شناسهٔ خبر: 5642208 - سرویس سیاسی
نسخه قابل چاپ منبع: روزنامه قانون | لینک خبر

حزب عدالت و توسعه اكثريت پارلمان را از دست داد

كاخ روياهاي سلطان فرو ريخت

مهدی دل روشن

صاحب‌خبر -

بعد از فراز و نشیب‌های بسيار بالاخره غیر قابل پیش بینی ترین انتخابات خاورمیانه در سال 2015 برگزار شد؛ انتخاباتی در همسایه غربی ما یعنی ترکیه. جایی که اردوغان چشم به صندوق‌های رأی دوخته بود تا با به‌دست آوردن اکثریت کرسی‌های پارلمان بیست و پنجم عثمانی نوین، اختیارات  رئیس جمهور را 6 دانگ کند و به مدلی حکومتی مانند فرانسه برسد. روز دوشنبه اما نتایج آرا به مثابه آب سردي بر پیکر اردوغان ریخته شد و دار و دسته عدالت و توسعه ای‌ها فهمیدند که هرچه رشته اند ، پنبه شده است. این شاید آغاز پایان اردوغان باشد؛ این انتخابات نشان داد که حزب حاکم دیگر مثل 13 سال پیش، محبوبیت بالایی ندارد و عملکردش بین شهروندان ترک زیر سوال رفته است. این به معنای آن است که عدالت و توسعه باید دست به اصلاحات بزند تا کار بیش از این بیخ پیدا نکند. رجب پاشا که تا قبل از انتخابات روز یکشنبه فکرش را هم نمی کرد که نسبت به انتخابات سال 2011 تا این حد کرسی از دست بدهد حالا دو سناریو بیشتر پیش رو ندارد. ائتلاف یا انتخابات زودهنگام در پاییز. شاید، گزینه اول را بیشتر قبول داشته باشد، چرا که معلوم نیست در صورت برگزاری دوباره انتخابات بتواند همین کرسی‌های به‌دست آورده را حفظ کند. آنگاه وضع، بدتر از امروز می شود. در همین حال، اندکی پس از اعلام نتایج ، «نومان کورتولموش» معاون نخست‌وزیر ترکیه میان خبرنگاران آمد و خیلی زود از سیاست احتمالی اردوغان، رونمایی کرد؛ او گفت که حزب حاکم «عدالت و توسعه (AKP) برای تشکیل یک دولت ائتلافی آماده است و هم‌اکنون خیلی زود است که بخواهیم درباره برگزاری مجدد انتخابات پارلمانی صحبت کنیم.» «دولت باغچلی» رهبر «حزب جنبش ملی گرای» ترکیه اما با پیش کشیدن شرایط خاص گفت در صورتی که حزب عدالت و توسعه نتواند دولت ائتلافی تشکیل دهد، باید انتخابات زوهنگام برگزار شود. از سوی دیگر  اما رئیس حزب دموکراتیک مردم ترکیه ( اچ دی پی)  که شگفتی‌ساز این انتخابات بوده، با چهره خندان روبه‌روی دوربین‌های تلویزیونی ایستاد و گفت: «ترکیه با این انتخابات از لبه پرتگاه بازگشت.کسی که خود را تنها صاحب ترکیه می دانست،‌ شکست خورده است. نتیجه این انتخابات پیروزی همه کسانی است که سرکوب شدند ، این نتیجه پیروزی همه باورها، همه مذاهب و همه کسانی است كه  غیر‌خودی به شمار می آمدند. این انتخابات در شرایط بسیار نابرابر برگزار شد و نتیجه انتخابات پیروزی مشترک چپ است.» دمیرتاش همچنین با بالا بردن دست خود در مقابل طرفداران خود و کُرد زبان هایی که برای پیروزی خود، فریاد شادی سر می دادند، قول داد که به همه وعده هایی که داده  ،‌پایبند باشد. شاید گفتن این جمله خوشایند رجب پاشا نباشد اما این برای نخستین بار در تاریخ جمهوری ترکیه است که یک حزب کردی می تواند در پارلمان ترکیه به صورت ائتلافی و حزبی حضور داشته باشد. این یعنی اینکه، عثمانی جدید، پوست اندازی کرده است. اما بر باد رفتن نزدیک به 18 کرسی حزب عدالت و توسعه بازتاب‌های بین المللی زیادی به همراه داشت تا جایی که تقریبا تمامی رسانه‌ها عامل این ناکامی را در سیاست‌های خارجی دولت اردوغان توصیف کردند که حتی بر سیاست داخلی این کشور و اقتصاد ترکیه نیز سایه انداخته است. کارشناسان معتقدند ورود کُردها به پارلمان ترکیه در قالب یک حزب سیاسی و عدم دستیابی اردوغان به رأی کافی برای اصلاح قانون اساسی این کشور، تغییر بزرگی در صحنه سیاسی این کشور ایجاد می کند. روزنامه وال‌استریت‌ژورنال گزارش داد سران سه حزب مخالف اردوغان اعلام کرده‌اند با حزب عدالت و توسعه ائتلاف نخواهند کرد. مطابق قوانین انتخاباتی ترکیه این رویداد، که از زمان روی کار آمدن حزب عدالت و توسعه در سال 2002 بی‌سابقه است به معنی آن است که «عدالت و توسعه» که برای تشکیل دولت 18 کرسی کم دارد حالا باید به فکر تشکیل دولت اقلیت یا ائتلاف با سایر احزاب باشد. روزنامه «گاردین» هم گزارش کرد حال که امیدهای رئیس‌جمهور ترکیه برای کسب اکثریت کرسی‌های پارلمان به ناامیدی تبدیل شده است و احتمال تشکیل دولت ائتلافی پایین است، احتمالاً ظرف 45 روز آینده در ترکیه اعلام برگزاری انتخابات زودهنگام شود. شبکه خبری «دویچه‌وله» آلمان هم نوشت که نتیجه این انتخابات آرزوهای اردوغان برای تغییر قانون اساسی که راه را برای اختیارات بیشتر وی هموار می‌کرد، بر باد داد. باید گفت انتخابات روز یکشنبه در ترکیه همه‌پرسی درباره جاه‌طلبی‌های اردوغان بود. قدرت‌های جدید روند دموکراتیک در ترکیه را تغییر دادند ولی همچنان اردوغان به عنوان قوی‌ترین حزب ترکیه فعالیت خواهد داشت. اما این نفی این واقعیت نیست که اردوغان بزرگ‌ترین شکست را تجربه کرد. بخشی از گزارش روزنامه آلمانی «فرانکفورترآلگماینه» حاکی از این بود که چشم‌انداز سیاسی ترکیه به صورت زیربنایی تغییر کرده است. چرا که احزاب چپ و حزب دموکرات مردم قدرت پیدا کرده‌اند. بازندگان این انتخابات اردوغان و همه آنهایی هستند که از وی حمایت می‌کردند. این ضربه متوجه اردوغان است که همه آنچه در اختیار داشت را به کار گرفت تا به نتیجه‌ای که می‌خواست برسد. نشریه آلمانی «اشپیگل» هم نوشت که دموکراسی برای فردی مثل اردوغان به این معنی است که هر 4 سال یکبار در کشور انتخابات برگزار شود در غیر این صورت اطلاعات زیادی برای در اختیار مردم گذاشتن وجود نخواهد داشت. در این کشور هر انتقادی واکنشی دارد و دشمنی تلقی می‌شود. روزنامه‌نگاران منتقد شغل خود را از دست می‌دهند و اتهام‌های فساد علیه اردوغان تحت تعقیب قرار خواهد گرفت. در این کشور تظاهرات‌ها هم با گاز اشک‌آور سرکوب خواهند شد هر چند که مسالمت‌آمیز برگزار شوند. به هر حال از امروز سه شنبه، برگ دیگری از تاریخ پر فراز و نشیب ترکیه ورق خواهد خورد و آنچه اهمیت دارد این است که اردوغان بعد از این، قیچی اصلاحات را هر چند با «کُندی» اما به دست خواهد گرفت تا بیش از این، حریم او متزلزل نشود.

∎​