به تازگی مطالعه جدیدی درخصوص نقشههای ترکیه در رود ارس نشان میدهد که ترکیه با جلوگیری از ورود آب به سایر کشورهای این حوضه قصد دارد تا ۸۳ درصد پتانسیل رود ارس را داخل مرزهای خود مهار کند.
در این مطالعه که توسط سعید نسترنی عموقین، سیده زهرا قریشی، حجت میانآبادی و عاطفه پرورشریزی انجام و در سامانه نشر مجلات دانشگاه تهران منتشر شده، آمده است، کشور ترکیه تا قبل از سال ۲۰۰۰ میلادی، تنها چهار سد با مجموع ظرفیت ۶۲۱ میلیون مترمکعب در حوضه رودخانه ارس به بهرهبرداری رسانده بود، اما طی دو دهه بعد، یعنی تا سال ۲۰۲۰ با ساخت پنج سد دیگر با مجموع ظرفیت ۸۴۶ میلیون مترمکعب، قادر به مهار یک میلیارد و ۴۶۸ میلیون مترمکعب از آب رودخانه ارس شده است.
اما مقامات ترکیه بههمین میزان بسنده نکرده و از سال ۲۰۱۴ احداث هفت سد دیگر در حوضه ارس را هم آغاز کردهاند. این سدها در مجموع، ظرفیتی معادل یک میلیارد و ۸۷۴ میلیون مترمکعب دارند. علاوهبر این هفت سد، برنامهریزی برای هفت سد دیگر نیز در دستورکار مقامات ترکیه قرار گرفته است که برابر اطلاعات منتشرشده مجموع ظرفیت آنها ۴۰۱ میلیون مترمکعب است.
این بدان معناست که پس از ساخت تمامی سدهای برنامهریزیشده و در دست احداث، ترکیه قادر خواهد بود ۳ میلیارد و ۷۴۳ میلیون مترمکعب آب را در این حوضه آبریز فرامرزی مهار کند. این درحالی است که برابر اطلاعات DSI، میانگین پتانسیل حوضه رودخانه ارس در کشور ترکیه برابر با ۴ میلیارد و ۴۷۳ میلیون مترمکعب است.
به بیان دیگر، ترکیه برنامهریزی کرده که بیش از ۸۳ درصد پتانسیل حوضه آبریز ارس را در خاک خود کنترل و مهار کند، موضوعی که تأثیری عمیق بر پاییندست رودخانه خواهد گذاشت.
پژوهشگران هشدار میدهند که اقدامات ترکیه در حوضه آبریز فرامرزی ارس بر کمیت و کیفیت آب این رودخانه تأثیر سوء دارد. آنها میگویند تغییر کمیت و کیفیت جریان ورودی از رودخانه ارس به ایران میتواند «منطقه آزاد تجاری ماکو» و «منطقه آزاد ارس» را که نقش مهمی در اقتصاد کشور دارند، متضرر کنند.
همچنین «دشت مغان» که درصد قابلتوجهی از امنیت غذایی ایران را تأمین میکند، تحتتأثیر قرار میگیرد. تغییر کیفیت آب ارس و پروژههای توسعهای در بالادست در ارمنستان و ترکیه در حوضه آبریز فرامرزی ارس از جمله عواملی هستند که میتوانند بر شدت مناقشه میان کشورهای ساحلی ارس بیفزایند.
نظر شما