به گزارش ایرنا، آیین عید قربان در سیستان و بلوچستان، بیش از آنکه یک مراسم نمادین باشد، یک رخداد عظیم اجتماعی است که در آن "سنت" بر تمامی ساختارهای شهری غلبه میکند. در حالی که در بسیاری از نقاط جهان، ذبح دام به محیطهای کنترلشده کشتارگاهی محدود شده است، در این استان پیوند عاطفی و اعتقادی مردم با "قربانی در محل"، باعث شده تا کوچه و خیابان به مسلخهای روبازی تبدیل شوند که ظرفیت پذیرش این حجم از بار آلودگی را ندارند. این وضعیت، پارادوکس تلخی را رقم میزند؛ جایی که نیت پاک تقرب، با نازیبایی بصری و مخاطرات زیستمحیطی در هم میآمیزد و سلامت عمومی را در برابر یک پرسش بزرگ قرار میدهد.
عمق فاجعه زمانی آشکار میشود که بدانیم جغرافیای گرمسیری سیستان و بلوچستان، مانند یک شتاب دهنده برای تبدیل هر قطره خون رها شده به کانون آلودگی است. جویهای آب که در حالت عادی وظیفه هدایت آبهای سطحی را دارند، در این روز به رگهای سرخی تبدیل میشوند که بوی تندِ خون را در فضای شهر میپراکنند.
این مسئله تنها یک چالش مدیریت پسماند نیست، بلکه یک "بحران بهداشتی پنهان" است؛ چراکه نفوذ خونابه به زیرساختهای فرسوده شهری و تجمع حشرات موذی، خطر شیوع بیماریهای مشترک میان انسان و دام، بهویژه تب خونریزیدهنده کریمه-کنگو را در منطقهای که سابقه این بیماری را دارد، به مرز هشدار میرساند.
سرعت "آلوده شدن شهر" بسیار فراتر از توان عملیاتی تیمهای پاکسازی است و همین امر، پسماندهای دامی را به بمبهای ساعتی بهداشتی در محلات پرجمعیت تبدیل میکند
مدیریت شهری در این ایام با پدیدهای به نام «پسماند حجیم و فسادپذیر» مواجه است که در هیچ کجای تقویم خدماتی شهرداریها مشابه ندارد انباشت پوستهای بلااستفاده و مشتقات شکمی دام در مجاورت سطلهای زباله خانگی، نشاندهنده شکاف عمیق میان "تکلیف شهروندی" و "زیرساختهای موجود" است در حالی که انتظار میرود سیستمهای بازیافت و جمعآوری برای این حجم از ضایعات پروتئینی آماده باشند، اما واقعیت میدانی نشان میدهد که سرعت "آلوده شدن شهر" بسیار فراتر از توان عملیاتی تیمهای پاکسازی است و همین امر، پسماندهای دامی را به بمبهای ساعتی بهداشتی در محلات پرجمعیت تبدیل میکند.
بازدیدهای میدانی خبرنگار ما نشان میدهد بخشی از جامعه، "بهداشت" را قربانیِ "سرعت در انجام مناسک" میکند رها کردن ضایعات در سرکوچهها یا شستوشوی حیاط منازل به سمت معبر عمومی، ناشی از یک نگاه سنتی است که خیابان را فضایی متعلق به هیچکس میپندارد.
این دیدگاه مسئولیت فردی را در برابر سلامت جمعی نادیده میگیرد و باعث میشود هزینههای گزافی بابت ضدعفونی و گندزدایی شهر پس از ایام عید به بودجههای عمومی تحمیل شود؛ بودجهای که میتوانست صرف توسعه پایدار شهری شود اما اکنون صرفِ جبران ناهنجاریهای رفتاری در یک روز خاص میشود.
عبور از این وضعیت بحرانی نیازمند یک بازنگری جدی در "مدیریت فرهنگی بهداشتی" سیستان و بلوچستان است. صرفِ صدور ابلاغیههای اداری یا هشدارهای رادیویی، نتوانسته است سدِ محکمی در برابر ذبح غیربهداشتی معابر ایجاد کند. این استان نیازمند استقرار ایستگاههای سیار کشتارگاهی با دسترسی محلی آسان و رایگان است تا شهروند میان "راحتیِ ذبح در کوچه" و "ایمنیِ ذبح در ایستگاه"، گزینه دوم را انتخاب کند. تا زمانی که هزینه بهداشتی زیستن از هزینه نادیده گرفتن آن کمتر نشود، کوچههای این منطقه در هر عید قربان، زیر سایه سنگین خون و پسماند، نفسگیر باقی خواهند ماند.
جویهای سرخ و معابر انباشته از پسماند در زاهدان
نظارت بر ۱۵ هزار رأس دام؛ سلامت عمومی خط قرمز دامپزشکی است
مدیرکل دامپزشکی سیستان و بلوچستان با اشاره به تمهیدات ویژه برای مدیریت این حجم از ذبح دام، از اجرای طرح تشدید نظارتهای بهداشتی و شرعی در سراسر استان خبر داد و با اعلام ورود و توزیع بیش از ۱۵ هزار رأس دام سبک برای تأمین نیاز بازار عید، بیان کرد: این دامها با رعایت پروتکلهای دقیق قرنطینهای و امنیت زیستی وارد استان شدهاند و دارای پلاک بارکددار و گواهی سلامت بالینی هستند.
غلامرضا سرگزی با هشدار جدی نسبت به خطر شیوع بیماری تب خونریزیدهنده کریمه-کنگو (CCHF) در ایام عید، اظهار کرد: ۸۴ اکیپ ثابت و سیار بازرسی بهداشتی در تمامی شهرستانها فعال شدهاند تا بر فرآیند خرید و ذبح نظارت کنند.
وی با دعوت از شهروندان برای مراجعه به کشتارگاههای مجاز، تصریح کرد: در روز عید، خدمات بازرسی بهداشتی و شرعی در این مراکز بهصورت ویژه ارائه میشود تا از ورود هرگونه لاشه آلوده به سفره مردم جلوگیری شود؛ چراکه سلامت عمومی، خط قرمز غیرقابل معامله این نهاد است.
جویهای سرخ و معابر انباشته از پسماند در زاهدان
سهمِ نارنجیپوشان؛ نبرد با سمفونی بوی تعفن و لایههای خون
پاکبانی که دانههای عرق روی پیشانیاش با لکههای خون روی لباسش گره خورده، با صدایی که از خستگی دورگه شده در گفت وگو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: امروز برای ما روز عید نیست، روزِ جنگ با بویی است که راه نفسمان را میبندد. مردم دام را ذبح میکنند و میروند سراغ کبابشان، اما نمیبینند که چطور خونابه در شکاف آسفالت خشک میشود. من و همکارانم باید با دستهایمان پوستهایی را از زمین بلند کنیم که زیر آفتاب زاهدان در عرض چند ساعت چسبناک و متعفن شدهاند. ایکاش مردم میدانستند شستن خون از کف کوچه، با هیچ تانکر آبی بهطور کامل انجام نمیشود و بوی آن تا روزها در ریه محله باقی میماند.
کریم شه بخش در حالی که به کیسههای پاره شده توسط سگهای ولگرد اشاره میکند، ادامه داد: سختترین بخش کار ما زمانی است که مشتقات شکمی دام را بدون کیسهبندی در سطلها میاندازند. شیرابه این ضایعات وقتی روی زمین میریزد، دیگر با جارو جمع نمیشود. ما امروز از ساعت چهار صبح بیداریم و تا نیمهشب باید این نخالههای باقی مانده از دام را جمع کنیم تا فردا که بچهها میخواهند در کوچه بازی کنند، حداقل روی لایههای خون راه نروند. عید واقعی آن روزی است که ما هم بتوانیم مثل بقیه کنار خانوادهمان باشیم، نه اینکه در میان پسماندهای متعفن دامی غرق شویم.
جویهای سرخ و معابر انباشته از پسماند در زاهدان
میراثِ سرخ؛ وقتی معابر قربانیِ "سنتهای غیربهداشتی" میشوند
یکی دیگر از نیروهای خدمات شهری که در یکی از محلات حاشیهای مشغول به کار است، از بیانصافی برخی شهروندان گلایه کرد و در گفت و گو با خبرنگار ایرنا افزود: بعضیها حتی زحمت نمیکشند ضایعات را تا سطل زباله بیاورند؛ همان سر کوچه، داخل یک نایلون نازک رها میکنند سگها نایلون را پاره میکنند و محتویات داخل شکم دام در تمام کوچه پخش میشود من مجبورم با بیل اینها را جمع کنم. این فقط زباله نیست، اینها منبع بیماری است وقتی به آنها اعتراض میکنیم، میگویند وظیفه شماست که تمیز کنید، اما مگر وظیفه آنها نیست که شهر خودشان را مثل خانه خودشان تمیز نگه دارند؟
اسماعیل میر با نگاهی به جویهای مسدود شده از لختههای خون، ادامه داد: بسیاری از این پسماندها باعث گرفتگی شبکه فاضلاب و جدولها میشوند وقتی جوی پر از خون و ضایعات میشود، لجنزاری درست میشود که حتی ماشینهای مکنده هم به سختی حریفش میشوند ما پاکبانها در عید قربان بیش از هر زمان دیگری احساس تنهایی میکنیم؛ چرا که حس میکنیم مردم برای ثوابِ کار خودشان، تمام بار سنگین و آلوده آن را روی دوش ما میاندازند اگر هر کسی فقط جلوی خانه خودش را با یک سطل آب و کمی ماده ضدعفونیکننده تمیز میکرد، شهر اینقدر زود چهره سیاه و خونآلود به خود نمیگرفت.
به گزارش ایرنا، سیستان و بلوچستان با بیشاز سه میلیون و ۳۳۷ هزار نفر جمعیت، جوانترین استان کشور محسوب می شود؛ حدود ۷۰ درصد جمعیت این خطه را جوانان کمتر از ۳۰ سال تشکیل میدهند.