به گزارش خبرنگار ایرنا، آیین رونمایی از اجرای طرح «تسهیم از مبدا» فروش بلیت سینماهای کشور، عصر دوشنبه پنجم مردادماه با حضور مدیران سینمایی، نمایندگان صنوف، تهیهکنندگان، پخشکنندگان و فعالان حوزه اکران در موزه سینمای ایران برگزار شد.
اجرای این مراسم را محمدرضا مقدسیان برعهده داشت. برنامه با پخش کلیپی از آثار و نقشآفرینیهای زندهیاد اکبر عبدی آغاز شد و حاضران پس از قرائت فاتحه، یاد این هنرمند فقید سینمای ایران را با تشویق گرامی داشتند.
تسهیم از مبدا آغاز فصلی تازه در حکمرانی هوشمند سینماست
حبیب ایلبیگی مدیرعامل موسسه سینماشهر، نخستین سخنران این مراسم بود. وی در ابتدای سخنان خود یاد شهدای ایران را گرامیداشت و درگذشت زندهیاد اکبر عبدی را به خانواده این هنرمند، مردم ایران و خانواده بزرگ سینمای کشور تسلیت گفت.
ایلبیگی با قدردانی از سازمان سینمایی، صنوف سینمایی و فعالان حوزه پخش و اکران اظهار کرد: همه افرادی که در این مراسم حضور دارند، در شکلگیری و اجرای این طرح سهم داشته و برای تحقق آن تلاش کردهاند.
وی برگزاری آیین آغاز اجرای رسمی این طرح در موزه سینما را معنادار دانست و افزود: موزه سینما حافظ خاطره، هویت و میراث سینمای ایران است و امروز میتواند پیوندی میان گذشته، حال و آینده سینمای کشور ایجاد کند.
مدیرعامل موسسه سینماشهر ادامه داد: اجرای رسمی این طرح صرفاً به معنای استقرار یک سازوکار مالی تازه نیست، بلکه آغاز فصلی جدید در حکمرانی هوشمند، اقتصاد و زیستبوم سینمای ایران به شمار میرود؛ دستاوردی که حاصل همدلی و همکاری سازمان سینمایی، صنوف، تهیهکنندگان، دفاتر پخش و سایر فعالان این حوزه است.
ایلبیگی طرح «تسهیم از مبدا» را الگویی نوین در مدیریت اقتصاد سینما توصیف کرد که بر شفافیت، اعتماد متقابل، انضباط مالی و استفاده از فناوریهای نوین استوار است. تقویت اعتماد میان حلقههای زنجیره اکران میتواند امنیت سرمایهگذاری را افزایش دهد، روند بازگشت سرمایه را اصلاح کند و زمینه پویایی بیشتر سینمای ایران را فراهم سازد.
مدیرعامل موسسه سینماشهر با اشاره به ضرورت توسعه زیرساختهای فناوریمحور در سینما گفت: سینمای ایران بیش از هر زمان دیگری به زیرساختهای کارآمد، یکپارچه و مبتنی بر فناوری نیاز دارد. اجرای این طرح نیز پایان یک پروژه نیست، بلکه آغاز مسیری تازه برای توسعه دانش، فناوری و تعامل گستردهتر با خانواده سینماست.
ایلبیگی در پایان از مدیرعامل و کارکنان موزه سینما، همکاران موسسه سینماشهر و شرکت آریاتک که در طراحی، توسعه و اجرای فنی این طرح مشارکت داشتند، قدردانی کرد.
پس از سخنان مدیرعامل موسسه سینماشهر، ویدیویی شامل دیدگاهها و توضیحات تعدادی از اعضای صنوف و فعالان سینمایی درباره طرح «تسهیم از مبدا» پخش شد.
برای اتفاقی مراسم گرفتهایم که باید روندی عادی باشد
همایون اسعدیان مدیرعامل خانه سینما، سخنان خود را با گرامیداشت یاد زندهیاد اکبر عبدی آغاز کرد و گفت: اکبر عبدی انسانی بسیار دوستداشتنی و بازیگری فوقالعاده بود و سینمای ایران با درگذشت او، یکی از چهرههای بزرگ و ارزشمند خود را از دست داد.
وی ضمن قدردانی از برگزارکنندگان مراسم و دستاندرکاران اجرای طرح اظهار کرد: واقعیت این است که امروز برای اتفاقی آیین برگزار کردهایم که اساساً باید یک روند معمول و طبیعی در سینما باشد.
اسعدیان با اشاره به پرداخت سریعتر مطالبات تهیهکنندگان افزود: اینکه پول سینماگران و صاحبان آثار بهموقع و با سرعت به دست آنها برسد، آنقدر برای ما غیرمعمول شده است که وقتی یکی از تهیهکنندگان اعلام میکند پول خود را دریافت کرده و میتواند روند ساخت فیلمش را ادامه دهد، به اتفاقی عجیب تبدیل میشود؛ در حالی که این مساله باید بخشی عادی از چرخه اقتصادی سینما باشد.
مدیرعامل خانه سینما ادامه داد: خوشحالم که این چرخه بهسرعت آغاز شده و آثار خود را نشان داده است. ادامه این روند میتواند تأثیر قابل توجهی بر چرخه تولید سینما داشته باشد و به تهیهکنندگان کمک کند با اطمینان و سهولت بیشتری برای تولید آثار بعدی برنامهریزی کنند.
وی با بیان اینکه هر سازوکار تازهای ممکن است در ابتدای اجرا با مقاومتهایی مواجه شود، گفت: طبیعی است افرادی که به شیوههای گذشته عادت کردهاند، در ابتدا از تغییر استقبال نکنند، اما بهتدریج ضرورت و آثار مثبت این سازوکار روشن خواهد شد.
اسعدیان در پایان از همه افرادی که در طراحی، راهاندازی و اجرای این طرح نقش داشتند، قدردانی کرد.
باید امروز را روز ملی تسهیم در سینمای ایران نامید
سیدضیا هاشمی رئیس جامعه صنفی تهیهکنندگان، در واکنش به سخنان مدیرعامل خانه سینما گفت: برخلاف آقای اسعدیان، معتقدم باید امروز را بهعنوان «روز ملی تسهیم» در سینمای ایران اعلام کنیم؛ زیرا اجرای این طرح اتفاقی مهم و حرکتی بزرگ در اقتصاد سینماست.
وی با تاکید بر نقش پیگیریهای مستمر دستاندرکاران این طرح افزود: اگر این تلاشها و پیگیریهای مداوم وجود نداشت، چنین اتفاقی رخ نمیداد. این سازوکار میتواند بسیاری از مشکلات مربوط به پرداخت سهم صاحبان آثار را برطرف کند و به تهیهکنندگانی که در شرایط دشوار کنونی متحمل زیان شدهاند، یاری برساند.
هاشمی همچنین به حمایتهای صورتگرفته در دوران تعطیلی سالنهای سینما اشاره کرد و گفت: در دورهای که همه سینماها تعطیل بودند، هزینههای سنگینی برای روشن ماندن چراغ سینما و بازگشایی سالنها انجام شد و من در جریان بخشی از این تلاشها و هزینههای میلیاردی قرار داشتم.
رئیس جامعه صنفی تهیهکنندگان ادامه داد: ممکن است در ابتدای مسیر، برخی از ما با تعدادی از تصمیمها مخالفت کرده باشیم، اما اکنون نتیجه این اقدامات را مشاهده میکنیم. اقدامات خوبی انجام شده است که باید از آنها سخن گفت و از افرادی که در تحققشان نقش داشتهاند، حتی اگر امروز در این مراسم حضور ندارند، قدردانی کرد.
وی اجرای طرح «تسهیم از مبدا» را اقدامی ضروری دانست و گفت: این کار باید انجام میشد و خوشبختانه امروز به نتیجه رسیده است. به همه دستاندرکاران این طرح دستمریزاد و خدا قوت میگویم. در ادامه مراسم، ویدیوی دیگری از دیدگاهها و توضیحات پخشکنندگان سینمایی درباره مزایا و نحوه اجرای طرح «تسهیم از مبدا» به نمایش درآمد.
آینده اقتصاد سینمای ایران در معرض خطر است
منوچهر شاهسواری تهیهکننده مطرح سینما با اشاره به پیشینه پیچیده مناسبات مالی در سینمای ایران گفت: بررسی چگونگی پرداختها در سینمای پیش و پس از انقلاب و دورههای مختلف، به بحثی مفصل نیاز دارد و هر مقطع، قصهها و ظرافتهای خاص خود را دارد؛ بااینحال، اگر بخواهیم منصفانه قضاوت کنیم، باید اتفاقی را که امروز رخ داده است، به فال نیک بگیریم.
وی ادامه داد: ممکن است در گذشته خطاهایی صورت گرفته یا منافع برخی افراد باعث ایجاد مشکلاتی شده باشد؛ مسائلی که گاهی به از دست رفتن بخشی از سرمایههای اقتصادی و انسانی سینمای ایران منجر شده است، اما امروز زمان پرداختن تفصیلی به این موضوعات نیست.
شاهسواری با قدردانی از پیگیری مسئولان سازمان سینمایی برای اجرای طرح «تسهیم از مبدأ» افزود: این تصمیم اکنون گرفته شده و طبیعتاً نکات و ظرافتهای فنی متعددی دارد که اعضای شورای صنفی نمایش و مدیران سازمان سینمایی باید با دقت به آنها توجه کنند.
وی اجرای این طرح را مقدمهای برای پرداختن به مسائل بزرگتر دانست و اظهار کرد: مساله مهمتر، وضعیت اقتصاد سینمای ایران است؛ اقتصادی که بهدلیل کاستیها و تحولات اقتصاد کلان کشور، با دشواریهای جدی روبهرو شده و فاصله میان تولید فیلم، بازگشت سرمایه و تسویهحسابهای اقتصادی، مشکلات فراوانی برای فعالان این حوزه به وجود آورده است.
شاهسواری با اشاره به افزایش هزینههای تولید و موانع درون و بیرون سینما گفت: اقتصاد سینمای ایران در سالهای اخیر با تغییرات متعدد، افزایش قیمتها و گاه زیادهخواهی برخی افراد مواجه بوده است. با تغییر فناوری، نظام اقتصادی، شیوه مالکیت و ساختار نیروی انسانی نیز همه ذینفعان این حوزه، از تهیهکنندگان و سینماداران تا دفاتر پخش، چارهای جزء سازگاری با شرایط جدید ندارند.
وی با یادآوری شرایط سینما در دوران کرونا افزود: در آن دوره توانستیم کمکهای محدودی برای سینما جلب کنیم، اما در شرایط فعلی اتفاق مهمی رخ نداده است؛ نه به این دلیل که ارادهای برای کمک وجود ندارد، بلکه به این علت که امکانات مالی کافی در دسترس نیست.
شاهسواری تاکید کرد: ماهیت سرمایهگذاری، شیوه فیلمسازی، فناوری تولید و نحوه عرضه آثار تغییر کرده است و باید ضمن درک این تحولات، برنامههایی روشن و دقیق تدوین کنیم. وی با اشاره به جایگاه موزه سینما گفت: این مکان نشانهای از ارزشها، هویت و میراث سینمای ایران است. امیدوارم همانگونه که برای اجرای این طرح خوشحالیم، به آینده سینمای ایران نیز توجه کنیم؛ آیندهای که به دلایل متعدد در معرض خطر قرار گرفته است.
شاهسواری در پایان گفت: شادمانی برای تحقق این طرح لازم است، اما باید همزمان به مسائل بنیادینتر و آینده اقتصاد سینمای ایران نیز بپردازیم.
سینمای آزاد را نمیتوان فقط با آییننامه اداره کرد
علی سرتیپی، تهیهکننده و پخشکننده سینما نیز اجرای طرح «تسهیم از مبدأ» را اتفاقی بزرگ و به نفع سینمای ایران دانست و گفت: شفافیتی که اکنون بر روند پرداختها حاکم شده است، باعث میشود هر فرد و مجموعهای سهم و حق خود را سریعتر و دقیقتر دریافت کند.
وی با بیان اینکه مدیریت سینما نباید صرفاً به تدوین آییننامهها و مقررات سختگیرانه محدود شود، افزود: در همه جای دنیا افرادی مسئولیت حوزه سینما را برعهده دارند، اما سینمای آزاد را نمیتوان تنها با دستورالعملهای سفتوسخت اداره کرد. سینما بیش از هر چیز به حمایت، برنامهریزی و شناخت شرایط واقعی فعالان این حوزه نیاز دارد.
این تهیهکننده و پخشکننده سینما با اشاره به حمایتهای انجامشده در دورههای گذشته اظهار کرد: در دولت یازدهم، در زمینه ساختوساز، توسعه سالنها و حمایت از زیرساختهای سینمایی کمکهای زیادی انجام شد و بخشی از هزینههای خرید تجهیزات سینمایی نیز تامین میشد که این حمایتها به نوسازی سالنها کمک کرد.
سرتیپی با اشاره به فرسودگی تجهیزات برخی سینماهای قدیمی ادامه داد: زیرساختهای سینمایی، از تجهیزات نمایش گرفته تا صندلی و سایر امکانات سالنها، به نوسازی مستمر نیاز دارند. تولیدکنندگان داخلی تجهیزات و صندلی سینما نیز شکل گرفتهاند، اما اکنون به حمایت بیشتری نیاز دارند.
وی افزود: مساله اصلی این است که فرد یا نهادی بهصورت جدی به فکر کلیت سینمای ایران باشد، نه اینکه تنها بخش محدودی را مورد توجه قرار دهد. برای ساخت و تجهیز برخی از بزرگترین مجموعههای سینمایی کشور هزینههای زیادی انجام شده است، اما حفظ و توسعه این زیرساختها بدون حمایت و برنامهریزی امکانپذیر نیست.
سرتیپی گفت: اگر سینما را دوست داریم، باید با نگاهی بزرگتر به آن بنگریم و سالنها، تولید، پخش و آینده کلی صنعت سینمای ایران را بهطور همزمان مورد توجه قرار دهیم.
تسهیم از مبدأ، حرکت به سوی جریان شفاف درآمد است
روحالله حسینی، معاون ارزشیابی و نظارت سازمان سینمایی، با گرامیداشت یاد زندهیاد اکبر عبدی گفت: پیشنهاد میکنم بهجای تعبیر «مرد هزارچهره»، از عنوان «مرد هزار نقش» برای این هنرمند استفاده کنیم؛ زیرا او در طول فعالیت هنری خود نقشهای متنوع و ماندگاری را در سینمای ایران ایفا کرد.
وی با اشاره به دیدگاههای فرانسیس فوکویاما درباره مفهوم اعتماد اظهار کرد: فوکویاما در کتاب «اعتماد؛ فضیلتهای اجتماعی و آفرینش سعادت»، اعتماد را یکی از مهمترین سرمایههای جوامع معرفی میکند. پیشرفت اقتصادی بیش از آنکه تنها به منابع مالی، فناوری یا منابع طبیعی وابسته باشد، به میزان اعتماد اجتماعی بستگی دارد. جوامعی که از سطح اعتماد بالاتری برخوردارند، میتوانند نهادها و سازمانهای بزرگتر و پیچیدهتری ایجاد کنند؛ زیرا افراد برای هر همکاری مجبور نیستند هزینههای سنگینی بابت کنترل و نظارت بر یکدیگر پرداخت کنند.
معاون ارزشیابی و نظارت سازمان سینمایی با بیان اینکه اعتماد در صنایع فرهنگی نیز نقشی بنیادین دارد، گفت: سینما بدون اعتماد امکان تداوم ندارد و باید میان تهیهکننده، پخشکننده، سرمایهگذار، سینمادار و همچنین نسبت به قواعد تنظیمکننده این روابط، اعتماد وجود داشته باشد.
وی یکی از چالشهای قدیمی اقتصاد سینمای ایران را نحوه گردش درآمد حاصل از نمایش آثار دانست و افزود: فرآیند فروش، محاسبه سهمها و تسویهحساب در سینمای ایران سالها از طریق سازوکارهایی انجام شده است که شاید در مقطعی کارآمد بودند، اما امروز دیگر با اقتضائات اقتصاد دیجیتال همخوانی ندارند.
حسینی ادامه داد: فاصله زمانی میان فروش بلیت و پرداخت سهم صاحبان آثار، زمینه افزایش اصطکاک، هزینههای اضافی، پیچیدگی روابط، بروز اختلاف و در نهایت کاهش اعتماد را ایجاد میکرد. وی اجرای طرح «تسهیم از مبدأ» را اقدامی در جهت کاهش این اصطکاکها دانست و گفت: در این طرح تلاش میکنیم از اقتصادی مبتنی بر تسویهحسابهای دیرهنگام، به سمت اقتصادی مبتنی بر جریان شفاف درآمد حرکت کنیم؛ بهگونهای که همزمان با خلق درآمد، امکان توزیع آن میان ذینفعان نیز فراهم شود.
حسینی با تاکید بر اهمیت اراده مدیریتی در تحقق این طرح افزود: بسیاری از امور بدیهی و بهظاهر ساده، تنها با وجود ارادهای محکم و جدی قابل حل هستند و در صورت نبود این اراده، حتی سادهترین اصلاحات نیز به سرانجام نمیرسند.
امروز شفافیت، قدرت است
مهدی کرمپور دبیر شورای صنفی نمایش، با تاکید بر ضرورت بهروزرسانی سازوکارهای اقتصادی سینما گفت: برخی از سازوکارهای روزآمدی که باید سالها پیش ایجاد میشدند، در مقاطعی متوقف ماندند و به مرحله اجرا نرسیدند. اگر در دهه ۹۰ گفته میشد «دانایی قدرت است»، امروز باید گفت «شفافیت قدرت است».
وی افزود: وقتی تهیهکننده و پخشکننده بهصورت شفاف بدانند چه میزان فروش انجام شده و درآمد حاصل چگونه میان ذینفعان تقسیم میشود، بسیاری از مسائل و اختلافها برطرف خواهد شد و همه بخشهای سینما میتوانند برای بهبود شرایط در کنار یکدیگر قرار گیرند.
کرمپور با بیان اینکه سینمای ایران همچنان مسیر طولانی برای روزآمد شدن در پیش دارد، اظهار کرد: ناگزیر هستیم سینما را به یک صنعت واقعی تبدیل کنیم. تا زمانی که سینما به معنای دقیق کلمه صنعتی نشود، بخش مهمی از مشکلات اقتصادی آن باقی خواهد ماند و طرحهایی از این دست، مقدمه رسیدن به چنین جایگاهی هستند.
دبیر شورای صنفی نمایش همچنین بر ضرورت حمایت از سینماداران تاکید کرد و گفت: سینماداران در اتفاقات و شرایط ماههای اخیر آسیبهای زیادی دیدند، اما با وجود همه دشواریها پای کار ایستادند و چراغ سینماها را روشن نگه داشتند.
زنجیره اقتصادی سینما باید مستقل و پیشبینیپذیر شود
رائد فریدزاده رئیس سازمان سینمایی، با اشاره به سابقه طولانی طرح «تسهیم از مبدأ» گفت: گاهی نمیتوان برنامهریزی کرد که یک اتفاق دقیقاً در چه روزی متولد و ثبت شود، اما به نظر میرسد آنچه امروز شاهد آن هستیم، پس از دورهای طولانی از انتظار و تلاش به نتیجه رسیده است. سالها این پرسش مطرح بود که این طرح چه زمانی اجرایی خواهد شد و چند بار نیز در آستانه تحقق قرار گرفت، اما به دلایل مختلف به سرانجام نرسید.
وی با اشاره به رویکرد خود از نخستین روزهای حضور در این سازمان اظهار کرد: یکی از مهمترین نیازهای سینمای ایران، شکلگیری صحیح زنجیره اقتصادی و صنعتی سینماست. این زنجیره از اجزا و مولفههای متعددی تشکیل شده است و اگر این بخشها بهدرستی در کنار یکدیگر قرار گیرند، اقتصاد سینما نیز ساختاری منسجم و پایدار پیدا خواهد کرد.
فریدزاده با تاکید بر ضرورت استقلال اقتصادی سینما ادامه داد: اگر این زنجیره اقتصادی ریشهدار و مستحکم شود، صنعت تصویر و سینما نیز ماندگار خواهد شد و فعالان این حوزه دیگر دائماً منتظر نخواهند ماند تا دولت چه اقدامی انجام دهد یا چه حمایتی در نظر بگیرد.
وی تصریح کرد: چرخه اقتصادی سینما باید به اندازهای استوار باشد که بتواند مولفههای خود را تنظیم کند و بدون نیاز دائمی به حمایت یا مداخله بیرونی به فعالیت ادامه دهد. طرح «تسهیم از مبدأ» حاصل بیش از دو سال تلاش است، این سازوکار آثار متعددی از جمله افزایش شفافیت، تقویت همافزایی، تسهیل و تسریع جذب سرمایه و ایجاد امکان طراحی مدلهای مختلف مشارکت در تولید دارد.
وی افزود: با اجرای این سازوکار میتوان سهم عوامل مختلف تولید، از هنرمند، بازیگر و کارگردان تا دیگر افرادی که در ساخت یک اثر مشارکت دارند، بهصورت روشن تعریف کرد. مهمتر از همه، این طرح به پیشبینیپذیر شدن زنجیره اقتصادی سینما کمک میکند.
فریدزاده با تاکید بر ضرورت توجه به دغدغههای سینماداران اظهار کرد: نمیتوان دغدغههای درست، بهحق و جدی سینماداران را به این موضوع تقلیل داد که آنان نمیخواهند سهم صاحبان آثار را پرداخت کنند. سینماداران شایسته تقدیر ویژه هستند؛ زیرا پای امضای خود ایستادند.
وی ادامه داد: تا زمانی که توافقنامه موردنظر در شورای صنفی نمایش تنظیم و از سوی سینماداران امضا نشده بود، اجرای این طرح امکانپذیر نبود. امضای آنان و پایبندی اخلاقیشان به این توافق، مسالهای مهم و ارزشمند است.
رئیس سازمان سینمایی در واکنش به سخنان همایون اسعدیان درباره بدیهی بودن پرداخت بهموقع سهم صاحبان آثار گفت: این موضوع از نظر من نیز امری بدیهی است، اما یک اقدام تا زمانی که مورد پذیرش همگان قرار نگیرد و به رویهای عمومی تبدیل نشود، در عمل بدیهی نخواهد شد. تحقق چنین امری به تلاش، ممارست، اقناع و همراه کردن گروههای مختلف نیاز دارد.
فریدزاده با اشاره به شرایط خاص کشور افزود: این اتفاق در شرایطی رقم خورده است که کشور در وضعیت جنگی قرار دارد. گاهی اختلال در اینترنت یا دیر رسیدن برخی خدمات روزمره باعث میشود فراموش کنیم در چه شرایطی قرار داریم؛ بااینحال، این طرح در همین وضعیت و با همت جمعی به نتیجه رسید. بدون پیگیری همه مجموعهها، اجرای طرح امکانپذیر نبود.
رئیس سازمان سینمایی تصریح کرد: همواره گفته میشد این موضوع امری صنفی است و دولت نباید در آن دخالت کند، اما از آنجا که این اقدام منطقی، عقلانی، شرعی و مهمتر از همه اخلاقی بود، همکاران من برای تحقق آن ایستادگی کردند. مهمترین نتیجه این تجربه آن است که اگر ارادهای جدی در صنوف سینمایی شکل گیرد و در کنار سازمان سینمایی و نهادهای دولتی قرار گیرد، اقدامات مهم و ریشهای امکانپذیر خواهد شد. اجرای این طرح نشان داد میتوان گامهای بعدی را نیز با همین اراده و همافزایی برداشت.
تقدیر از دستاندرکاران اجرای طرح در بخش پایانی این آیین، از شماری از مدیران، نمایندگان صنوف و مجموعههای مشارکتکننده در طراحی و اجرای طرح «تسهیم از مبدأ» قدردانی شد. در این بخش، مهدی کرمپور به نمایندگی از شورای صنفی نمایش، بهدلیل نقش موثر این شورا در پیگیری و اجرای طرح مورد تقدیر قرار گرفت. همچنین از موسسه بهمن سبز به نمایندگی از مجموعههای سینماداری و با حضور یکی از اعضای هیئتمدیره این موسسه قدردانی شد.
اصغر نعیمی نیز به نمایندگی از انجمن کارگردانان سینمای ایران در این مراسم مورد تقدیر قرار گرفت. در ادامه، از سعید خانی به نمایندگی از صنف پخشکنندگان سینمای ایران و از صابری به نمایندگی از انجمن سینماداران قدردانی شد.
برگزارکنندگان این آیین همچنین از درگاههای فروش بلیت و سامانههای فروش سینمایی که در اجرای فنی و عملیاتی طرح «تسهیم از مبدأ» مشارکت داشتند، تشکر کردند.
آیین رونمایی از اجرای طرح «تسهیم از مبدأ» فروش بلیت سینماهای کشور، با تقدیر از دستاندرکاران و ثبت عکس یادگاری به پایان رسید.