«نئوم»، یک پروژه بلندپروازانه
ملک بن سلمان ولیعهد عربستان این روزها با مانور دادن بر اخبار مربوط به پروژه «نئوم» که قرار است در قالب آن، شهرهای بزرگ هوشمند در عربستان ایجاد شود، میخواهد اذهان جهانیان را به سوی پیشرفت و توسعه این کشور سوق دهد و کم کم نگاهها از «جمال خاشقچی» به سوی توانمندیهای عربستان برود.
وی که تاکنون بسیاری از اطلاعات این پروژه را مخفی نگه داشته بود نام اعضای 19نفره هیأت مدیره و فعالان این پروژه را فاش کرد؛ پروژهای 500 میلیارد دلاری که در قالب آن عربستان قصد دارد با کمک به روزترین فناوریهای جهان، شهرهایی هوشمند با عنوان مگاسیتی(mega city) ایجاد کند. ولیعهد عربستان گفت که در قالب پروژه نئوم (NEOM)، از سال 2020 تا 2025 هرسال 2تا 3 شهر هوشمند بزرگ در عربستان ساخته خواهد شد و این، موفقیتی بزرگ برای عربستان محسوب میشود.
البته گفتنی است که رایزنیها برای اجرای این ابرپروژه، سال گذشته کلید خورد و بزرگان فناوری با حضور در نخستین کنفرانس «داووس در صحرا» تصمیم گرفتند در این راه به عربستان کمک کنند ولی تاکنون خبر خاصی از این پروژه به بیرون درز نکرده بود؛ موضوعی که امسال ناپدید شدن خاشقچی بر آن سایه افکند و قبل از برگزاری دومین دوره این کنفرانس، ولیعهد عربستان بخشی از اسرار طرح را بازگو کرد تا نگاهها را به خود جلب کند.
ازآنجا که قرار است دومین کنفرانس سه روزه «داووس در صحرا» در قالب طرح FII (Future Investment Initiative) و مگاسیتی، 23 اکتبر در ریاض برگزار شود، این موضوع در کانون توجه رسانههای عربستان قرار گرفت؛ کنفرانسی که قرار بود با حضور بسیاری از فعالان عرصه فناوری از «سیلیکون ولی» امریکا، بزرگان بورس وال استریت، مؤسسات بزرگ مالی جهان، غولهای رسانهای جهان و... برگزار شود ولی حالا به نظر میرسد که همه این برنامهریزیها تحتالشعاع ناپدید شدن و مرگ احتمالی جمال خاشقچی قرار گرفته است. لازم به ذکر است قرار بود 150 سخنگو از 140 مؤسسه و کمپانی بزرگ در دومین رویداد سالانه عربستان شرکت کنند ولی حالا همه چیز در هالهای از ابهام قرار دارد.
مدیران فناوری و «نه» به عربستان سعودی
تلاش عربستان برای مانور دادن بر موضوع مگاسیتی و بیاهمیت جلوه دادن ناپدید شدن «جمال خاشقچی»، کافی بود تا بسیاری از بزرگان دنیای فناوری نسبت به این موضوع واکنش نشان دهند و عنوان کنند که تا زمان مشخص شدن موضوع روزنامه نگار منتقد عربستانی، با این کشور در هیچ پروژهای همکاری نخواهند داشت و در کنفرانس «داووس در صحرا» که تنها چند روز به برگزاری آن باقی مانده است نیز شرکت نخواهند کرد. درواقع این موضوع فرصتی به دست بزرگان فناوری داد تا تقابل خود را با نقض حقوق بشر در عربستان نشان دهند.
«دارا خسروشاهی» مدیرعامل ایرانی اوبر نخستین کسی بود که در توئیتی اعلام کرد در این کنفرانس شرکت نخواهد کرد. ازآنجا که وی یکی از سخنرانان اصلی این کنفرانس محسوب میشد، انصرافش از حضور در کنفرانس، عملاً بار منفی زیادی برای عربستان داشت. بهدنبال خسروشاهی، «دیان گرین» مدیر اجرایی بخش ابری کمپانی مادر تخصصی گوگل، «آلفابت» نیز اعلام کرد که در این کنفرانس سه روزه شرکت نخواهد کرد. این در حالی است که اوایل سالجاری میلادی گوگل اعلام کرد که با آژانس عربستان سعودی همکاری خواهد کرد تا 5 هاب(قطب) نوآوری و ابتکار را در این کشور ایجاد کند.
البته تنها کمپانیهای فناوری نبودهاند که تاکنون به عربستان کمک کرده یا قرار است که درآینده همکاریهای بزرگی با این کشور داشته باشند. گاه عربستان نیز کمکهای شایان توجهی به شرکتهای فناوری و استارتاپها ارائه داده که حالا با وجود این اتفاقات، معلوم نیست این شرکتها در آینده چقدر آسیب خواهند دید. بهعنوان مثال صندوق مستقل دارایی عربستان که میزبان کنفرانس «داووس در صحرا» محسوب میشود، در سال 2016 بیش از 3.5 میلیارد دلار در «اوبر» سرمایهگذاری کرد و به این ترتیب به یکی از بزرگترین سرمایهگذاران این شرکت تاکسی آنلاین تبدیل شد. از نگاه بسیاری، شاید حالا خروج این سرمایه گذار، اوبر را نیز به دردسر بیندازد. علاوه بر اوبر، عربستان 461میلیون دلار نیز در استارتاپ واقعیت مجازی با نام Magic Leap سرمایهگذاری کرد و 5درصد سهام کمپانی تسلا را به خود اختصاص داد.
حال باید منتظر ماند و دید آیا عربستان عملی تلافی جویانه در مقابل این کمپانیها انجام خواهد داد؟ البته به نظر میرسد موضوع پیچیدهتر از این حرف هاست و بدون واکنش عربستان هم ممکن است این کمپانیها به دردسر بیفتند. بهعنوان مثال «سافت بانک» بزرگترین غول صنعت مخابراتی ژاپن که تاکنون با عربستان همکاری تنگاتنگی داشته است با سقوط ناگهانی سهام خود مواجه شده و برای نخستین بار کاهش 7.27 درصدی سهام سافت بانک بر تابلوی بورس نقش بست.
گفتنی است که «سام آلتمن» رئیس کمپانی فناوری Y Combinator نیز یکی دیگر از کسانی است که از حضور در کنفرانس عربستان انصراف داده است. Flipkart و Nvidia نیز از دیگر کمپانیهای فناوری هستند که به این فراخوان پیوستهاند.
علاوه بر کمپانیهای فناوری، رسانههایی مانند CNN و بلومبرگ که از اسپانسرهای اصلی این کنفرانس بودند نیز اعلام کردند که در این برنامه حضور نخواهند یافت. مدیر مجله اکونومیست هم در ایمیلی عنوان کرد که در این کنفرانس شرکت نخواهد کرد و خبرنگاران اقتصادی نیویورک تایمز و سیانبیسی هم در توئیتهایی جداگانه خبر از نبودن خود در این کنفرانس دادند چرا که بشدت تحت تأثیر عملکرد نامناسب عربستان در قتل خاشقچی قرار گرفتهاند. از دیگر رسانههایی که در این کنفرانس حضور نخواهند داشت میتوان به فایننشال تایمز اشاره کرد.
میلیاردرهایی مانند «استیو کیس» بنیانگذار کمپانی AOL و «ریچارد برانسون» بنیانگذار کمپانی Virgin هم از حضور در این کنفرانس امتناع خواهند کرد و عملاً کار به جایی رسیده است که بسیاری معتقدند احتمالاً این کنفرانس که البته برای عربستان از اهمیت بالایی برخوردار بوده است کنسل شود؛ اتفاقی که مطمئناً عربستان بشدت تلاش دارد تا مانع آن شود. بههمین دلیل هم عربستان و متحدانش ساکت ننشستهاند و بهدنبال توئیت خسروشاهی، بحرین از راهاندازی یک هشتگ برای بایکوت کردن کمپانی اوبر در بحرین و عربستان سعودی خبر داد. یک هشتگ دیگر نیز راهاندازی شده که مضمون آن، بایکوت هر کسی است که عربستان را بایکوت کند. البته ماجرای هشتگها به همین جا ختم نمیشود و مخالفان رفتار عربستان سعودی در قالب هشتگهایی مانند هشتگ عربستان سعودی جمال خاشقچی را کشت (#SaudiKillsJamalKhashoggi) و همچنین هشتگ جمال خاشقچی را آزاد کنید (#FreeJamalKhashoggi) تلاش کردند تا عده زیادی را در فضای مجازی با خود همراه کرده و اجازه ندهند عربستان سعودی از روشهایی استفاده کند که بر قتل احتمالی خاشقچی روزنامه نگار سایه بیفکند. با وجود همه این ماجراها همچنان این بحث در دنیای فناوری داغ است که آیا قتل «جمال خاشقچی» روزنامه نگار منتقد عربستانی میتواند منجر به تعلیق پروژه نئوم با این حجم سرمایهگذاری بالا شود؟
