شناسهٔ خبر: 78473544 - سرویس بین‌الملل
نسخه قابل چاپ منبع: تسنیم | لینک خبر

کالبدشکافی نتایج انتخابات ارمنستان؛ چرایی کاهش کرسی‌های حزب حاکم

بررسی دلایل افت کرسی‌های پاشینیان در پارلمان؛ نقش مشارکت بالای مردمی و انسجام اپوزیسیون در ارمنستان چه بود؟

صاحب‌خبر -

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، در ارمنستان آرای تمامی رأی‌دهندگانی که در انتخابات پارلمانی روز گذشته شرکت کرده بودند، شمارش شد. بر اساس نتایج نهایی، حزب «پیمان مدنی» متعلق به نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر این کشور توانست 49.82 درصد آرا را به دست آورد.

با توجه به اینکه احزاب اپوزیسیونِ راه‌یافته به پارلمان در مجموع 33.21 درصد آرا را کسب کردند، حزب پیمان مدنی جایگاه خود را به عنوان حزب حاکم حفظ کرده و اکثریت مطلق کرسی‌های پارلمانی را از آن خود خواهد کرد.

شهروندان ارمنستان که در این آوردگاه سیاسی در برابر یک انتخاب سرنوشت‌ساز و تاریخی قرار داشتند - یا توسعه مسالمت‌آمیز و شکوفایی اقتصادی در دوران پاشینیان، یا بازگشت به دوران پرالتهاب درگیری و آماده‌سازی برای انتقام‌جویی در جنگ با جمهوری آذربایجان توسط جریان موسوم به «حزب جنگ» - ترجیح دادند پای صندوق‌ها به صلح و ثبات رأی دهند.

این انتخابات در شرایطی نسبتاً مساعد و آرام برای دولت مستقر برگزار شد: مشکلات پیچیده سیاست خارجی با پیش‌نویس توافقنامه صلح با جمهوری آذربایجان عملاً در مسیر حل‌وفصل قرار گرفته و اقتصاد این کشور، به ویژه به لطف تحریم روسیه و افزایش چشمگیر مبادلات تجاری با این کشور (11 میلیارد دلار در سال 2024 و 6.4 میلیارد دلار در سال 2025) در مسیر رشد قرار دارد؛ مؤلفه‌هایی که در مجموع افکار عمومی را به حفظ روندهای مثبت فعلی در کشور ترغیب کرد.

آمار نهایی آرا؛ ترکیب جدید پارلمان دهم ارمنستان

کمیسیون مرکزی انتخابات ارمنستان اطلاعات تمامی 2005 حوزه اخذ رأی را که روز گذشته فعال بودند، پردازش کرده است. بر اساس آمار رسمی، نتایج به این شرح است: حزب «پیمان مدنی» 49.82 درصد (727 هزار و 827 رأی)، ائتلاف «ارمنستان قوی» 23.28 درصد (340 هزار و 88 رأی) و ائتلاف ملی‌گرای «ارمنستان» 9.93 درصد (145 هزار و 113 رأی) آرا را به دست آوردند.

حزب «ارمنستان شکوفا» اگرچه تا یک‌قدمی عبور از سد انتخاباتی پیش رفت، اما در نهایت با کسب 3.99 درصد (58 هزار و 378 رأی) از ورود به پارلمان بازماند. سایر احزاب نیز موفق به نزدیک شدن به حد نصاب 4 درصدی نشدند و در مجموع 12.98 درصد آرا را به خود اختصاص دادند. گفتنی است در این دوره، یک میلیون و 476 هزار و 916 نفر از شهروندان ارمنستانی پای صندوق‌های رأی رفتند.

به این ترتیب، در توزیع نهایی کرسی‌های مجمع ملی، تنها 83.03 درصد آرا (متعلق به احزاب و ائتلاف‌هایی که از سد قانونی گذشتند) ملاک محاسبه قرار می‌گیرد. از این میزان، سهم حزب حاکم حدود 60 درصد، ائتلاف ارمنستان قوی 28 درصد و ائتلاف ارمنستان 12 درصد است. با توجه به اینکه پارلمان ارمنستان دارای 105 کرسی است، این کرسی‌ها به صورت تناسبی به شرح زیر توزیع خواهد شد:

حزب پیمان مدنی: 64 کرسی

ائتلاف ارمنستان قوی: 29 کرسی

ائتلاف ارمنستان: 12 کرسی

با این ترکیب، روشن است که حزب «پیمان مدنی» اکثریت پارلمانی را برای 5 سال آینده تضمین کرده و می‌تواند به تنهایی و بدون نیاز به ائتلاف، دولت جدید را تشکیل دهد.

تغییرات معنادار در پایگاه رأی؛ چرا کرسی‌های حزب حاکم کاهش یافت؟

بررسی ادوار گذشته نشان می‌دهد که حزب حاکم به صورت تدریجی در حال از دست دادن بخشی از کرسی‌های پارلمانی خود است: این حزب در سال 2018 توانست 88 کرسی و در سال 2021 میلادی 72 کرسی را در اختیار بگیرد. با این وجود، پیمان مدنی در انتخابات اخیر توانست سبد آرای خود را در اعداد مطلق ارتقا دهد؛ در حالی که در سال 2021 حدود 687 هزار و 251 نفر به حزب نیکول پاشینیان رأی داده بودند، این رقم در سال 2026 به 727 هزار و 827 نفر رسید که نشان‌دهنده افزایش قریب به 40 هزار رأی است.

کاهش درصدی آرا و افت تعداد کرسی‌های حزب حاکم با وجود افزایش آرای مطلق، دو دلیل عمده دارد: نخست، میزان مشارکت در این دوره در مقایسه با سال‌های اخیر بسیار بالا بود؛ نرخ مشارکت 58.94 درصدی در برابر 49.41 درصد در سال 2021 و 48.63 درصد در سال 2018. این تفاوت، نمایانگر ورود 195 هزار رأی‌دهنده جدید به حوزه‌های اخذ رأی است که سهم حزب حاکم از این آرای جدید تنها 20.47 درصد بود و مابقی به سبد اپوزیسیون ریخته شد.

دومین عامل، انسجام نسبی در جبهه اپوزیسیون است. در انتخابات پیشین، حدود 20 درصد از آرا به احزاب کوچکی اختصاص یافت که نتوانستند از حد نصاب عبور کنند و آرایشان سوخت شد (از جمله حزب ارمنستان شکوفا با 3 درصد آرا). اما در این دوره، با تجمیع آرای اعتراضی، سهم آرای مؤثر و قابل محاسبه در پارلمان به 83.03 درصد افزایش یافت. این امر نشان می‌دهد که مخالفان پاشینیان توانسته‌اند با جلوگیری از پراکندگی آرا، نتیجه بهتری را برای جریان اپوزیسیون رقم بزنند.

افول «حزب جنگ» و ظهور «نیروی سوم» در سپهر سیاسی ارمنستان

یکی از مهم‌ترین پیام‌های این انتخابات، افت شدید جایگاه جریان تندرو موسوم به «حزب جنگ» به رهبری روبرت کوچاریان و سرژ سرکیسیان (رؤسای جمهور پیشین) است؛ رهبرانی که سیاست‌هایشان در گذشته به انزوای منطقه‌ای و وخامت اوضاع اقتصادی ارمنستان انجامیده بود. اکثریت مردم ارمنستان از حمایت رؤسای جمهور سابق که در زمان خود اقتصاد و قدرت سیاسی را برای ثروت‌اندوزیِ حلقه‌های نزدیک به خود قبضه کرده بودند، امتناع ورزیدند.

در سال 2021، این جریان با دو ائتلاف مجزا اما همسو («ارمنستان» و «من افتخار دارم») وارد انتخابات شد و مجموعاً 26.27 درصد آرا را کسب کرد که 33 کرسی را برایشان به ارمغان آورد. اما در سال 2026، رهبران این جریان تصمیم گرفتند آرای خود را تقسیم نکنند و تنها با ائتلاف «ارمنستان» پا به عرصه بگذارند؛ تصمیمی که در نهایت به شکست سنگین آن‌ها و کسب تنها 12 کرسی منجر شد.

در نقطه مقابل، موفقیت چشمگیر ائتلاف تازه‌تأسیس «ارمنستان قوی» به رهبری «سامول کاراپتیان» (میلیاردر روس‌تبار) نشان‌دهنده تقاضای بالای جامعه ارمنستان برای حضور یک «نیروی سوم» در فضای دوقطبی کشور است.

پس از انقلاب مخملی 2018، صحنه سیاسی ارمنستان عملاً دوقطبی شده بود و رأی‌دهندگان ناراضی باید بین پاشینیان و کوچاریان یکی را انتخاب می‌کردند. اما کاراپتیان با وجود شباهت برنامه‌هایش با دیگر احزاب مخالف، به دلیل نداشتن کارنامه تاریک و منفی چهره‌هایی چون کوچاریان، موفق شد به عنوان آلترناتیوی جدید، آرای کسانی را که هم با دولت پاشینیان و هم با تندروهای حزب جنگ مخالف بودند، جذب کند.

چشم‌انداز آینده و تثبیت گفتمان صلح

روندهای این رأی‌گیری نشان می‌دهد که در سال‌های پیش رو باید منتظر شکل‌گیری یک سیستم دو حزبی جدید در ارمنستان باشیم؛ جایی که رقابت اصلی برای قدرت میان «پیمان مدنی» و «ارمنستان قوی» رقم خواهد خورد و جریان‌های سنتی به حاشیه رانده می‌شوند. شکست مجدد حزب «ارمنستان شکوفا» نیز مهر تأییدی بر این مدعاست که احزاب متعلق به دوران پیش از پاشینیان دیگر جذابیت چندانی برای شهروندان ندارند.

در نهایت، پیروزی حزب نیکول پاشینیان در دهمین دوره انتخابات پارلمانی لزوماً به معنای حمایت بی‌قیدوشرط جامعه ارمنستان از تمامی سیاست‌های او نیست، بلکه نشان می‌دهد بخش عمده‌ای از رأی‌دهندگان در شرایط کنونی جایگزین مطمئنی برای عبور از وی نمی‌بینند.

پاشینیان موفق شد کارزار انتخاباتی خود را به گونه‌ای مهندسی کند که مردم نه صرفاً میان احزاب سیاسی، بلکه میان «آینده‌ای مسالمت‌آمیز برای ارمنستان» که شعار محوری حزبش بود و یک «درگیری نظامی جدید» که نماد حزب جنگ است، دست به انتخاب بزنند و در این دوئل، اراده مردم بر استمرار صلح قرار گرفت.

انتهای پیام/