شرق: «تصمیم نظام درباره FATF لازمالاجرا خواهد بود». این را مجید تختروانچی، معاون اروپا و آمریکای وزیر خارجه، دیروز گفت و در زمینه ارتباط این موضوع با تعهدات ایران در برجام، توضیح داد: «یکی از مباحثی که در طول مذاکرات به آن پرداخته شد و درحالحاضر ما بر آن تأکید میکنیم، این است که استقلال خود را با هیچ چیز دیگری معاوضه نمیکنیم. ما در جهت همسانسازی سیستم مالی خود با سیستم بینالمللی مالی دنیا یکسری مذاکراتی انجام دادیم که از جمله آن بحث FATF است؛ تصمیم شورایعالی امنیت ملی و مجموعه نظام دراینباره، لازمالاجرا خواهد بود».
بهرام قاسمی، سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان، نیز دیروز در نشست خبری خود با تأکید بر اینکه مسئله FATF به برجام ارتباطی ندارد، گفت: «این مسئله، در دولت قبل به صورت یک لایحه تصویب و در مجلس وقت نیز تصویب شد، ولی به دلیل تحریمهای ظالمانه و قطع ارتباط مالی بانکهای کشور با دیگر کشورها، این مسئله دیده نشد ولی چون درحالحاضر این تحریمها برداشته شده و ما وارد فرایند جدیدی شدهایم، این موضوع خود را نشان میدهد». گفتنی است دولت احمدینژاد لایحه «مبارزه با تأمین مالی تروریسم» که همان FATF است را در اردیبهشت 89 به مجلس برده و مجلس هشتم اولین مجلسی بود که کلیات این لایحه را بررسی کرد. اما رفع ایرادات شورای نگهبان و تطبیق این لایحه با نظرات شورای فقهی و چند رفتوبرگشت دیگر درنهایت منجر به این شد که لایحه دولت چند روز بعد از برگزاری انتخابات مجلس دهم، در مجلس نهم به تصویب برسد و شورای نگهبان نیز این مصوبه را در جلسه مورخ 13/12/1394 تأیید کرده است. این یعنی دولت اکنون ملزم به اجرای قانونی است که علاوه بر تصویب مجلس اصولگرا، تأیید شورای نگهبان را نیز در پای خود دارد.
بااینحال، انتقادات گسترده برخی از چهرهها و رسانههای منتقد دولت سبب شده است مقامات مربوطه دراینباره توضیح داده و تأکید کنند ماجرا به برجام ربطی ندارد. تختروانچی روز گذشته درحالی این موضوع را تحتتأثیر مجموعه نظام دانست که در روزهای اخیر بحث درباره آن بهشدت داغ بوده است. یک روز پیش از او، علیاکبر ولایتی، رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، با تأکید بر اینکه «اگر کسی در مقابل تحریمها ایستادگی نکند و ضعف نشان دهد، طرف مقابل برنده میشود»، پیوستن به FATF را به صلاح کشور ندانسته و گفته بود: «ما ملزم به این نیستیم هر آنچه نهادهای مالی بینالمللی بهناحق درباره مسئولان جمهوری اسلامی ایران تصمیم بگیرند را اجرا کنیم». به گفته او، هدف دستگاههای مالی بینالمللی محروم و محدودکردن جمهوری اسلامی ایران از امکانات مالی و تسهیلات اقتصادی بینالمللی و فعالان اقتصادی است که نباید از آن تبعیت کنیم.
سعید جلیلی، مذاکرهکننده ارشد هستهای دولت احمدینژاد، نیز هفته گذشته در جمع مسئولان بسیج دانشجویی سراسر کشور در مشهد خواسته بود دانشجوی بسیجی نسبت به خطری جدید، هوشیار باشد. این خطر را جلیلی اینگونه تعریف کرده بود: «اگر تا دیروز تهدید میکرد اگر تو خواست کدخدا را نپذیری فلان قطعنامه علیه تو صادر میشود، امروز حرکتی را شروع میکند که تو از درون بخواهی عدهای را تحریم کنی و دچار خودتحریمی شوی».
انتقاد به مصوبه خودشان
«امضاکنندگان الحاق ایران به FATF یا خائن هستند یا نمیدانند چه بلایی بر سر ملت ایران آوردهاند». این مطلب را سیدباقر حسینی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس نهم، گفته و با طرح این ادعا که «پذیرش مفاد FATF بهمنزله نابودی جمهوری اسلامی ایران است»، افزود: «ملت هرگز اجازه این الحاق را به دولت نمیدهد و اگر هم تاکنون آنها که باید واکنش نشان میدادند کوتاهیهایی هم کردهاند، مطمئن باشند ملت بیدار است».
دولت روحانی در حالی امروز به دلیل اجرای قانون مصوب مجلس و تأییدشده شورای نگهبان هدف شدیدترین انتقادها قرار گرفته که این دولت احمدینژاد بود که لایحه مبارزه با تأمین مالی تروریسم یعنی همین FATF را به مجلس نهم برده بود. مضمون اصلی FATF که اکنون دستاویزی برای انتقاد از دولت یازدهم شده، این است که بانکهای کشورهای عضو نمیتوانند با گروههای حامی تروریسم مراوده مالی داشته باشند و مشکل اصلی اینجاست که برخی از گروههای مورد حمایت ایران از جمله حزبالله، از سوی غربیها به تروریستبودن متهم میشوند. ازهمینرو ولایتی روز یکشنبه گفت «به خاطر این تحریمها مبارزین ما چه در داخل، چه در خارج، چه در منطقه، چه در صحنه فلسطین، چه در لبنان و چه در زنجیره مقاومت، دست از مبارزاتشان برنمیدارند».
اگرچه رسانهها و چهرههای سیاسی منتقد دولت سعی دارند موضوع را به برجام گره بزنند، اما ایران خیلی پیش از برجام این قانون را تصویب کرده است. یکی از این منتقدان غلامعلی حدادعادل، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، است که این قرارداد را غیرقابل اجرا دانسته و تأکید کرده بود مردم تحقیر ناشی از آن را تحمل نمیکنند. جواد کریمیقدوسی، نماینده مشهد در مجلس، FATF را توافق محرمانه ایران و آمریکا در مذاکرات هستهای و همان روح برجام مورد تأکید آمریکا تعبیر کرده و سیدحسین نقویحسینی از آن بهعنوان راهکار غرب برای اجبار ایران به پذیرش اصول لیبرالیستی نام برده است. به نظر میرسد آقایان فراموش کردهاند خودشان در مجلس نهم (سال 1390) لایحه «مبارزه با تأمین مالی تروریسم» را به تصویب رساندهاند.
حرف غلط رسانهها
بهرام قاسمی، سخنگوی وزارت امور خارجه، دیروز در پاسخ به همین انتقادات، با بیان اینکه تعداد اعضای عضو FATF بیش از تعداد اعضای سازمان ملل است، گفت: «ما برای همکاریهای بینالمللی و بانکی در جهان باید یکسری قواعد را رعایت کنیم».
قاسمی در ادامه توضیح داد: «درباره این موضوع دو مسئله مطرح است؛ یک موضوع پولشویی و قاچاق پول که ما با آن مشکلی نداریم و اقدامات دراینراستا در راستای شفافسازی است و این سخن که برخی از رسانهها بهغلط یا بهعمد نوشتهاند ایران با پیوستنش به FATF باید همه اطلاعات داخلیاش را در اختیار بگذارد، حرف غلطی است».
سخنگوی وزارت امور خارجه با بیان اینکه یکسری ضوابط وجود دارد که باید بانکهای ما برای فعالیت در عرصه بینالمللی اجرا و مرحله پس از تحریمها را آغاز کنند، تصریح کرد: «موضوع دومی که دراینباره مطرح است، مبارزه با تروریسم است. خود کشور ما قربانی تروریسم و ایران جزء پیشقراولان مبارزه با این موضوع است».
این دیپلمات ارشد کشورمان با بیان اینکه ما درباره FATF هیچگونه نگرانی نداریم، ادامه داد: «در نهایت سیستم بانکی مجموعه اقتصادی کشور و وزارت خارجه دشواریها و نگرانیهایی را درباره آینده دارند و این باعث نمیشود ما به دلیل ترس از مرگ، خودکشی کنیم. همانطور که گفتم، ممکن است در آینده مسائلی وجود داشته باشد، ما باید راهحلهای آن را پیدا کنیم. در کنار این موضوع، تمام بخشهای کشور موضوع اقتصاد مقاومتی و اهمیت اجرائیشدن آن را پیگیری میکنند و وزارت خارجه نیز بر حسب وظیفهاش در این چارچوب فعال است. برخی از افراد که دراینباره صحبت میکنند، با دادن اطلاعات غلط، افکار عمومی را مشوش و نگرانی ایجاد میکنند درحالیکه جای نگرانی وجود ندارد».
ناگفته نماند بانک مرکزی نیز به حاشیهسازیهای اخیر درباره FATF واکنش نشان داده و در نامهای رسمی به مدیران عامل بانکها و مؤسسههای اعتباری کشور اعلام کرده است: «هرگونه اقدام مبنیبر محدودیت یا قطع ارائه خدمات به اشخاص و نهادهای ایرانی به استناد تحریمهای آمریکا، اتحادیه اروپا یا سایر کشورها و نهادهای بینالمللی، هیچ مبنایی در برجام و سایر تعهدات بینالمللی کشورمان ندارد».
با وجود همه این توضیحات، برخی از رسانههای منتقد به خط خبری خود ادامه داده و بر این طبل میکوبند که FATF در نتیجه مذاکرات هستهای با غرب حاصل شده است.
ازهمینرو حسین شریعتمداری، مدیرمسئول روزنامه کیهان، FATF را برنامه دولت برای اجرای تحریمهای غرب در داخل کشور میداند و میگوید: «برخی از مسئولان مثل پینوکیو پشتسر هم از گربهنره آمریکا و روباه مکار انگلیس فریب میخورند».
∎