صاحب‌خبر - آفتاب یزد- گروه سیاسی: ‌برجام همچنان به عنوان یکی از مهمترین موضوعات در سیاست بین‌الملل خبرسازی می‌کند. یک ماه بعد از خروج ایالات متحده از برجام، آینده این توافق همچنان مبهم است. توپ در زمین اروپا است؛ اینکه آیا می تواند منافع ایران در پسا خروج را تامین کند یا خیر؟ از ابتدای مذاکرات هسته ای ایران همواره بر یک موضوع تاکید داشت اینکه توافق باید در چارچوبی باشد که ایران از تحریم ها خلاصی یابد و منافع اقتصادی خود را کسب کند. اما تحریم های یکجانبه آمریکا که به پشتوانه اقتصاد این کشور و مرجع بودن دلار اعمال شده برخی شرکت های اروپایی را ناگزیر به خروج از ایران کرده است. این یعنی با آغاز تحریم‌ها از دو ماه دیگر ایران نمی تواند از مزایای برجام بهره ببرد. همین موجب شده تا ایران نیز هشدار دهد اگر رویه چنین ادامه یابد تهران هم راه خود را خواهد رفت و محدودیت‌های هسته‌ای ذیل برجام را پایان می دهد. رئیس سازمان انرژی اتمی که برای ماموریت جدید هسته‌ای ایران آماده می‌شود در همین باره گفته: «در سالن‌های مونتاژ سانتریفیوژ روتورها و تجهیزات دیگر تست‌های دقیق می‌شوند و در همین سالن که الآن قرار داریم شاخص‌های اندازه‌گیری و در سالن بزرگ‌تری که در جنب این سالن در حال ساخت است و تا یک ماه دیگر تکمیل می‌شود، این ظرفیت وجود دارد که تا ۶۰ سانتریفیوژ تست کنترل آن به‌طور کامل انجام شود.» صالحی افزود:«این محل که الان در آن قرار دارید یک سوله متروکه بود که از قبل ساخته شده بود و برای تجهیز این مکان به سانتریفیوژهای آی‌آر ۸ مشکل کوتاهیِ سقف داشتیم. بنابراین در این سالن سانتریفیوژهای آی‌آر ۲ و آی‌آر ۴ و آی‌آر ۶ قرار می‌گیرند. برای سانتریفیوژهای نسل هشت ،سوله و محل دیگری را در نظر خواهیم گرفت.» او با اشاره به دستور مقام معظم رهبری که فرمودند، مقدمات کار را در چارچوب برجام فراهم کنید، اظهار کرد:«ما اکنون نمی‌توانیم به تعداد دلخواه‌مان سانتریفیوژ تولید کنیم چراکه محدودیت برجامی داریم و رهبری هم گفتند، فعلا در چارچوب برجام زیرساخت را آماده کنید.» رئیس سازمان انرژی اتمی درباره تامین ۱۹۰ هزار سو، گفت:«ما در فاصله زمانی کوتاهی می‌توانیم به این میزان سو برسیم. اگر سانتریفیوژهای نسل ۶ را نصب کنیم و حدود ۶۰ هزار ماشین اینجا قرار گیرد، می‌توانیم ظرف ۱۰ ماه به ۱۸۰ هزار سو برسیم. اما این برای زمانی است که ما بخواهیم سانتریفیوژ پیشرفته تولید کنیم.» او ادامه داد:«همچنین در تحقیق و توسعه ماشین‌های نسل ۶ و ۸ در حال تست هستیم و نسل ۴ و ۲ تحقیقاتشان را پشت‌سر گذاشته‌اند و می‌توانند در مرحله تولید انبوه قرار گیرند. البته تحقیقات نسل ۶ تا حدود زیادی انجام شده و با رفع عیب‌ها می‌تواند به تولید انبوه برسد.» صالحی با تاکید بر سخنان رهبری که ما به برجامی که تعهد کردیم، عمل می‌کنیم و برجام معیوب را نمی‌پذیریم، اظهار کرد: «این موضوع جدی ماست.» معاون رییس‌جمهور تاکید کرد: «ما در مدت اجرای برجام زمان را از دست ندادیم و برای بازگشت‌پذیری چنانچه برجام بر هم بخورد، در حوزه‌های وسیعی قدم برخواهیم داشت و شرایط دیگری خواهد بود. من امیدوارم هیچگاه به آن شرایط برنگردیم چون برجام را در راستای منافع کشور، منطقه و جامعه جهانی می‌بینیم و یکی از عوامل حمایتی مهم ان‌پی‌تی است که در صورت فرو ریختن آن خیلی چیزها عوض خواهد شد.»نامه وزرای اروپایی به واشنگتنهمانطور که انتظار می‌رفت اولین واکنش‌ها در این مورد از اروپا بود. رهبران سیاسی اروپا در حال تلاش‌هایی روزافزون برای حفظ این توافق هستند. پیام‌های حفظ برجام روزانه به ایالات متحده صادر می‌شود اما آنها برای راضی کردن شرکت های خصوصی راه دشواری را خواهند داشت. با این حال مایا کوسیانچیچ، سخنگوی فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در واکنش به سخنان علی اکبر صالحی در مورد آمادگی ایران برای افزایش توان غنی سازی ایران گفت:«در حال حاضر برنامه‌های اعلام شده ایران در مورد غنی‌سازی نقض برجام نیست.» او افزود:«اگرچه‌در این موقعیت حساس این برنامه‌ها در راستای اعتمادسازی در مورد برنامه هسته‌ای ایران نخواهد بود. یک دیپلمات اروپایی دیگر در این باره به فایننشیال تایمز گفت:بیانیه ایران به همه اعضای باقی مانده در برجام نسبت به احتمال فروپاشی توافق هسته‌ای هشدار می‌دهد.» این درحالی است که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی(IAEA) روز سه شنبه هفته پیش اعلام کرد که ایران با ارسال نامه‌ای در مورد برنامه تولید ماده مورد نیاز فعالیت سانتریفیوژها به این سازمان اطلاع داده است. به گزارش رویترز، جمهوری اسلامی ایران در نامه‌ای آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را در جریان برنامه خود برای تولید ماده مورد نیاز سانتریفیوژها(هگزافلوراید اورانیوم) قرار داده است. با وجود چنین رخدادهایی وزرای خارجه و دارایی بریتانیا، فرانسه و آلمان در نامه ای به همتایان آمریکایی خود بر تعهد کشورهایشان در زمینه حفظ توافق هسته ای با ایران تاکید کردند. در نامه مشترک وزرای خارجه و دارایی سه کشور اروپایی از دولت آمریکا خواسته شده است آن دسته از شرکت‌های اروپایی را که پس از اجرای برجام در ایران سرمایه‌گذاری کرده‌اند از تحریم‌های ثانویه خود مستثنی کند. وزیران کشورهای آلمان، فرانسه و بریتانیا در نامه خود به طور مشخص خواستار مستثنی شدن شرکت‌های اروپایی فعال در بخش‌های مهم داروسازی، بهداشت و درمان، انرژی، خودرو، هواپیمایی غیرنظامی، زیرساخت و بانکداری از تحریم‌های آمریکا علیه ایران شده‌اند. بر این اساس، نویسندگان این نامه از واشنگتن خواسته‌اند شرکت‌ها و اشخاص اروپایی فعال در ایران مشمول تحریم‌های ثانویه آمریکا نشوند. در این نامه که در تاریخ چهارم ماه ژوئن به امضاء وزرای خارجه و دارایی سه کشور اروپایی رسیده، بار دیگر تاکید شده که خروج ایران از توافق هسته‌ای می‌تواند منطقه خاورمیانه را دستخوش ناامنی بیشتری کند و از این منظر موجب تحمیل هزینه‌های امنیتی بالایی خواهد شد. در این نامه همچنین از اقدامات ایالات متحده آمریکا برای به خطر انداختن منافع امنیتی کشورهای اروپایی ابراز نگرانی شده است. با این حال وزیر بازرگانی آمریکا اعلام کرد که بسیار شگفت زده خواهد شد که کاخ سفید چنین معافیتی را برای شرکت‌های اروپایی صادر کند و بعید است ترامپ چنین موضوعی را بپذیرد.حمایت فرانسه و انگلیسبرجام از معدود مسائل بین المللی است که میان اروپا و آمریکا به طور جدی شکاف ایجاد کرده است. وقتی سخن از اروپا می‌شود باید به این نکته توجه کرد مهمترین شرکای آمریکا یعنی انگلیس و فرانسه در صف اول مخالفت با کاخ سفید قرار گرفته اند. در همین زمینه امانوئل مکرون رئیس‌جمهور فرانسه در نشست خبری مشترک با جاستین ترودو، همتای کانادایی خود در رابطه با برجام گفت:«پیام کشورهای عضو گروه جی هفت به ترامپ باید این گونه باشد که ترامپ از توافقی که از سوی رئیس جمهور پیش از خود به امضا رسیده خرسند نیست، شاید تنها به این دلیل که این توافق توسط رئیس جمهور پیشین آمریکا امضا شده است.» او در ادامه خطاب به ترامپ افزود:«اما مانع احترام دیگر طرفها به این توافق نشوید و تلاش زیادی صرف خروج از این توافق انجام ندهید چرا که امروز برجام بهترین محافظی است که در اختیار داریم.» این درحالی است که جان اف لودریان وزیر خارجه فرانسه روز چهارشنبه گذشته در پاریس گفت:«سخنان ایران درباره اینکه در صورت فروپاشی برجام، توانمندی‌های غنی سازی اورانیوم خود را افزایش می دهد به "خط قرمز" نزدیک می شود. » لودریان که با رادیو اروپا-1 گفتگو می‌کرد، افزود: «همیشه بازی با خط قرمز، خطرناک است.» او ادامه داد: «برنامه‌های نجات برجام همچنان وجود دارند.» از سوی دیگر نخست‌وزیر انگلیس روز چهارشنبه در دیدار با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی مدعی شد: «ما به همراه آلمان و فرانسه همچنان معتقد هستیم که برجام بهترین روش برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای است. ترزا می افزود: «تا زمانی که ایران به توافق هسته‌ای پایبند بماند، انگلیس نیز تعهد خود را ادامه می‌دهد. می همچنین مدعی شد: «می‌دانیم موضوعات دیگری در رابطه با ایران‌ وجود دارد. از اقدامات این کشور در سوریه و یمن‌ و نیز گسترش توان موشکی، که باید به آن ‌پاسخ داد.» علاوه بر این وزیر خارجه انگلیس در دیدار با نتانیاهو تاکید کرد که کشورش به همراه آلمان و فرانسه معتقد است برجام بهترین روش برای تضمین آینده‌ای ایمن برای منطقه است. بوریس جانسون، گفت:«ما همه تلاش خود را انجام می دهیم تا ایران به تعهدات خود در برجام پایبند باقی بماند و با اسرائیل نیز کاملا موافق هستیم که باید از دستیابی ایران به سلاح هسته ای جلوگیری کرد.» واکنش آمریکااقدام ایران برای آماده‌سازی افزایش ظرفیت غنی سازی در ایالات متحده نیز واکنش خاص خودش را داشت. هدر نائورت سخنگوی وزارت خارجه آمریکا روز سه شنبه در واکنش به برنامه کشورمان برای افزایش توان غنی سازی گفت:«ما این گزارش را دیده ایم. وزیر خارجه آمریکا تنها چند روز پیش در سخنرانی خود سیاست ما در قبال ایران را شرح داد. او در این سخنرانی شفاف گفت که ایران باید غنی سازی اورانیوم را متوقف کند و هرگز به دنبال بازفرآوری پلوتونیوم نباشد. ایران نباید راهی به سمت تولید سلاح هسته‌ای داشته باشد.» نائورت افزود: «آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تحولات ایران را رصد می‌کند و ما مطمئن هستیم که این آژانس هرگونه تخلفی را به شورای حکام و همچنین سازمان ملل گزارش می‌دهد.» نکته جالب آنکه آژانس تاکنون 11 بار از تعهد ایران به برجام پیش از این سخن گفت اما در نهایت آمریکا با اتهام نقض برجام از سوی تهران این توافق را ترک کرد اما حالا واشنگتن مطمئن است که آژانس در صورت تخلف تهران، آن را گزارش می کند! در همین زمینه وزیر خارجه آمریکا نیز اعلام کرد که واشنگتن گزارش‌های منتشر شده در مورد تصمیم ایران برای افزایش توان غنی سازی را زیر نظر دارد. مایک پامپئو، وزیر خارجه آمریکا روز چهارشنبه در پیامی توئیتری نوشت:«گزارش‌ها در مورد برنامه ایران برای افزایش توان غنی سازی اورانیوم را زیر نظر داریم. ما به ایران اجازه نخواهیم داد تا سلاح هسته ای بسازد. ایران از عزم ما آگاه است. مقامات ایران همواره با رد ادعاهای بی اساس غرب بر ماهیت صلح آمیز برنامه هسته ای کشورمان تاکید کرده اند.» نکته عجیب اینکه ترامپ در ادامه ادعاهای چند وقت اخیر خود، مدعی شد: «از زمانی که خروج از آن توافق را امضا کرده‌ام، ایران کاملاً متفاوت عمل کرده است و دیگر اهمیتی به مدیترانه نمی‌دهند، کمتر به جریانات سوریه می‌پردازند و کمتر به آنچه در یمن و امثال آن در حال اتفاق افتادن است، می‌پردازند. در واقع در سه ماه اخیر ایران کشور کاملاً متفاوتی بوده است. رئیس‌جمهور آمریکا با بیان اینکه ما تحریم‌هایی علیه ایران اجرا می‌کنیم که پیش از این هیچکس مشابه آن را ندیده است، اظهار کرد: «ایران آن کشوری نیست که سه ماه قبل بود. گردانندگان این کشور بسیار متفاوت شده‌اند. امیدوارم روزی با ما توافقی انجام دهند که برای آنها، برای ما و برای همه خوب است.»همچنان امیدوارهرچند هنوز سرنوشت برجام مبهم است و مشخص نیست این توافق که روزگاری از آن به عنوان بزرگترین دستاورد دیپلماتیک جهان بعد از جنگ جهانی دوم یاد می شد دوامی خواهد داشت یا نه اما آنچه مشخص است ایران و اروپا همچنان از بالاترین تا پایین ترین سطح همه جوانب را بررسی می کنند تا شاید روزنه هایی برای ماندن این توافق وجود داشته باشد. نشست کارشناسی یک روزه کمیسیون مشترک برجام برای ادامه بررسی تبعات خروج آمریکا از برجام با هدف یافتن راه‌حل‌های عملی تامین مطالبات ایران و مقابله با تبعات بازگشت تحریم‌های غیرقانونی آمریکا علیه تهران برگزار شد. در این جلسه که بنا به تصمیم نشست مورخ ۴ خرداد کمیسیون مشترک برجام و با حضور نمایندگان جمهوری اسلامی ایران، اتحادیه اروپایی، کمیسیون اروپا، کشورهای چین، فرانسه، روسیه، انگلیس و آلمان روز پنجشنبه در تهران برگزار شد با تمرکز بر بررسی تبعات و آثار اقدام غیرقانونی و ناموجه آمریکا در خروج از برجام، راه‌های جبران اقدام غیرقانونی آمریکا و تامین مطالبات و خواسته‌های مشروع ایران را مورد بررسی قرار داد. این نشست در ادامه مشورت‌های یک ماه اخیر متعاقب خروج غیرقانونی آمریکا از برجام و تصمیم جمهوری اسلامی ایران برای دادن یک مهلت زمانی محدود به گروه 4+1 برای جلب نظر ایران، تشکیل شد. این اولین اجلاس کمیسیون مشترک برجام است که در تهران برگزار می‌شود. بنا بر این گزارش، جمهوری اسلامی ایران در عالی‌ترین سطوح ضمن تبیین شرایط خود برای ادامه حضور در برجام، تاکید کرده است که در صورت عدم تحقق شرایط مدنظر تهران که همان ایفای کامل تعهدات جمعی طرف‌های مقابل در حوزه رفع تحریم‌های ظالمانه است، در مورد ادامه حضور در برجام تجدیدنظر خواهد کرد.∎​