه ارزیابی میکنید؟
استاندار اصفهان: اگر طرح با همین شیب ملایم و به صورت تدریجی اجرا شود، قطعاً چشمانداز روشنی برای اقتصاد کشور و تحقق عدالت نسبی ایجاد خواهد کرد. البته کلید موفقیت ما در این مسیر، اقناع افکار عمومی است؛ نیاز است تمامی زوایای این طرح به طور کامل و شفاف برای مردم تشریح شود تا با آگاهی کامل همراه دولت باشند.
از «شخمزدن زمین اقتصاد» تا «سفرۀ مردم»
ایرنا: این روزها افکار عمومی با نگرانی زیادی به وضعیت بازار و قیمتها نگاه میکنند. ارزیابی واقعی شما از حال و هوای این روزهای مردم چیست؟
استاندار اصفهان: بله، کاملاً درست است. دلها پر از نگرانی است و بار زندگی بر دوش مردم سنگینی میکند. ما این درد را با تمام وجود میفهمیم. وقتی از فشار اقتصادی صحبت میکنیم، موضوع فقط عدد و رقم روی کاغذ نیست؛ بحث بر سر زندگی، عرق پیشانی و امید و هراسِ نانوا، مغازهدار، مادر خانواده و جوانی است که به آینده چشم دوخته است.
راه پیش رو اصلاً آسان نیست؛ درست مثل بالا رفتن از یک سراشیبی تند است که نفس انسان را میگیرد و ممکن است پاها بلرزد. اما یقین داشته باشید این اتفاق، در نهایت میمون و مبارک است. اکثر اقتصاددانان بر این باورند که این کار -هرچند در ابتدا سخت است- اما ابزار اصلی برای اجرای عدالت، رساندن منابع به قشرهای کمتربرخوردار و ایجاد توازن در جامعه است.
ایرنا: شما در صحبتهایتان از تعابیری مثل «جراحی» و «شخم زدن» استفاده کردید. این تشبیهات چه پیامی برای مردم دارد؟
استاندار اصفهان: ببینید، هر جراحی در ابتدا درد دارد و دوره نقاهتش سخت است، اما بهبودی بزرگی در پی دارد؛ البته به شرطی که «دکترِ ناظر» خوب و بالای سرِ بیمار حاضر باشد. این سیاستها مثل شخم زدن یک زمین سفت و سخت قبل از کاشت است. کشاورز میداند که برای رسیدن به جوانههای سبز و روزهای رونق، اول باید این خاک سخت را زیر و رو کرد تا بذر امید و بارش رحمت اثر کند.
ایرنا: یکی از دغدغههای فوری مردم، ناپایداری در عرضه کالاهای اساسی است. گزارشهایی از خالی شدن قفسهها شنیده میشود، برنامه شما برای این موضوع چیست؟
استاندار اصفهان: متأسفانه برخی افراد ۱۱ قلم کالای اساسی مثل گوشت، مرغ، تخممرغ، لبنیات، حبوبات و روغن را از قفسهها جمع میکنند که باعث نگرانی مردم در بازار شده است. اما مردم عزیز یقین بدانند این مشکل انشاءالله در همین ابتدای کار برطرف میشود. از همین امروز رصد و پیگیریهای سختگیرانهای را آغاز کردهایم تا امنیت غذایی مردم تأمین شود.
ایرنا: نقش مدیریت استانی در برابر سیاستهایی که در مرکز (تهران) تصویب میشود چیست؟
استاندار اصفهان: سیاستها ممکن است در تهران طراحی شود، اما مسوولیت تدبیر در میدان با ماست. ما در استان باید با خلاقیت و مدیریت محلی، خسارات اولیه را برای همشهریانمان کاهش دهیم. هدف نهایی ما این است که در آیندهای نزدیک، شرایطی فراهم کنیم تا فرزندان این مرز و بوم راحتتر نفس بکشند و طعم ثبات را بچشند.
تدابیر حمایتی دولت برای مهار موج گرانی؛ از کالابرگ تا اعتبار ۳۰ میلیونی
ایرنا: برآورد شما از هزینه سبد معیشتی خانوار پس از اصلاح قیمتها چقدر است و کدام اقلام بیشترین سهم را در این سبد دارند؟
استاندار اصفهان: سبد کالاهای اساسی شامل اقلامی چون شیر، پنیر، روغن، تخممرغ، گوشت قرمز، حبوبات، قند، کره، برنج و ماکارونی است. برآوردها نشان میدهد هزینه سالانه این سبد پس از اصلاح قیمتها، حدود ۱۲ میلیون و ۱۳۸ هزار تومان خواهد بود که در این میان، بیشترین سهم هزینهای مربوط به روغن، برنج و گوشت قرمز است.
هدف اصلی از ارائه کالابرگ، حفظ امنیت غذایی خانوارها و جبران فاصله قیمتی ایجاد شده قبل و بعد از اصلاحات است. این سبد کاملاً بر کالاهای پایه و پرمصرف متمرکز شده تا سفره مردم آسیب نبیند. همچنین مقرر شده مبلغ کالابرگ هر سه ماه یکبار بازنگری شود تا در صورت تغییر شرایط قیمتی، اعتبار آن برای حفظ قدرت خرید مردم افزایش یابد.
ایرنا: اخیراً جزئیاتی از یک طرح اعتباری جدید برای دهکهای کمدرآمد مطرح شده است؛ این طرح شامل چه کسانی میشود و شرایط آن چیست؟
استاندار اصفهان: بله، دولت طرح اعتبار ۳۰ میلیون تومانی را برای ۵ دهک اول درآمدی در نظر گرفته است. این تسهیلات با کارمزد ۴ درصد و بازپرداخت ۶ تا ۱۲ ماهه به صورت غیرنقدی ارائه میشود. متقاضیان میتوانند از این اعتبار برای خرید از پلتفرمهای دیجیتال، فروشگاههای زنجیرهای و اصناف مشخص استفاده کنند.
ایرنا: نگاه کلی شما به میزان موفقیت این طرح در اجرای عدالت اجتماعی چیست؟
استاندار اصفهان: این طرح گامی بلند به سوی عدالت و انتقال مستقیم درآمد به قشر محروم جامعه است. هرچند معتقدم در مرحله شروع، تبیین اولیه طرح برای افکار عمومی بهخوبی انجام نشد، اما اطمینان دارم که در آینده نزدیک، اثرات مثبت و ملموس آن در زندگی مردم هویدا خواهد شد.
عزم جدی مدیریت استان برای حفظ قدرت خرید مردم/ اختصاص ۷۰۰ همت تسهیلات برای حمایت از تولید در اصفهان
ایرنا: با توجه به دغدغههای اخیر مردم در خصوص معیشت، رویکرد مدیریت ارشد استان برای اجرای طرح کالابرگ و شفافسازی در این زمینه چیست؟
استاندار اصفهان: ما در مجموعه استانداری عزم جدی برای شفافسازی و اطلاعرسانی دقیق به مردم داریم. در همین راستا، «قرارگاه عملیاتی اقتصاد» به ریاست استانداری و دبیری معاونت اقتصادی تشکیل شده است. این قرارگاه با چهار کمیته تخصصی « اطلاعرسانی، تأمین مالی، نظارت و تنظیم بازار» به صورت روزانه و فشرده فعالیت میکند تا هیچ ابهامی برای شهروندان باقی نماند.
ایرنا: هدف غایی دولت از اجرای این طرح در سطح استان چیست و چه تضمینی برای حمایت از سفره خانوارها وجود دارد؟
استاندار اصفهان: هدف اصلی ما حفظ قدرت خرید مردم در برابر تورم و جلوگیری از کاهش سهم کالاهای اساسی در سبد خانوار است. تأکید میکنم که این طرح به معنای رها کردن مردم در برابر نوسانات اقتصادی نیست؛ بلکه پشتوانههای بسیار قوی و کارشناسیشدهای برای آن پیشبینی شده تا امنیت غذایی جامعه تضمین شود.
ایرنا: برای بخش تولید و کسبوکارهایی که ممکن است از تغییرات اقتصادی متأثر شوند، چه تدابیر حمایتی اندیشیدهاید؟
استاندار اصفهان: بخش مهمی از برنامههای ما معطوف به تولید است. ۷۰۰ همت خط اعتباری تسهیلات در نظر گرفته شده که عمدتاً به تأمین سرمایه در گردش واحدهای کوچک و متوسط تولیدی تخصیص مییابد. از صنعتگران و تولیدکنندگان عزیز اصفهانی درخواست میکنم برای بهرهمندی از این ظرفیت، تعامل نزدیکی با اتاق بازرگانی داشته باشند.
ایرنا: آیا در حوزههای دیگر مانند کشاورزی و تولیدات دامی نیز برنامهای برای حمایت هدفمند دارید؟
استاندار اصفهان: بله، برنامههای گستردهای در بخش کشاورزی و توانمندسازی روستایی تدوین شده است. همچنین شرکت پشتیبانی امور دام موظف به خرید مازاد تولید شده تا تولیدکنندگان این بخش متضرر نشوند. تمامی این اقدامات در کنار هم، زنجیرهای برای پشتیبانی از تولید داخلی و حمایت هدفمند از اقشار مختلف مردم در چارچوب طرح کالابرگ است.
طرح کالابرگ، ابزار حکمرانی است نه صدقه/ لزوم پیوست رسانهای در جراحیهای اقتصادی
ایرنا: اجرای سیاست کالابرگ الکترونیک و تغییر شیوه تخصیص یارانهها با بازخوردهای متفاوتی در جامعه همراه بوده است. برخی منتقدان این شیوه را نوعی بازگشت به عقب یا طرحهای حمایتی غیراقتصادی میدانند. تحلیل شما از ماهیت این طرح چیست؟
استاندار اصفهان: ببینید، در مواجهه با سیاست کالابرگ و انتقال یارانه به مصرفکننده نهایی، معمولاً ۲ نوع نگاه در جامعه شکل میگیرد؛ عدهای آن را یک «اصلاح ساختاری و اقتصادی» ضروری میبینند و در مقابل، برخی با نگاهی تقلیلگرایانه، آن را به «صدقه» تعبیر میکنند. اما بنده باید به صراحت تاکید کنم که این طرح صرفاً یک حمایت معیشتی ساده نیست، بلکه یک ابزار مدرن حکمرانی اقتصادی برای جبران شکافهای هزینهای است. جالب است بدانید این مدل بازتوزیع، یک بدعت نیست؛ بلکه در بسیاری از کشورهای توسعه یافته اروپایی و حتی کشورهایی نظیر برزیل، به عنوان یک برنامه روتین و علمی برای مدیریت عدالت اجتماعی اجرا میشود.
ایرنا: به عدالت اجتماعی اشاره کردید. پیشینه اینگونه جراحیهای اقتصادی در ایران به دهههای گذشته بازمیگردد. جایگاه این سیاست را در اسناد بینالمللی و تجربه داخلی چگونه ارزیابی میکنید؟
استاندار اصفهان: ما تجربه موفقی در دهه ۸۰ داشتیم. در آن دوره، طرحهای انتقال نقدی یارانه در ایران به قدری جسورانه و تحولآفرین بود که حتی در گزارشهای بانک جهانی به عنوان یک نمونه الگو مطرح شد. این یک سیاست پذیرفتهشده، علمی و کاملاً منصفانه است تا منابع ملی به صورت شفاف و مستقیم به دست خود مردم برسد. هدف اصلی، حذف واسطههای غیرضروری و بازگرداندن حق مردم به سفره خودشان است.
ایرنا: با وجود این مبانی علمی، چرا همچنان در بدنه جامعه نسبت به اجرای این طرحها ابهام یا مقاومتهایی دیده میشود؟ خلاء اصلی را در کجا میبینید؟
استاندار اصفهان: بنده به شدت از ضعف اطلاعرسانی در فرآیند اجرای این طرح انتقاد دارم. مسیری که میتوانست و میتواند باعث افزایش اعتماد عمومی شود و دلهای مردم را به حاکمیت نزدیکتر کند، متأسفانه به درستی برای افکار عمومی تشریح نشد. اقناعسازی مقدم بر اجراست. ما باید از تجربههای گذشته درس بگیریم؛ پیش از آنکه هر طرح بزرگی عملیاتی شود، باید ابتدا زیرساختهای فنی و اجرایی را به طور کامل مهیا کرد و سپس ابعاد مختلف موضوع را هم برای «مردم» و هم برای «تولیدکنندگان» روشن کرد تا از شوکهای ناگهانی جلوگیری شود.
ایرنا: و سخن پایانی برای آینده اینگونه طرحهای اقتصادی در استان و کشور؟
استاندار اصفهان: امیدوارم نوع مواجهه با این طرح و نقاط قوت و ضعف آن، به عنوان یک تجربه گرانبها برای سالهای بعد و تدوین طرحهای آینده مورد توجه جدی سیاستگذاران قرار گیرد تا شاهد بهرهوری حداکثری از منابع ملی باشیم.
به گزارش ایرنا تاکنون بیش از ۸۵ درصد خانوارها در این استان با مراجعه به فروشگاهها از کالابرگ الکترونیکی استفاده کردند.