به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ در میان اعمال روز مباهله، علاوه بر غسل، روزه، صدقه، خواندن زیارت جامعه و دو رکعت نماز مستحب، «دو دعا» نقل شده، یکی از ادعیه، دعایی است که شیخ طوسی در کتاب «مصباح المجتهد» و سید بن طاووس در جلد دوم کتاب «اقبال الاعمال» بعد از نماز روز مباهله نقل کردهاند و دعای دوم، دعایی مستقل است که در مفاتیح الجنان نیز نقل شده است.
اولین دعا، دعایی است که شیخ عباس قمی در کتاب مفاتیح الجنان تنها با عبارت «اول آن الحمدالله رب العالمین» به آن اشاره کرده و به دلایلی متن آن را نیاورده است. این دعا بعد از خواندن دو رکعت نماز و گفتن هفتاد بار «استغفر الله» به شکل ایستاده و در حالی که دستها و سر را به سمت آسمان گرفته است، خوانده میشود. (۱)، اگرچه امکان بررسی حتی بخشی از معارف این دعا در این نوشته نیست، اما اگر بخواهیم به فرازهایی کوتاه از معارف این دعا اشاره کنیم میتوان این عبارت را مورد توجه قرار داد که: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی عَرَّفَنِی ما کُنْتُ بِهِ جاهِلًا، وَ لَوْ لا تَعْرِیفُکَ إِیّایَ لَکُنْتُ مِنَ الْهالِکِینَ، سپاس و حمد برای خدایی را که آنچه را نمیدانستم به من شناساند که اگر تو (ای خدا) مرا (به آنها) آگاه نمیکردی، از هلاکشدگان بودم».
در این فراز، توجه به آنچه خداوند به انسان شناساند و نسبت میان این شناساندن و آگاهی با «سعادت و شقاوت» انسان بیان شده است. در فراز دیگری از این دعا نیز خطاب به خداوند اینگونه بیان میشود: «فَلَکَ الشُّکْرُ یا رَبِّ وَ لَکَ الْمَنُّ حَیْثُ هَدَیْتَنِی وَ ارْشَدْتَنِی، حَتّی لَمْ یَخْفَ عَلَیَّ الْأَهْلُ وَ الْبَیْتُ وَ الْقَرابَةُ، حَتّی عَرَّفْتَنِی نِسائَهُمْ وَ أَوْلادَهُمْ وَ رِجالَهُمْ. سپاس از آنِ توست ای پروردگار، و نعمت از آنِ توست، زیرا مرا هدایت و راهنمایی کردی، که مفاهیم «اهل»، «بیت» و «خاندان» برای من شناخته شود تا معنای زنان، اولاد و رجال مشخص شود.»
تشکر از خداوند برای اعطای این «معرفت و شناخت» و نسبت آن با مفاهیم بلند شیعی از موضوعاتی است که میتواند در این روز مورد توجه قرار بگیرد.
شرح این لغات و تفسیر آیات مرتبط با این کلمات یعنی آیه ۲۲ سوره مبارکه شوری «قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبی»، همچنین آیه ۳۳ سوره مبارکه احزاب «إِنَّما یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیراً» و آیه ۶۱ سوره مبارکه آل عمران «فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَکُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَکُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَی الْکاذِبِینَ» که به آیه مباهله معروف است نیز در این دعا، بیان شده است.
دعای دوم روایت شده در این روز نیز، دعایی نسبتا مفصل است که بهعنوان «دعای روز مباهله» شناخته میشود، این دعا نیز با تفاوتهایی در عبارات، در کتاب «مِصْباحُ الْمُتَهَجِّد و سِلاحُ الْمُتَعَبّد» که بهعنوان کتاب «مصباح» شیخ طوسی شناخته میشود، همچنین کتاب معروف «اقبال الاعمال» سید بن طاووس، نقل شده که هر کدام از دو کتاب از معتبرترین کتابهای دعایی است. در کتاب شریف «مفاتیح الجنان»، نسخه نقلشده در کتاب شریف «مصباح» نقل شده که بررسی آن موضوع بخش دوم این نوشته خواهد بود.
(۱) - متن دعای اول این است : الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ، فاطِرِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ، وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی لَهُ ما فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ، وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ، وَ جَعَلَ الظُّلُماتِ وَ النُّورَ. الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی عَرَّفَنِی ما کُنْتُ بِهِ جاهِلًا، وَ لَوْ لا تَعْرِیفُکَ إِیّایَ لَکُنْتُ مِنَ الْهالِکِینَ، اذْ قُلْتَ وَ قَوْلُکَ الْحَقُ «قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبی»، فَبَیَّنْتَ لِیَ الْقَرابَةَ، وَ قُلْتَ «إِنَّما یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیراً»، فَبَیَّنْتَ لِیَ الْبَیْتَ بَعْدَ الْقَرابَةِ. ثُمَّ قُلْتَ وَ قَوْلُکَ الْحَقُّ بِتَفَضُّلِکَ عَلی خَلْقِکَ وَ ارَدْتَ مَعْرِفَتَهُمْ بِالْبَیْتِ وَ الْقَرابَةِ، فَقُلْتَ وَ قَوْلُکَ الْحَقُ «فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَکُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَکُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَی الْکاذِبِینَ». فَلَکَ الشُّکْرُ یا رَبِّ وَ لَکَ الْمَنُّ حَیْثُ هَدَیْتَنِی وَ ارْشَدْتَنِی، حَتّی لَمْ یَخْفَ عَلَیَّ الْأَهْلُ وَ الْبَیْتُ وَ الْقَرابَةُ، حَتّی عَرَّفْتَنِی نِسائَهُمْ وَ أَوْلادَهُمْ وَ رِجالَهُمْ. اللّهُمَّ إِنِّی أَتَقَرَّبُ الَیْکَ بِذلِکَ الْمَقامِ الَّذِی لا یَکُونُ اعْظَمُ فَضْلًا مِنْهُ لِلْمُؤْمِنِینَ وَ لا اکْثَرُ رَحْمَةً بِمَعْرِفَتِکَ ایَّاهُمْ ، فَلَوْ لا هذا الْمَقامُ الْمَحْمُودُ الَّذِی أَنْقَذْتَنا، وَ دَلَلْتَنا الَی اتِّباعِ الْمُحَقِّقِینَ مِنْ اهْلِ بَیْتِ نَبِیِّکَ وَ عِتْرَتِهِ، فَلَکَ الْحَمْدُ وَ الْمَنُّ وَ الشُّکْرُ عَلی نَعْمائِکَ وَ أَیادِیکَ. اللّهُمَّ فَصَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، الَّذِینَ افْتَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ، وَ ثَبَّتَّنا بِالْقَوْلِ الَّذِی عَرَّفُونا، وَ اجْزِ مُحَمَّداً وَ آلَهُ عَلَیْهِمُ السَّلامُ مِنّا افْضَلَ الْجَزاءِ، وَ أَدْخِلْنا فِی شَفاعَتِهِمْ دارَ کَرامَتِکَ، یا ارْحَمَ الرَّاحِمِینَ. اللّهُمَّ هؤُلاءِ اهْلُ الْکِسَاءِ وَ الْعَباءِ یَوْمَ الْمُباهِلَةِ، وَ مَنْ دَخَلَ مِنَ الانْسِ وَ الْمَلائِکَةِ الْمُقَرَّبِینَ، اجْعَلْهُمْ شُفَعاءَنا، اسْأَلُکَ بِحَقِّ ذلِکَ الْمَقامِ انْ تَغْفِرَ لِی وَ تَرْحَمَنِی وَ تَتُوبَ عَلَیَّ، انَّکَ انْتَ التوَّابُ الرَّحِیمُ. اللّهُمَّ انِّی اشْهِدُکَ انَّ أَرْواحَهُمْ وَ طِینَتَهُمْ واحِدَةٌ، وَ هُمُ الشَّجَرَةُ الَّتِی طابَ أَصْلُها وَ أَغْصانُها وَ أَوْراقُها. اللّهُمَّ فَارْحَمْنا بِحَقِّهِمْ، فَإِنَّکَ اقَمْتَهُمْ حُجَجاً عَلی خَلْقِکَ، وَ دَلائِلَ عَلی ما یُسْتَدَلُّ بِوَحْدانِیَّتِکَ، وَ باباً الَی الْمُعْجِزاتِ بِعِلْمِکَ الَّذِی یَعْجُزُ عَنْهُ الْخَلْقُ غَیْرُهُمْ، وَ انْتَ الْمُتَفَضَّلُ عَلَیْهِمْ حَیْثُ اقَمْتَهُمْ مِنْ بَیْنِ خَلْقِکَ وَ نَقَلْتَهُمْ مِنْ عِبادِکَ. فَجَعَلْتَهُمْ مُطَهَّرِینَ أُصُولًا وَ فُرُوعاً وَ مَنْبَتاً، ثُمَّ اکْرَمْتَهُمْ بِنُورِکَ، حَتّی فَضَّلْتَهُمْ مِنْ بَیْنِ اهْلِ زَمانِهِمْ وَ الاقْرَبِینَ الَیْهِمْ، فَخَصَصْتَهُمْ بِوَحْیِکَ، وَ انْزَلْتَ عَلَیْهِمْ کِتابَکَ، وَ أَمَرْتَنا بِالتَّمَسُّکِ بِهِما. اللّهُمَّ فَانّا قَدْ تَمَسَّکْنا بِکِتابِکَ وَ بِعِتْرَةِ نَبِیِّکَ، الَّذِینَ اقَمْتَهُمْ لَنا دَلِیلًا وَ عَلَماً، وَ أَمَرْتَنا بِاتِّباعِهِمْ، اللّهُمَّ انّا قَدْ تَمَسَّکْنا فَارْزُقْنا شَفاعَتَهُمْ حِینَ یَقُولُ الْخاطِئُونَ «فَما لَنا مِنْ شافِعِینَ. وَ لا صَدِیقٍ حَمِیمٍ» . اللّهُمَّ اجْعَلْنا مِنَ الصَّادِقِینَ بِهِمْ، وَ الْمُنْتَظِرِینَ لِشَفاعَتِهِمْ، وَ لا تُضِلَّنا بَعْدَ إِذْ هَدَیْتَنا، آمِینَ رَبَّ الْعالَمِینَ. (الإقبال، سید بن طاووس، جلد : ۲ صفحه : ۳۵۴ )
سید علیاصغر حسینی/ ابنا
____
پایان پیام