لالهٔ گوش از دو بخش متفاوت تشکیل شده است: لوبول (بخش نرم و گوشتی پایین) و غضروف (بخش سخت بالایی). سوراخ کاری در هر یک از این دو ناحیه، بافتی متفاوت با خون رسانی و توان ترمیم متفاوت ایجاد می کند. به همین دلیل، درد گوش بعد از انداختن گوشواره در ناحیهٔ غضروف معمولاً شدیدتر، طولانی تر و پرخطرتر از درد لوبول است.

نکتهٔ کلیدی این است که درد، همیشه یک پیام است. پوست لالهٔ گوش بسیار نازک است و تنها چند لایه سلول آن را از بافت زیرین جدا می کند؛ بنابراین هر عامل تحریک کننده ای می تواند سریعاً به درد، سوزش و التهاب منجر شود.

۱. حساسیت به نیکل (شایع ترین علت)

آلرژی به نیکل شایع ترین نوع حساسیت تماسی در جهان است و بر اساس گزارش های درماتولوژی، حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد از جمعیت عمومی به آن مبتلا هستند؛ این میزان در زنان و افراد دارای سوراخ کاری گوش به مراتب بیشتر است. جالب است بدانید که سوراخ کاری گوش خود یکی از عوامل اصلی «حساس سازی» بدن به نیکل محسوب می شود، زیرا فلز برای ماه ها در تماس مستقیم با بافت زنده قرار می گیرد.

این واکنش از نوع حساسیت تأخیری است؛ یعنی درد، قرمزی و خارش بلافاصله پس از پوشیدن گوشواره ظاهر نمی شود، بلکه معمولاً بین ۱۲ تا ۷۲ ساعت بعد بروز می کند. علائم معمول عبارت اند از:

• خارش و سوزش در محل سوراخ

• قرمزی و تورم محدود به ناحیهٔ تماس

• خشکی، پوسته ریزی و ترک خوردگی پوست

• در موارد شدید، تاول های ریز و ترشح شفاف

نکتهٔ مهم این است که حتی گوشواره های «طلااندود»، «نقره ای» و «استیل ضدزنگ» نیز می توانند نیکل آزاد کنند. اصطلاح «هیپوآلرژنیک» یک عبارت بازاریابی است و استاندارد رسمی ندارد.

۲. عفونت باکتریایی سوراخ گوش

عفونت زمانی رخ می دهد که باکتری از طریق دست های آلوده، گوشوارهٔ نجس یا رطوبت مداوم وارد کانال سوراخ شود. شایع ترین عامل، باکتری استافیلوکوکوس اورئوس است. نشانه های عفونت با حساسیت ساده متفاوت است:

• درد ضربان دار و مداوم، حتی بدون لمس

• گرمی پوست نسبت به اطراف

• ترشح زرد یا سبز (چرک) و بوی نامطبوع

• تورم پیشرونده و قرمزی گسترده

عفونت ناحیهٔ غضروفی بسیار خطرناک تر است. التهاب غضروف گوش یا پری کندریت می تواند در صورت درمان نشدن به تخریب دائمی غضروف و تغییر شکل گوش منجر شود و نیاز به آنتی بیوتیک خوراکی و گاهی بستری دارد. اگر درد گوش بعد از انداختن گوشواره در بخش غضروفی با تورم قرمز و گرم همراه است، مراجعهٔ فوری به پزشک الزامی است.

۳. سوراخ جدید و ترمیم نشده

اگر سوراخ گوش تازه باشد، بافت هنوز کانال داخلی خود را نساخته است. استفاده از گوشوارهٔ سنگین، درآوردن و بستن مکرر یا خوابیدن روی آن، زخم را دوباره باز می کند. در این حالت درد، بخشی طبیعی از روند ترمیم است، اما تداوم آن بیش از چند روز علامت هشدار محسوب می شود. زمان معمول ترمیم برای لوبول ۶ تا ۸ هفته و برای غضروف ۶ تا ۱۲ ماه است.

۴. فشار و انسداد ناشی از بستن محکم گوشواره

بستن بیش از حد محکم نگهدارندهٔ گوشواره، جریان خون مویرگی پوست را مختل می کند و به ایسکمی موضعی و درد منجر می شود. در موارد پیشرفته، نگهدارنده در پوست فرو می رود و پدیدهٔ «گوشوارهٔ مدفون» رخ می دهد که نیازمند خارج سازی توسط پزشک است. این مشکل در افرادی که شب ها گوشواره را در گوش نگه می دارند، شایع تر است.

۵. وزن زیاد گوشواره و کشش بافت

گوشواره های حجیم و آویز، به مرور زمان سوراخ گوش را کشیده و باریک می کنند. کشش مداوم بافت، درد مزمن، خستگی موضعی و در نهایت پارگی لوبول (شقاق لالهٔ گوش) ایجاد می کند. در این حالت درد معمولاً در انتهای روز و پس از ساعات طولانی استفاده تشدید می شود.

۶. بهداشت نامناسب و تجمع بقایای مواد

باقی ماندهٔ شامپو، نرم کنندهٔ مو، اسپری مو و عرق، در حفرهٔ سوراخ گوش تجمع می یابد و محیطی مناسب برای رشد باکتری و قارچ فراهم می کند. پاک نکردن منظم گوشواره و کانال سوراخ، یکی از دلایل پنهان و کمتر شناخته شدهٔ درد گوش بعد از انداختن گوشواره است.

۷. کلوئید و اسکار هیپرتروفیک

بعضی افراد به دلیل زمینهٔ ژنتیکی، پس از سوراخ کاری دچار رشد بیش از حد بافت اسکار (کلوئید) می شوند. این تودهٔ سفت و برجسته می تواند با فشار گوشواره دردناک شود. کلوئید در ناحیهٔ غضروف و در افراد با پوست تیره شایع تر است و درمان آن با لیزر، کورتیکواستروئید تزریقی یا جراحی انجام می شود.

۸. درماتیت تماسی تحریکی (نه آلرژیک)

گاهی مشکل آلرژی نیست، بلکه مواد شیمیایی موجود در گوشواره، مانند لاک، چسب، آبکاری یا باقی ماندهٔ مواد پولیش، پوست را تحریک می کند. نشانه های آن شبیه آلرژی است، اما معمولاً فقط سوزش و خشکی ایجاد می کند و با حذف عامل، سریع تر برطرف می شود.

۹. دردهای ارجاعی و تشخیص های افتراقی

همیشه درد گوش، منشأ گوشواره ندارد. التهاب گوش خارجی (اوتیت اکسترن)، عفونت گوش میانی، اختلال مفصل گیجگاهی فکی (TMJ)، درد دندان عقل و حتی تنش عضلات گردن می توانند به صورت درد گوش تظاهر کنند و به طور تصادفی هم زمان با پوشیدن گوشواره بروز یابند. اگر درد در کانال گوش یا با جویدن و بلع تشدید می شود، باید بررسی کامل انجام شود.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در صورت مشاهدهٔ هر یک از موارد زیر، خوددرمانی را متوقف کنید و به پزشک مراجعه کنید:

• تورم و قرمزی گسترده در بخش غضروفی گوش

• تب، لرز یا ضعف عمومی

• ترشح چرکی یا خونریزی مداوم

• افزایش درد بیش از ۴۸ ساعت با وجود مراقبت خانگی

• فرورفتن نگهدارندهٔ گوشواره در پوست

• بروز تودهٔ سفت و رشدیابنده در محل سوراخ

تشخیص علت درد

پزشک معمولاً با شرح حال دقیق (نوع فلز، زمان بروز درد، سابقهٔ آلرژی) و معاینهٔ بالینی به تشخیص می رسد. در موارد مبهم، تست پچ برای شناسایی حساسیت به نیکل و سایر فلزات انجام می شود. در صورت شک به عفونت غضروفی، ممکن است کشت ترشحات یا تصویربرداری درخواست شود.

درمان درد گوش بعد از انداختن گوشواره

اقدامات خانگی

• گوشواره را فوراً خارج کنید و تا بهبود کامل، ناحیه را آزاد بگذارید.

• محل را با محلول سالین استریل یا آب جوشیدهٔ سرد و صابون ملایم بشویید.

• کمپرس سرد به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه، چند بار در روز، برای کاهش تورم مفید است.

• از الکل، آب اکسیژنه، بتادین غلیظ و پمادهای چرب خودسرانه استفاده نکنید؛ این مواد روند ترمیم را کند می کنند.

• هرگز خمیر دندان، پیاز، سیر یا نخ را روی محل قرار ندهید؛ این باورهای سنتی می توانند سوختگی شیمیایی و عفونت ایجاد کنند.