گروه بینالملل: روسیه با آغاز عملیات هوایی خود علیه گروههای تروریستی در سوریه این پیام را داد که در موقعیت یک قدرت بینالمللی قرار دارد و از منافع ملی خود با تمام وجود حمایت خواهد کرد. از این نظر سقوط هواپیمای جنگی روسی توسط ترکیه را میتوان به نوعی امتحان و به چالش کشیدن مسکو دانست تا معلوم شود تا کجا در امر «به نمایش گذاشتن قدرت» خود جدی است. البته ترکیه به عنوان عضو ناتو این اقدام خود را با مهمترین اعضای پیمان هماهنگ کرده و سپس وارد عمل شده است. آنچه میتواند پیشزمینهای برای هدف قرار دادن جنگنده روسی توسط ترکیه باشد، این است که ترکیه از موشکهای زمین به هوا و هوا به هوای روسیه در سوریه، احساس خطر میکند. ترکیه این موشکها را هشداری علنی علیه خود میبیند، چراکه اردوغان قبلاً به نیابت از معارضان و تروریستها، اقدام به ساقط کردن جنگندهها و هلیکوپترهای سوری کرده است. حمله اخیر ترکیه به سوخو 24 روسیه را هم شاید بتوان از همین دست عملیاتها ارزیابی کرد. این مساله را کرملین بخوبی درک میکند و حتما اقداماتی را به عنوان پاسخ در نظر خواهد گرفت. البته شرایط پیچیده روابط روسیه و غرب اجازه نمیدهد تا مسکو در پاسخ، به اقدامات مشابه نظامی دست بزند ولی رئیسجمهور روسیه هشدار داده است اقدام ترکیه بیپاسخ نخواهد بود و احتمالاً در آیندهای نه چندان دور مشخص میشود پاسخ پوتین به اردوغان از چه جنس خواهد بود. در وهله نخست در حوزه نظامی، مسکو شامگاه سهشنبه اعلام کرد تمام همکاریهای نظامی خود با آنکارا را متوقف میکند. با توجه به اینکه روسیه احتمالا به بمباران مناطق نزدیک مرز سوریه و ترکیه ادامه خواهد داد این مساله بسیار نگرانکننده خواهد بود و همانگونه که ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه دیروز تأکید کرد، میتوان انتظار حوادث دیگری را نیز داشت. این حادثه تبعات اقتصادی نیز به همراه داشته است. سخنگوی کاخ کرملین، پیش از ظهر دیروز اعلام کرد مسکو در همه طرحهای اقتصادی خود با ترکیه از جمله طرح ساخت نیروگاه هستهای در این کشور بازبینی خواهد کرد. سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه قرار بود دیروز به ترکیه سفر کند. سفری در چارچوب روابط دوجانبه که قرار بود در آن به مسائل اقتصادی هم پرداخته شود. لاوروف نهتنها سفر خود را لغو کرد بلکه از اتباع روسیه نیز خواست به ترکیه سفر نکنند. بر این اساس، شرکتهای گردشگری روسی نیز توقف فعالیت تورهای مسافرتی به ترکیه را شروع کردهاند و ناتالی تور، بزرگترین شرکت گردشگری روسیه اعلام کرد این اقدام را انجام داده است و شعبههای این شرکت در چند کشور همسود نیز از این دستور پیروی کردهاند. به طور قطع این مساله بر بخش گردشگری نیز تاثیرگذار خواهد بود. اتباع روسیه بخش مهمی از گردشگران در ترکیه را تشکیل میدهند. از سوی دیگر باید در انتظار تبعات این حادثه در حوزه انرژی نیز باشیم. ترکیه به گاز روسیه وابسته است. هماکنون روسیه 45 درصد از گاز طبیعی ترکیه را تامین میکند. در عین حال، اوایل سال جاری میلادی اردوغان در اقدامی که بسیاری از کارشناسان و حتی شاید دولتها را متعجب کرد، پروژه 20 میلیارد دلاری نیروگاه هستهای «آکویو» را که هدف از ساخت آن، کاهش وابستگی ترکیه به گاز طبیعی بود، به خود روسها داد. روسیه همچنین دستور محدودکننده دیگری علیه ترکیه صادر کرد. براین اساس، سازمان نظارت بر محصولات کشاورزی روسیه اعلام کرد از اول ماه دسامبر (10 آذرماه) واردات گوشت مرغ به روسیه توسط شرکت «سیپی استاندارد گیدا صنایی و تیچارت» ترکیه متوقف میشود.
پوتین: ترکیه علیه ما اعلام جنگ کرد
پوتین دیروز تاکید کرد، پس از ساقط شدن جنگنده سوخوی 24 روسیه بر فراز سوریه، نمیتواند احتمال رویدادهای دیگر را رد کند. رئیسجمهوری روسیه دیروز گفت: «ترکها با سرنگون کردن جنگنده ما، علنا به روسیه اعلام جنگ دادهاند. انتقام پاسخی است که دیکتاتور ترکیه و گروههای تبهکار وابسته به او که در جنایات تروریستهای داعشی دست دارند، دریافت خواهند کرد». شهروندان ما در ترکیه ممکن است با خطراتی مواجه باشند که وزارت امور خارجه باید به آن رسیدگی کند. در همین حال پوتین ادامه داد خلبان دوم جنگنده روسی که در نزدیکی مرز سوریه با ترکیه ساقط شد، نجات پیدا کرده است. وی به خبرگزاریهای کشورش گفت: این خلبان طی یک عملیات 12 ساعته که اوایل صبح چهارشنبه پایان یافت، نجات پیدا کرد و هماکنون در پایگاه هوایی روسیه در منطقه تحت کنترل دولت سوریه در امنیت کامل به سر میبرد. یکی از خلبانهای این جنگنده منهدم شده روسی پیش از فرود، توسط تروریستها هدف گلوله قرار گرفت و کشته شد.
تدابیر ویژه نظامی مسکو در سوریه
در پی سرنگون شدن جنگنده سوخوی 24 روسیه بهدست ترکیه، مسکو تدابیر ویژه نظامی در سوریه درنظر گرفته است. سرگئی شویگو، وزیر دفاع روسیه چهارشنبه اعلام کرد یک فروند ناوشکن مجهز به موشکهای کروز هدایت شونده روسیه که به سامانه پدافند هوایی اس300 نیز مجهز است، در سواحل لاذقیه مستقر شده است. شویگو تأکید کرد این ناوشکن مجهز به سامانه اس300 در لاذقیه قادر است هرگونه هدف احتمالا خطرناک در هوا را نابود کند. پیشتر گزارش شده بود تمام جنگندههای روسیه در حین انجام تمام عملیات نظامی خود در سوریه از پوشش هوایی برخوردار خواهند شد. تا پیش از سقوط جنگنده سوخو 24 مسکو در نزدیکی مرز ترکیه، این پوشش هوایی برای جنگندههای روسی تأمین نمیشد. وزیر دفاع روسیه همچنین از استقرار سامانه
اس 400 در پایگاه حمیمیم سوریه خبر داد. وزیر دفاع روسیه تاکید کرد: عملیات جنگندههای روسی در سوریه از این به بعد همواره همراه با حمایت هوایی خواهد بود. چهارشنبه نیز یک فروند ناوشکن روسی مجهز به سامانههای ضدهوایی در دریای مدیترانه و در نزدیکی سواحل سوریه مستقر شد. پیشتر وزیر دفاع روسیه اعلام کرده بود مسکو در حال بررسی اوضاع و یافتن پاسخی در خور و مقتضی به این اقدام ترکیه است. بنا بر اعلام وزارت دفاع روسیه، واکنش مسکو 3 مرحله خواهد داشت؛ تأمین پوشش هوایی برای جتهای جنگنده در تمام عملیات هوایی، افزایش پدافند هوایی از طریق استقرار موشکهای رهگیر کروز در سواحل لاذقیه و در نهایت نیز تعلیق تمام ارتباطات نظامی با ترکیه. از سوی دیگر، سازمان امور مهاجرت روسیه، چهارشنبه اعلام کرد تدابیر امنیتی در روسیه درباره ورود و خروج خارجیها افزایش پیدا کرده است.
راز سرنگونی جنگنده روسی
الکساندر زاسبکین، سفیر روسیه در بیروت شکار تانکرهای حامل نفت داعش توسط جنگندههای روسی را عامل اقدام سهشنبه نیروی هوایی ترکیه خواند و گفت: دلیل آن این است که روسیه، تانکرهای داعش را هدف حمله قرار داد و این اقدام به ترکیه زیان وارد و برخی تجار(دلالان) ترکیهای را عصبانی کرد.
اردوغان، روسیه را تهدید کرد
یک روز پس از اقدام خصمانه و تحریکآمیز آنکارا علیه مسکو در آسمان سوریه، رئیسجمهور ترکیه به روسیه درباره حمایت از بشار اسد هشدار داد و با لحنی تهدیدآمیز گفت اگر روسها دوستی ترکیه را از دست بدهند بیشتر از این زیان خواهند کرد و ناتو به هرگونه حملهای پاسخ خواهد داد. اردوغان در کنفرانس خبری در بلژیک گفت: ناتو «در قبال نقض حریم هوایی ترکیه توسط روسیه» موضعگیری کرده است. اردوغان گفت: هرگونه حمله به ترکیه به مثابه حمله به ناتو خواهد بود. رئیسجمهور ترکیه افزود: «روسیه باید بداند اگر این کشور، دوستی مانند ترکیه را که در بسیاری از زمینهها با آن روابط دارد از دست بدهد، خیلی چیزهای دیگر را از دست خواهد داد».