به گزارش ایسنا، دکتر احمد قره‌باغیان با اشاره به افزایش چشمگیر مشارکت زنان و جوانان در جنگ رمضان، علیرغم روزها و شرایط عادی، گفت که میزان اهدای خون زنان حدود ۷۵ درصد و حضور جوانان زیر ۲۵ سال بیش از ۶۰ درصد افزایش یافت؛ ظرفیتی که به گفته او می‌تواند نقش مهمی در تأمین پایدار خون کشور داشته باشد.

مدیرعامل سازمان انتقال خون همچنین با تشریح روند کنترل کیفی خون‌های اهدایی در کشور و سلامت بالای آن گفت: تمام خون‌های اهدایی در کشور از نظر بیماری‌هایی مانند HIV، هپاتیت B، هپاتیت C و سیفلیس با روش‌های متداول سرولوژی و روش‌های مولکولی نیز غربالگری می‌شوند؛ اقدامی که سطح ایمنی خون را به شکل قابل توجهی افزایش می دهد؛ البته این درحالیست که هیچ کشوری در دنیا نمی‌تواند ادعا کند خطر انتقال بیماری از طریق خون را به صفر رسانده است.

او در عین حال نسبت به شکاف میان رشد نظام سلامت و امکانات سازمان انتقال خون هشدار داد و گفت که افزایش نیازهای درمانی، سالمند شدن جمعیت، کمبود تجهیزات، محدودیت بودجه و چالش‌های نیروی انسانی، ضرورت توجه بیشتر به این سازمان و تأمین پایدار منابع آن را دوچندان کرده است.

گفت وگوی تفصیلی ایسنا با دکتر احمد قره باغیان - مدیرعامل سازمان انتقال خون در آستانه روز اهدای خون را در پی می خوانید:

تامین خون در روزهای جنگ؛ از جزایر خلیج فارس تا استان‌های مرزی

دکتر احمد قره‌باغیان در آستانه روز جهانی اهدای خون، با حضور در استودیو خبر ایسنا و در گفت‌وگویی تفصیلی، با بیان اینکه پاسخگوی تمام نیازها به خون و فرآورده‌های خونی در دوران جنگ رمضان بودیم، اظهار کرد: مردم در کنار سازمان انتقال خون حضور داشتند تا پاسخگوی تامین خون سالم و کافی مراکز درمانی باشیم. قدردان همراهی مردم هستیم؛ چرا که با کمک آنها توانستیم تمام نیازهای درمانی بیمارستان‌ها و مجروحان جنگ را بدون هیچ دغدغه‌ای تامین کنیم.

افزایش اهدای خون زنان و جوانان در جنگ ۴۰ روزه

او با اشاره به همراهی بی‌نظیر مردم با سازمان انتقال خون طی جنگ رمضان و با بیان اینکه افزایش اهدای خون زنان را در این دوران تجربه کردیم، افزود: آمار و ارقام نشان می‌دهد اهدای خون زنان حدود ۷۵ درصد در جنگ رمضان افزایش یافت؛ موضوعی که مهر تاییدی بر همراهی آنها است. این موضوع نشان می‌دهد سازمان انتقال خون نتوانسته از این ظرفیت اجتماعی به خوبی استفاده کند؛ چراکه در شرایط معمول آمار اهدای خون زنان حدودا زیر ۵ درصد است؛ بنابراین افزایش بیش از ۷۰ درصدی اهدای خون زنان در جنگ رمضان، عددی فوق‌العاده به حساب‌می‌آید.

این عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم‌پزشکی شهید بهشتی درباره وضعیت اهدای خون جوانان نیز اظهار کرد: اعداد مرتبط با اهدای خون طی جنگ اخیر نشان می‌دهند که جوانان کمتر از ۲۵ سال نیز بیش از ۶۰ درصد وارد چرخه اهدای خون شده‌اند؛ رقمی که فوق‌العاده است.

پرهیز از عملکرد احساسی در انتقال خون

این متخصص ایمنوهماتولوژی با بیان اینکه سازمان انتقال خون نمی‌تواند احساسی عمل‌ کند، درباره اهمیت مدیریت شرایط در سازمان انتقال خون و امر اهدای خون، گفت: عملکرد احساسی، سبب هجوم مردم به پایگاه‌های اهدای خون در زمان‌های خاص می‌شود. احساسی عمل‌کردن به هیچ وجه از نظر اخلاقی درست نیست؛ چرا که این احتمال وجود دارد هدررفت خون داشته‌ باشیم. همچنین موضوع هدررفت اقلام استراتژیک خون نیز مطرح می‌شود؛ اقلامی که برای آن ارز و منابع مالی صرف کرده‌ایم. از طرف دیگر افرادی که خون اهدا می‌کنند، ۸ هفته امکان اهدای خون ندارند. بنابراین این احتمال وجود دارد که برخورد احساسی سبب شود در زمانی که به خون نیاز داریم، شرایط فراهم کردن آن را نداشته باشیم.

میزان علاقمندی به اهدای خون در کشورها

قره‌باغیان درباره میزان تمایل جوامع برای اهدای خون توضیح داد: میزان علاقمندی به اهدای خون در توسعه‌یافته‌ترین کشورها ۵ درصد و این مولفه در کشور ما ۲.۷ درصد است. ایجاد تعادل میان اهدا و مصرف بسیار ضرورت دارد؛ باز هم تاکید می‌کنم که نباید احساسی عمل کنیم. بر همین اساس هم عملکرد احساسی در جنگ رمضان نداشتیم؛ عملکرد سازمان انتقال خون به نحوی نبود که مردم تهییج یا تشویق شوند؛ اما در عین حال نیز پویش‌هایی برگزار کردیم که با نتایج بسیار خوبی همراه بود.  

چگونگی مدیریت و تامین خون و فرآورده‌ها در جنگ ۴۰ روزه

مدیرعامل سازمان انتقال خون گفت: ترک تهران از سوی بسیاری از افراد در جنگ رمضان سبب شد که اهداکنندگان خون را از دست‌ دهیم. به طور قطع، افراد مبتلا به بیماری‌های مختلف مانند سرطان و تالاسمی و زنان باردار در میان افرادی که تهران را ترک کرده‌ بودند، حضور داشتند. استان‌هایی مانند گیلان، مازندران، خراسان رضوی و اصفهان با موج عظیمی از مسافر روبرو شدند که قاعدتا نیازهای خود را نیز به این استان‌ها می‌بردند. در همین راستا پویش «سفر سرخ» را برگزار کردیم و از مسافران درخواست کردیم که نسبت به اهدای خون اقدام‌ کنند.

تامین خون مورد نیاز استان‌های جنوبی در هفته اول جنگ

او درباره چگونگی توزیع خون در روزهای جنگ نیز اظهار کرد: استان‌های جنوبی کشور مانند خوزستان، بوشهر، بندرعباس و سیستان‌وبلوچستان بیشترین میزان مصرف خون در هفته اول جنگ را داشتند؛ چرا که بیشترین میزان حملات را تجربه کردند. با وجود شرایط جنگی، جابجایی خون در کشور انجام شد و هیچ کمبودی در مراکز درمانی وجود نداشت؛ در حالی که فرودگاه‌ها تعطیل بودند و برخی جاده‌ها نیز در جنگ آسیب‌ دیدند. البته جابجایی و انتقال خون فقط به استان‌های جنوبی محدود نشد؛ جابجایی خون برای استان‌های کردستان، کرمانشاه و آذربایجان‌غربی را نیز بدون هیچ سروصدایی انجام دادیم.

تامین خون مورد نیاز جزایر خلیج‌فارس

مدیرعامل سازمان انتقال خون درباره ارسال خون به جزایر خلیج‌فارس هم گفت: میزان ارسال خون به جزایر خلیج‌فارس به حدی بود که اگر ارتباط این جزایر با خاک کشور قطع می‌شد، پاسخگوی نیاز خود بودند. در مجموع در ایام جنگ، سازمان انتقال خون در کنار نظام سلامت حضور داشت تا هیچ فردی به دلیل کمبود خون آسیب‌ نبیند.

دو سرمایه اصلی سازمان انتقال خون

این متخصص ایمنوهماتولوژی در ادامه صحبت‌هایش با بیان اینکه «اهداکنندگان» و «پرسنل» سرمایه‌های اجتماعی سازمان انتقال خون هستند، گفت: پرسنل سازمان، وظایف خود را به خوبی در جنگ رمضان انجام دادند؛ آنها توانستند خون و فرآورده‌های خونی سالم را  با انجام آزمایش‌های غربالگری برای تمام مراکز درمانی کشور فراهم‌کنند. این دو سرمایه اجتماعی، سبب بقای کارهای خوب سازمان انتقال خون هستند.

ره‌آورد اهدای خون ۱۰۰ درصد دواطلبانه

قره‌باغیان با بیان اینکه «اهدای خون» فعالیتی اجتماعی است، تصریح کرد: اهداکنندگان خون به گروه‌های مختلف تقسیم می‌شوند. برخی  اهداکنندگان به صورت داوطلبانه و بدون هیچ چشم‌داشت مالی خون خود را اهدا می‌کنند؛ اقدامی که بشردوستانه، انسان‌دوستانه، نوع‌دوستانه و خداپسندانه قلمداد می‌شود. اهدای خون در ایران به صورت ۱۰۰ درصد داوطلبانه و بدون هیچ چشمدات مالی است. ایران، اولین کشور در منطقه مدیترانه شرقی سازمان جهانی بهداشت است که به افتخار اهدای خون ۱۰۰ درصد دواطلبانه دست‌یافته و جزو معدود کشورهای آسیایی مفتخر به این موضوع است؛ موضوعی که از سال ۲۰۰۶ تجربه می‌کنیم. اهدای خون داوطلبانه، یکی از فاکتورهایی است که میزان ذخایر خونی و تعداد اهداکنندگان را مشخص می‌کند.

اهداکنندگان «فامیلی» یا «جایگزین»

عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم‌پزشکی شهید بهشتی درباره گروه دوم اهداکنندگان خون توضیح داد: گروه دوم، افرادی هستند که برای اهدای خون تمایلی ندارند اما به دلیل اینکه یک نفر از عزیزان آنها به خون نیاز دارد، نسبت به اهدای خون اقدام می‌کنند. این افراد، اهداکنندگان «فامیلی» یا «جایگزین» نام دارند. اهدای خون در بسیاری از کشورهای جهان و منطقه به این نحو است. در این میان، در برخی کشورها نیز افرادی با انگیزه‌های مالی نسبت به اهدای خون اقدام می‌کنند و گروه سوم اهداکنندگان را تشکیل می‌دهند.  

شرایط بحرانی و افزایش نیاز به خون

او با بیان اینکه با همراهی مردم، میزان ذخایر خون کشور یک عدد فوق‌العاده است، گفت: هر شرایط بحرانی مانند جنگ رمضان می‌تواند نیاز کشور به خون و فرآورده‌های خونی را تحت تاثیر قرار دهد. همچنین برخی بیماران در کشور حضور دارند که جزو مصرف‌کنندگان همیشگی خون به شمار می‌روند.

حیات برخی بیماران در گرو خون

این عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم‌پزشکی شهید بهشتی با بیان اینکه حیات برخی بیماران در گرو دریافت خون است، توضیح داد: مبتلایان تالاسمی جزو این گروه از بیماران هستند. آمار و ارقام نشان می‌دهد حدود ۲۰ تا ۲۲هزار بیمار مبتلا به تالاسمی ماژور در ایران حضور دارند که نیازمند دریافت مستمر خون هستند؛ این بیماران می‌بایست یک تا دو واحد خون هر هفته یا دو هفته یکبار دریافت‌ کنند.

فرآورده‌های خونی و روند درمانی برخی بیماران

مدیرعامل سازمان انتقال خون درباره نیاز بیماران به خون و فرآورده‌های خونی اظهار کرد: شرایط درمان برخی بیماران به نحوی است که بخشی از فرایند درمان به خون و فرآورده‌های خونی وابسته است. بنابراین، اگر خون و فرآورده‌های خونی در دسترس نباشد، امکان درمان وجود ندارد. به طور مثال، مبتلایان به سرطان که تحت شیمی‌درمانی قرار می‌گیرند به پلاکت و گلبول قرمز نیاز دارند و بیماران دیالیزی نیز نیازمند دریافت گلبول قرمز هستند.

و اما حوادث ترافیکی و عمل‌های جراحی 

قره‌باغیان درباره سایر بیماران نیازمند خون گفت: وضعیت ترومای بیماران حوادث ترافیکی به نحوی است که به خون نیاز دارند. البته بیماری‌های نیازمند خون تنها به مبتلایان تالاسمی، سرطان، دیالیز و مجروحان تصادفات محدود نمی‌شود؛ بیماران نیازمند عمل جراحی نیز جزو دریافت‌کنندگان خون و فرآورده‌های خونی هستند. در این زمینه نیز پزشکان تا زمانی که از میزان کافی خون و فرآورده‌های خونی اطمینان خاطر نداشته‌ باشند، بیمار را به اتاق عمل نمی‌برند.

وضعیت مطلوب ذخایر خونی در کشور چقدر است؟

مدیرعامل سازمان انتقال خون با بیان اینکه موظف به تامین خون و فرآورده‌های خونی هستیم، توضیح داد: میزان ذخایر خونی استان‌های کشور یکسان نیست؛ چرا که نیازهای متفاوتی دارند. نیاز استان‌ها به خون، به فاکتورهای مختلف مانند تعداد بیماران نیازمند دریافت مستمر خون، میزان جراحی‌های پیشرفته (مانند عمل قلب باز) دانشگاه‌های علوم‌پزشکی، تعداد جراحی‌های پیوند عضو و تعداد مراکز شیمی درمانی وابسته است. عدد مطلوب ذخایر خونی کشور ۷ تا ۸ روز است؛ در حال حاضر، میزان ذخایر خونی کشور بالاتر از عدد مطلوب است. البته عدد ذخایر خون، همیشگی نیست؛ بلکه در استان‌ها و ماه‌های مختلف سال، متفاوت است.  

چرا تهران به خون بیشتری نیاز دارد؟

این متخصص ایمنوهماتولوژی در ادامه با بیان اینکه شرایط پایتخت با سایر استان‌ها متفاوت است، تصریح کرد: حدود ۱۷۰ مرکز درمانی در تهران مستقر است؛ تمام این مراکز خون دریافت می‌کنند. مراکز درمانی تهران، فقط پاسخگوی ساکنان پایتخت و شهرهای اقماری آن نیستند؛ بلکه به نیازهای درمانی سایر استان‌ها نیز پاسخ می‌دهند. در مجموع حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد موارد بستری مراکز درمانی تهران برای ساکنان سایر استان‌های کشور است. بنابراین در چنین شرایطی، نیاز به خون و فرآورده‌های خونی افزایش می‌یابد.

تامین خون بیماران تالاسمی سیستان‌وبلوچستان

این عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم‌پزشکی شهید بهشتی درباره روند تامین خون مبتلایان تالاسمی در استان سیستان و بلوچستان و انتقادهایی که پیش از این در این زمینه مطرح بود، گفت: اداره‌کل انتقال خون استان سیستان‌وبلوچستان به خوبی عمل می‌کند، اما باید بدانیم با یک استان گسترده‌ مواجه هستیم و از طرفی هم به دلیل همین گستردگی، دسترسی به تمام علاقمندان اهدای خون در سیستان‌وبلوچستان بسیار بسیار سخت است. بر این اساس، نیاز است خون مورد نیاز بیماران تالاسمی را در تمام مراکز درمانی این استان داشته‌ باشیم.

قره‌باغیان درباره پوشش نیاز مبتلایان تالاسمی در استان سیستان و بلوچستان ادامه داد: بخش اعظمی از خون مورد نیاز بیماران تالاسمی سیستان‌وبلوچستان در این استان تامین می‌شود. همچنین سازمان انتقال خون با استفاده از شبکه ملی خون‌رسانی نسبت به تامین سایر نیازهای این استان اقدام می‌کند. کار شبکه ملی خون‌رسانی این است، خون‌های اهدایی را در استان‌هایی که امکان جمع‌آوری خون وجود دارد، جمع‌آوری، آزمایش و فرآوری می‌کند و به استان‌هایی که نیاز بیشتری دارند، ارسال می‌کند.

کدام استان‌ها خون بیشتری مصرف می‌کنند؟

این متخصص ایمنوهماتولوژی درباره وضعیت مصرف خون در برخی استان‌های دیگر نیز اظهار کرد: استان‌های سیستان‌وبلوچستان، تهران، هرمزگان، گیلان، مازندران و خوزستان جزو استان‌هایی هستند که نیاز بیشتری نسبت به توان تولید فرآورده‌های خونی دارند. این در حالی است استان‌هایی مانند خراسان‌شمالی، خراسان‌جنوبی، خراسان‌رضوی، زنجان، سمنان و لرستان خون مورد نیاز سایر استان‌ها را نیز تامین می‌کنند. سازمان انتقال خون، برنامه‌هایی در دست دارد تا زمانی که زنگ خطر به صدا درمی‌آید، نیاز خون استان‌ها تامین شود تا پاسخگوی همیشگی نیازها باشیم.  

چرا رشد انتقال خون با رشد نظام سلامت منطبق نیست؟

قره‌باغیان در بخش دیگری از صحبت‌هایش درباره مولفه‌های موثر بر اهدای خون نیز توضیح داد: سازمان انتقال خون در برخی بازه‌های زمانی از نیاز کشور عقب می‌ماند؛ چراکه فاکتورهایی مانند کوتاه‌ بودن روز، سرمای هوا و تعطیلی مراکز دولتی به دلیل آلودگی هوا و مباحثی این چنینی در مقاطعی مطرح است. مسائل دیگری در این میان نیز مطرح است؛ از جمله اینکه سرعت رشد سازمان انتقال خون با سرعت رشد نظام سلامت منطبق نیست. نظام سلامت فوق‌العاده رشد کرده، چرا که این نیاز وجود داشته است. متاسفانه، سرعت رشد نظام سلامت و سازمان انتقال خون یکسان نیست؛ در نتیجه، با کسری‌هایی مواجه هستیم. شاید بتوان گفت که به واسطه این کسری‌ها نتوانیم وظایف خود را به درستی انجام دهیم.

چالش‌های تامین خون سالم

این عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم‌پزشکی شهید بهشتی در ادامه گفت: تهیه انواع فرآورده‌های سلولی و پلاسمایی سالم و کافی، مهم‌ترین وظیفه سازمان انتقال خون به شمار می‌رود. غربالگری سلامت فرآورده‌های خونی را انجام می‌دهیم اما گاهی‌اوقات از نظر کفایت دچار کسری می‌شویم؛ چرا که امکانات، تجهیزات، بودجه و پرسنل به میزان کافی نداریم. در حال حاضر، نیازها را تا حد بسیار زیادی با جابجایی خون‌ و فرآورده‌های خونی پاسخ می‌دهیم. اگر تامین اعتبار خوب داشته‌ باشیم، می‌توانیم مراکز انتقال خون را تقویت کنیم. در این صورت به طور قطع شرایط آمار اهدای خون افزایش می‌یابد و  پاسخگوی نیازها در اسرع وقت هستیم.

این متخصص ایمنوهماتولوژی در پاسخ به پرسش «آیا کمبودها و کاستی‌ها فقط ریشه در تجهیزات و امکانات دارد یا ضعف در سیاستگذاری‌ها نیز دخیل است؟» توضیح داد: به عنوان مثال سازمان انتقال خون در ارتباط با موضوع اهدای خون زنان به شدت کوتاهی کرده است. در حال حاضر، زنان ۵ درصد اهداکنندگان را تشکیل می‌دهند؛ در حالی که این میزان طی جنگ ۸ ساله ایران و عراق حدود ۳۰ درصد بود. جذب زنان، یکی از اهداف سازمان انتقال خون در سال جاری به حساب می‌آید. سازمان انتقال خون در برخی حوزه‌های جذب، حفظ و نگهداشت اهداکنندگان کوتاهی کرده؛ موضوعی که ریشه در سیاست‌گذاری‌ها و کمبود امکانات دارد. البته ممکن است سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی هم باشد، اما امکان اجرای برنامه مد نظر به دلیل کمبود امکانات و بودجه وجود نداشته باشد.

افزایش نیاز به خون با سالمندشدن جامعه

او با بیان اینکه اهدای خون جوانان نیز مشمول مسائل مرتبط با اهدای خون زنان می‌شود، تصریح کرد: کشور در مسیر سالمندی قرار دارد؛ هنگامی که کشور در مسیر سالمندی حرکت می‌کند، زنگ خطر برای نظام سلامت از جمله سازمان انتقال خون به حساب می‌آید. هرچقدر جامعه سالمندتر باشد، نیاز به خون و فرآورده‌های خونی افزایش می‌یابد؛ چرا که میزان جراحی‌های قلب باز و ارتوپدی بیشتر می‌شود. همچنین میزان احتمال ابتلا به سرطان با افزایش سن، بیشتر می‌شود؛ این احتمال وجود دارد که نوع سرطان به نحوی باشد که نیاز به جراحی، شیمی‌درمانی، رادیوتراپی داشته باشد که به خون و پلاکت در کنار درمان نیاز است.

ضرورت توجه به پیوست انتقال خون در توسعه نظام سلامت

قره‌باغیان درباره ضرورت توجه به پیوست انتقال خون در توسعه نظام سلامت گفت: هنگامی که نظام سلامت توسعه می‌یابد، انتقال خون نیز می‌بایست مورد توجه قرار گیرد. هنگامی که یک مرکز پیوند، شیمی‌درمانی و جراحی پیشرفته احداث می‌شود، تمام مولفه‌ها در کانون توجه قرار می‌گیرند، اما انتقال خون دیده نمی‌شود. به عنوان مثال یک بخش درمانی را افتتاح می‌کنند و به سازمان انتقال خون می‌گویند نیازهای این مرکز یا بخش را تامین کند. هنگامی که یک بخش جراحی، پیوند عضو و مرکز درمانی جدید احداث می‌شود، می‌بایست پاسخ به پرسش‌های «آیا انقال خون در این میان رشد کرده است؟»، «آیا سازمان انتقال خون از نظر تجهیزات و نیروی انسانی رشد کرده است؟»، «آیا اقلام استراتژیک مانند کیسه خون، کیت‌های غربالگری را تامین کرده است؟» مشخص باشد؛ اما پاسخ به این پرسش‌ها دیده نمی‌شود و بنابراین میان نظام سلامت و انتقال خون، گسست وجود دارد.

این عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم‌پزشکی شهید بهشتی ادامه داد: در حال حاضر، وزارت بهداشت و دانشگاه‌های علوم‌پزشکی معتقدند که باید پیوستگی میان مراکز انتقال خون و دانشگاه‌های علوم‌پزشکی وجود داشته‌ باشد؛ چرا که سازمان انتقال خون بخشی از نظام سلامت است و می‌بایست در کنار هم پاسخگوی نیازها باشیم.

برنامه‌ریزی‌ها با دقت بیشتری انجام شود

قره‌باغیان در پاسخ به پرسش «چرا با وجود تمام تلاش‌ها، مفهوم اهدای خون برای برخی از افراد جامعه مشخص نیست؟» توضیح داد: به نظر می‌رسد، می‌بایست دقت بیشتری در برنامه‌ریزی‌ها به‌خرج دهیم و روی گروه‌های مختلف بیشتر کنیم. این احتمال وجود دارد که افراد بیشتری از جامعه برای اهدای خون علاقه‌ داشته باشند، اما باید بدانیم که با برنامه و به صورت متمرکز کار کنیم تا گروه‌های هدف شناسایی شوند.  

فاکتورهای دخیل بر کفایت و سلامت خون

مدیرعامل سازمان انتقال خون ادامه داد: زمانی که از کفایت و سلامت خون سخن می‌گوییم؛ چند فاکتور دخیل هستند. جمعیت اهداکننده، از مولفه‌های موثر بر کفایت و سلامت خون به حساب می‌آید. منظور از اهداکنندگان خون این نیست که به سراغ تمام افراد جامعه برویم، بلکه می‌بایست گروه‌های خاصی از جامعه را برگزینیم. گروه‌های هدف می‌بایست شناسایی و به تدرج جذب شوند و سپس آموزش ببینند تا گروه‌های هدف آموزش‌دیده سامان یافته داشته باشیم. بنابراین، گروه‌های هدف آموزش‌دیده از ضرورت اهدای خون مستمر اطلاع دارند و شرایط اهدای خون را می‌دانند.  

او با بیان اینکه تامین خون سالم و کافی فقط به اهداکنندگان محدود نمی‌شود، توضیح داد: انجام آزمایش‌های غربالگری بر سلامت خون اثرگذار است؛ تمام فرآورده‌ها پیش از اینکه در اختیار مراکز درمانی قرار گیرند، آزمایش می‌شوند. همچنین وجود سیستم نظارتی، عامل سوم برای تامین خون سالم  به حساب می‌آید. سیستم نظارتی، خون را از زمان اهدا تا تزریق به بیمار مورد رصد و پایش قرار می‌دهد؛ در همین راستا نیز سیستم مدیریت کیفیت به شکل قوی در سازمان وجود دارد.

این متخصص ایمنوهماتولوژی درباره ضرورت مصرف صحیح خون و فرآورده‌های خونی گفت: این احتمال وجود دارد که بیمار به خون و فرآورده‌های خونی کمتری نیاز داشته‌ باشد اما بیشتر از نیاز مصرف می‌کند. اگرچه خون نقش حیات‌بخش دارد اما مانند تمام داروها عوارضی نیز دارد. داروهای ساده‌ای مانند استامینوفن و آسپرین هم با عوارض همراه هستند؛ به طور قطع، خون که یک داروی بیولوژیک به شمار می‌رود، عوارض دارد و می‌بایست با دقت مصرف شود.  

مدیرعامل سازمان انتقال خون ادامه داد: اگر این ۴ مولفه اجرا شود، می‌توان گفت سلامت را برای بیمار برقرار کرده‌ایم. سه مولفه از چهار فاکتور موثر بر سلامت خون در اختیار سازمان انتقال خون است. مراکز درمانی نیز یک بخش را برعهده دارند؛ نیاز است که با بهره‌گرفتن از آموزش و پژوهش و با همکاری دانشگاه‌های علوم‌پزشکی و انجمن‌های علمی به شکل بهتری انجام شود.

حذف سقف اهدای خون 

قره‌باغیان در بخش دیگری از صحبت‌هایش درباره حذف سقف سنی اهدای خون نیز به ایسنا توضیح داد: سقف ۶۵ سال برای کسانی که اهدای خون را تجربه نکرده‌اند، همچنان لحاظ می‌شود. اما افرادی که سابقه اهدای خون دارند، تا هر زمانی که پزشک تشخیص دهد امکان اهدای خون دارند. این احتمال وجود دارد که فردی ۷۵ ساله باشد و با تشخیص پزشک بتواند نسبت به اهدای خون اقدام کند؛ موضوعی که در تمام دنیا وجود دارد. این موضوع، هیچ ارتباطی با وضعیت اهدای خون جوانان ندارد. سازمان انتقال خون با استفاده از یک استاندارد جهانی و به شرط تایید پزشک، به افرادی بالای ۶۵ سال اجازه می‌دهد که وارد چرخه اهدای خون شوند.   

غربالگری چهار بیماری مهم در خون‌های اهدایی

او دربار ضرورت غربالگری خون‌های اهدایی نیز گفت: براساس استاندارد سازمان جهانی بهداشت، تمام مراکز انتقال خون دنیا موظف هستند که خون‌های خود را برای چهار بیماری هپاتیت B، هپاتیت C، سیفلیس و HIV به روش سرولوژی غربالگی کنند. سازمان انتقال خون، هر چهار بیماری را غربالگری می‌کند و یک گام پیش رفته و این بیماری‌ها با روش مولکولی غربالگری می‌شوند. سلامت خون‌های اهدایی را به شدت افزایش داده‌ایم، اما امکان به صفر رسیدن انتقال بیماری در هیچ کشوری وجود ندارد. امکان به صفر رساندن بیماری به آزمایش‌های جدید نیاز دارد که در حال حاضر وجود ندارد. هیچ کشوری در زمینه به صفر رساندن انتقال ویروس از طریق خون ادعایی ندارد. البته دوره پنجره‌ای در این میان نیز دخیل است؛ بنابراین این احتمال وجود دارد که پاتوژن در بدن وجود داشته باشد اما قابل‌شناسایی نباشد. اگر فرد آلوده وارد چرخه خون شود، می‌تواند گیرندگان را آلوده کند؛ موضوعی که می‌تواند در تمام جهان اتفاق افتد. بنابراین میزان اهدای خون مستمر بر سلامت خون اثرگذار است که میزان آن در کشور ما حدود ۶۵ درصد است.  

مدیرعامل سازمان انتقال خون گفت: تمام کشورها سلامت خون را براساس استانداردهای ملی خود انجام می‌دهند و ما نیز طبق استاندارد ملی خود نسبت به غربالگری خون‌ها اقدام می‌کنیم. خون‌های اهدایی با روش سرولوژی و مولکولی غربالگری می‌شوند.

قره‌باغیان با بیان اینکه «جامعه ایران» بزرگ‌ترین سرمایه انتقال خون است، گفت: مردم به ویژه زنان و جوانان، خود را در جنگ رمضان نشان دادند. سازمان انتقال خون، مهم‌ترین چالش در زمینه تامین خون است؛ چراکه سازمان به بودجه و تجهیزات بهتر نیاز دارد. سازمان انتقال خون نباید فقط  در بحران دیده شود، طی جنگ رمضان در کانون توجه قرار گرفتیم اما این دیده‌شدن می‌بایست همیشگی باشد. سالانه، حدود ۲.۵ میلیون خون می‌گیریم و بیش از ۵ میلیون انواع فرآوردهای خونی را تامین می‌کنیم. سازمان انتقال خون به دیده‌شدن و پایداری منابع نیاز دارد تا جلب رضایت پرسنل و تامین تجهیزات و ارائه خدمات را گسترش دهد.  

توجه به نیروی انسانی سازمان انتقال خون

مدیرعامل سازمان انتقال خون درباره توجه به نیروی انسانی نیز اظهار کرد: هنگامی که پرسنل سازمان انتقال خون، خود را با پرسنل دانشگاه‌های علوم‌پزشکی مقایسه می‌کنند، با فاصله معناداری مواجه می‌شوند. دانشگاه‌های علوم‌پزشکی، درآمد دارند اما چنین فرصتی در اختیار سازمان انتقال خون وجود ندارد. فقدان مسائل رفاهی در سازمان انتقال خون جای تاسف دارد. انتظار داریم که شرایط نیروی انسانی سازمان بهبود یابد.  

قره‌باغیان در پایان صحبت‌هایش با قدردانی از حضور و همراهی مردم در کنار سازمان انتقال خون، گفت: ۲۴ خرداد؛ روز جهانی اهدای خون است. دغدغه سازمان انتقال خون، تامین خون سالم، کافی و پایدار برای بیماران است. گروه‌های هدف خود را کشف کرده‌ایم و بر  زنان و افرادی کمتر از ۲۵ سال متمرکز هستیم.

انتهای پیام