شناسهٔ خبر: 78491997 - سرویس گوناگون
نسخه قابل چاپ منبع: روزنامه اعتماد | لینک خبر

رنج و فاجعه زير پوست شوخ ‌طبعي

توكا ملكي

صاحب‌خبر -

انسان، دشواري وظيفه است

- شاملو
مي‌بايست خون فواره مي‌زد، اما به زحمت ردِ خوني ديده مي‌شود. برش تيغ، سريع است و بعد ناگهان مي‌بيني سرخي خونِ گرم همه‌جا را پركرده است. ابراهيم حقيقي ذهني منظم و انديشه‌ورز دارد و هر رفتار خلاقانه‌اي همچون جست‌وجويي دقيق براي پديدآوردن اثر هنري است. از طرح سوال تا رسيدن به جواب يا گيرم رسيدن به راهكار طرحِ سوال؛ حتي وقتي سفارش‌دهنده‌اي براي طراحي يك اثر گرافيكي در بين نباشد. نمونه‌هايي از مجموعه‌اي كه امروز بر ديوار مي‌بينيم، در سال ۱۳۴۹ پديد آمده بود و با عنوان «تيغ‌ها و آدم‌ها» در سال ۱۳۹۲ در كتاب مجموعه آثار حقيقي به چاپ رسيد. سال گذشته چندتايي از آنها در نمايشگاهي گروهي به تماشا درآمد. رجوع به اين آثار، هنرمند را برآن داشت تا مضموني را كه قصه همه دوران‌ مي‌تواند باشد، جدي بگيرد و به اين ترتيب مجموعه تازه با پشتوانه پنج دهه تجربه شكل گرفت.۵۵ سال پيش اين چند اثر، يك بازيگوشي طنازانه با موقعيت‌هاي متضاد بشري به نظر مي‌آمدند. امروز مجموعه جديد، ديگر فقط يك شوخ‌طبعي هنرمندانه نيستند؛ گرچه كارها همان قطع‌هاي كوچك و طرح‌هاي به ظاهر ساده را دارند، اما در پس اين سادگي، نمايشي سهمناك از رنج آدمي تصوير شده است. كادر كوچك آثار با فيگورها و حيوان‌ها كه در ابعادي ريز اغلب با خطوط سياه ترسيم شده‌اند، در نگاه نخست سرخوشانه و خوشايند به نظر مي‌رسند. كافي است كمي دقيق‌تر نگاه كني، به زنان رقصان آنري ماتيس، به خانواده‌هاي هنري مور، به پرنده پيكاسو، به مجلس بزم نقاشي‌هاي چاپ‌سنگي؛ فاجعه رخ مي‌نمايد. لبخند بر لب‌ها مي‌ماسد. خونِ گرمِ سرخ جاري مي‌شود. ابراهيم حقيقي از اواخر دهه 1340 به عنوان طراح گرافيك با صدها پوستر، جلد، نشانه، عنوان‌بندي فيلم و صفحه‌آرايي بر اعتبار و منزلت گرافيك ايران افزوده است. با اين حال خود مي‌گويد وسوسه عكاسي و فيلمسازي و نقاشي و نوشتن، همه اين سال‌ها او را رها نكرده است. طراحي و ساخت اشياي مصرفي همچون فرش‌ها و گبه‌ها و شيشه‌ها هم همه، راه‌ها و ابزارهايي براي بيان خلاقانه دغدغه‌هاي هنرمند بوده‌اند. نقطه پيونددهنده همه آثار او، ذهن و دستي توانا در تبديل تفكر و جهان زيسته‌اش، به تصوير خلاقانه است. آثاري كه حافظه تصويري ما را ساخته و جهان را جاي بهتري براي زيستن كرده‌اند.