صاحبخبر - گروه نفت و انرژی – سجاد خلیلیان: ایران، در حوزه انرژی رقابتی پایان ناپذیر با تولید کنندگان منطقه ای دارد، تولید کنندگانی که از سیبری تا شاخ آفریقا را در بر گرفته اند. شاید بتوان رقابت موجود در این جغرافیا را المپیک همیشگی انرژی دانست. المپیکی که گاه، بدون در نظر گرفتن وسعت یک کشور یا حجم منابع و مخازن آن، مدال های خود را بر اساس مدیریت مسئولان تقسیم می کند.
آنچه طی سال ها بر صنعت گاز ایران گذشته است، نشان از رشد روز افزون این صنعت دارد. رشد سهم مدیریت ایرانی طی سال های آغازین، در کنار افزایش نقش متخصصان ایرانی در برنامه های جاری شرکت ملی گاز ایران و تلاش های احتمالی برای برآورده شدن طرح های توسعه ای و صادراتی این شرکت، از دیرباز در دستور کار شرکت ملی گاز ایران قرار داشته است. دستوری که در دولت یازدهم به جبران عقب ماندگی های گذشته برآمده است.
در این باره گفت و گویی با حمیدرضا عراقی معاون وزیر و مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران انجام شده که در ادامه می خوانید:
شرکت ملی گاز ایران از ابتدای تاسیس خود تا کنون، با فراز و فرودهایی مواجه بوده است، فراز و فرودهای متاثر از سیاستگذاری های دوره ای در این صنعت، که شاید بتوان آنها را به دو سطح کلان (خواست و نیاز نظام) و سطح مدیریت در دولتی تقسیم کرد، سهم این سیاستگذاری ها در رشد و توسعه شرکت گاز ایران را توضیح دهید.
بیش از نیم قرن از شروع به کار شرکت ملی گاز ایران می گذرد و طی 50 سال گذشته این صنعت ارزشمند، فراز و فرودهای بسیاری را تجربه کرده است . شرکت ملی گاز ایران در سال 1344 و پس از پروتکل امضاء شده بین ایران و شوروی سابق و با هدف صادرات گاز ، اجرای پالایشگاه بید بلند و یک خط انتقال از جنوب کشور به آستارا تاسیس شد و در مسیر خود ذوب آهن اصفهان و پتروشیمی شیراز به گاز وصل و با طراحی شرکت های فرانسوی قسمتی از شهر شیراز و تهران نیز گازرسانی شد .
پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران ، به دلیل اتفاقاتی همچون قیمت بسیار پایین صادراتی گاز ، جنگ 8 ساله با عراق ، تحریم های بین المللی و افزایش جمعیت ایران ، سیاست های شرکت ملی گاز با نظر دولت و مجلس تغییر کرد و با هدف استفاده حداکثری از ذخایر گازی کشور عملیات گازرسانی به شهرها ، صنایع ، نیروگاه ها و به دنبال آن روستا شدت گرفت .
با توجه به این ماموریت می توان گفت که تمامی خدمات مورد نیاز گازرسانی از جمله کالا و تجهیزات بومی سازی شده و در حال حاضر بیش از 95 درصد از خدمات مورد نیاز این بخش در داخل کشور انجام می شود.
شرکت ملی گاز ایران را می توان به دو دوره قبل از جنگ و بعد از جنگ تقسیم کرد، عملکرد این شرکت خصوصا در اوایل انقلاب محدود به طرح های توسعه ای داخل کشور بوده، شما این عملکرد را قابل دفاع می دانید؟
در مورد درست یا غلط بودن فعالیت شرکت ملی گاز طی سال های گذشته نظرات مختلفی وجود دارد ، اما باید به یک نکته مهم توجه داشت. مادامی که سیاستها معطوف به «واردات انرژی» است، آنگاه به دلخواه و براساس سیاست های مدون ، انرژی مورد نظر خود را تامین می کند . اما وقتی که کشوری مانند ایران عملاً یک مخزن مشترک گازی با یک کشور رقیب دارد ، باید اقدامات اساسی در راستای برداشت از آن مخزن در دستور کار باشد.
در اوایل انقلاب تا چند سال اول چاره ای جز احداث شبکه انتقال گاز در کشور و مصرف آن در نیروگاه ها ، صنایع و شهرها و روستاها وجود نداشت ؛ ضمن اینکه مسائل مختلفی همچون جنگ ، تحریم و عدم اعتماد به سیستم اقتصادی ایران به دلیل تبلیغات منفی ، سرمایه گذاری برای فراهم کردن زیر ساخت های صادراتی ایران همچون احداث خط لوله و LNG را نیز دچار اختلال کرده بود . بنابراین با این نگاه می توان گفت سیاست های اتخاذ شده تا حدودی درست به نظر می رسد و محاسن زیادی نیز به دنبال داشته است .
رفع تحریم های بین المللی باعث ایجاد سهولت در اجرای طرح های توسعه ای شرکت ملی گاز ایران شده است، اما روی دیگر سکه رفع تحریم، رشد روز افزون دیگر صنایع و به دنبال آن نیاز روز افزون به گاز است، برنامه های شما برای مدیریت گاز به عنوان پیشران توسعه کشور چیست؟
در حال حاضر شبکه داخلی گازرسانی کشور تا حدود بسیار زیادی تکمیل شده است ، اما توسعه گازرسانی به دلیل جوان بودن خانوارها همچنان ادامه دارد . جدای از این، شرکت ملی گاز ایران تلاش می کند سال به سال گاز بیشتری را در اختیار صنایع و نیروگاه ها قرار بدهد.
در این میان با توجه به اجرای برجام و لغو تحریم ها ، در آینده توسعه اقتصادی در بسیاری از صنایع ایران همچون پتروشیمی ، نیروگاه ها و صنایع گاز سوز نیز رخ خواهد داد که برای فعالیت خود نیازمند مصرف گاز هستند و شرکت ملی گاز ایران با حجم بالایی از تقاضا روبرو خواهد شد. لذا بدون شک گاز همچنان پیشران توسعه کشور خواهد بود .
نکته بسیار مهمی که باید به آن توجه شود این است که نسل امروز باید در استفاده از ذخایری همچون گاز به صورت صیانتی عمل کرده و آن را برای آیندگان نیز حفظ کند. به همین خاطر یکی دیگر از برنامه های شرکت ملی گاز ایران، برنامه ریزی برای استفاده بهینه و مصرف درست گاز در کنار توسعه صادرات آن است. به طور مشخص این دو موضوع در کنار یکدیگر و «مکمل» هستند که ازطریق سرمایه گذاری و استفاده از تکنولوژی های جدید در حال انجام هستند. در این راستا برنامه های گسترده ای برای بکارگیری تکنولوژی های جدید در فعالیت های خدماتی ، احداث پالایشگاه های جدید، خطوط انتقال و ایستگاه های تقویت فشار در دستور کار است که توسعه این موارد نیز می تواند با مشارکت سرمایه گذاران داخلی و خارجی محقق شود.
نقش گاز در سبد انرژی کشور بر کسی پوشیده نیست، ولی نگرانی ها در مورد میزان صادرات گاز تا حدودی باقی مانده است. برنامه های شما برای ایجاد تناسب درخور بین حجم مخازن گازی کشور و سهم صادرات ایران در تجارت جهانی گاز چیست؟
ایران با وجود داشتن بزرگترین ذخایر گازی دنیا ، تنها یک درصد از سهم تجارت جهانی گاز را دارد در حالیکه براساس برنامه توسعه ایران تا سال 1404 این سهم باید با 10 درصد برسد. این هدف با توجه به پتاسیل های موجود در ایران از طریق صادرات گاز با خط لوله ، LNG، سوآپ گاز با کشورهای همسایه همچون ترکمنستان و روسیه، صادرات CNG و LPG به کشورهای همسایه امکان پذیر است.
در پایان ذکر این نکته نیز مهم است که شرکت ملی گاز ایران پس از پنجاه سال فعالیت ، امروز بیش از 70 درصد از سبد انرژی کشور، معادل 6 میلیون بشکه نفت را تامین می کند و همچنین با ارسال بیش از 90 درصد انرژی مورد نیاز نیروگاه های تولید برق، نقش بسیار مهمی در صیانت از محیط زیست و پاکی هوا در کنار ایجاد آرامش برای مردم ایران را به عهده دارد . این صنعت با آینده بسیار درخشانی که در پیش روی دارد فرصت بسیار ارزشمندی برای حضور سرمایه گذاران خارجی بوجود آورده است. سرمایه گذارانی که با توجه به نیاز 40 میلیارد دلاری سرمایه گذاری در این صنعت، طی 1 سال آینده می توانند نقش و سود خود را در آینده انرژی جهان تحکیم کنند.∎