اگر این قانون را با دقت بخوانیم، نکتههایی در آن جلب نظر میکند که کمبودها و ایرادات این قانون را نمایان میسازد.
در هر قانون یا اساسنامهای که در خصوص موضوعی نوشته میشود، استفاده از چارچوب مفهومی الزامی است. یعنی قانونگذار باید برخی کلمات یا عبارات را با شاخصهای قابل اندازهگیری تعریف کند تا در همان ابتدا برای همه معلوم شود که مفاهیم اصلی چه تعریفی دارند.
در این قانون که در 12 صفحه تدوین شده است، هیچ تعریف و تفسیری از «حجاب» و «عفاف» به عنوان دو مفهوم اصلی این قانون ذکر نشده است. شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان سیاستگذار، در مقدمه این قانون شرحی در سه پاراگراف در خصوص حجاب و عفاف نوشته است در حالی که برای مردم مشخص نکرده است که حجاب و عفاف در این قانون شامل چه شاخصهایی هستند؟
از نظر مفهومی چه تفاوتی میان بدحجاب و بیحجاب وجود دارد؟ آیا بیحجابی تنها بدین معنی است که یک خانم بدون روسری در جامعه حاضر شود؟ آیا به خانمی که روسری با شلوار و پیراهن کاملا بلند پوشیده است اما مانتو به تن ندارد، میتوانیم به صرف نداشتن مانتو بگوییم بیحجاب و بدحجاب؟ آیا پوشیدن چادر با شلوار مصداق بدحجابی است یا صرف به سر داشتن چادر، حجاب خانم ایراد ندارد؟ آیا آرایش غلیظ در مفهوم حجاب میگنجد؟ آیا مانتوی چسبان که برجستگیهای بدن یک خانم را نمایان میسازد، ولو اینکه خانم با مقنعه باشد، مصداق حجاب است یا خیر؟ اینها قطرهای از دریای سوالات در خصوص عفاف و حجاب هستند که این قانون باید برای جامعه مشخص میکرد. با اجرای قانون فعلی، کشمکش میان گشت ارشاد و خانمها استمرار خواهد داشت و دود این جدل به چشم هر دو طرف درگیری میرود.
این قانون، بعد از مقدمه شامل دو بخش «سیاستها و راهکارها» (16 بند) و «وظایف تخصصی دستگاههای قانونگذار و اجرایی» است که برای نیروی انتظامی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت بازرگانی، سازمان صدا و سیما، سازمان ملی جوانان، سازمان تبلیغات اسلامی، وزارت آموزش و پرورش، وزارت امور اقتصادی و دارایی، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری-دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، مرکز امور زنان و خانواده، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، سازمان تربیت بدنی (در زمان تصویب این قانون هنوز وزارت ورزش نشده بود)، شهرداریها، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و ستاد احیای امر به معروف و نهی از منکر تکالیفی را مشخص کرده است که تفسیر برخی از این نقشها و وظایف نیاز به تامل دارد.
در حال حاضر به دلیل اختلاف نظر میان ماموران گشت ارشاد و برخی خانمهای جامعه در تفسیر حجاب، تصاویر آزاردهندهای از درگیری دو طرف منتشر میشود که به حرمت جامعهای لطمه میزند که زنان و دخترانش برای سوار نشدن در خودروی گشت ارشاد، در خیابانهایش گریه و التماس میکنند.
سعید درویشی
پژوهشگر اجتماعی