در پی تحولات سیاسی بین ایران و عربستان در روزهای اخیر، عربستان سعودی روابط دیپلماتیک خود را با ایران قطع کرد. در پی این اقدام، آل سعود، متحدان سیاسی خود را مجبور به برخی اقدامات خصمانه علیه ایران کرد. در همین راستا روز دوشنبه کشورهای بحرین و سودان شمالی روابط دیپلماتیک خود را با ایران قطع کردند و امارات نیز سطح روابط خود را تا حد کارداری کاهش داد و جیبوتی هم بیانیهای علیه ایران صادر کرد. البته دولت کویت هم در پیروی از اقدامات ضدایرانی عربستان سعودی، اقدام به فراخواندن سفیر خود از تهران کرده است.
این در حالی است که برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس روابط تجاری خوبی با ایران دارند و در عین حال بازار مناسبی برای افزایش صادرات غیرنفتی ایران به حساب میآیند، در عین حال این تجارت برای طرف مقابل نیز سودمند است اما اگر به دلایل سیاسی تصمیماتی بگیرند که منجر به قطع روابط اقتصادی دو کشور شود، قطعا بیشترین زیان این اقدام متوجه آنها خواهد بود.
آمارهای گمرک ایران از تجارت ۱۷۲ میلیون دلاری ایران و عربستان سعودی در ۸ ماهه ابتدای سال جاری حکایت دارد؛ به طوری که از این رقم، ۴۰.۲ میلیون دلار به واردات و ۱۳۲.۲ میلیون دلار به صادرات ایران به این کشور اختصاص دارد. بررسی روابط تجاری میان ایران و عربستان نشان داد مدت زیادی است که روابط این دو کشور به دلیل اختلاف نظرهای سیاسی کم شده و تجارت خاصی بین دو کشور برقرار نیست.
همچنین مقایسه آمار و اقلام کالاها و درآمد دو کشور نشان میدهد که با قطع تجارت، عربستان بیش از ایران متضرر خواهد شد، البته این در حالی است که عربستان اعلام کرده که با حضور زائران ایرانی در این کشور مشکلی ندارد که این موضوع تا حدی درآمدهای عربستان را بهبود خواهد بخشید. هرچند که قطع روابط سیاسی و اقتصادی دو کشور در هر جایگاهی میتواند یک نقطه منفی برای دو طرف تلقی شود، اما نگاهی به آمارهای تجارت میان ایران و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس میتواند میزان ارتباط و تبعات قطع همکاری برای این کشورها و ایران را بیش از پیش مشخص کند. بررسی روابط تجاری ایران با این ۶ کشور عرب زبان در ۸ ماهه ابتدای امسال نشان میدهد در این مدت میزان واردات ایران از کشور جیبوتی تنها ۲۲ هزار دلار در مقابل واردات ۱۳ میلیون دلار بوده است. در این مدت، در حالی واردات ایران از سودان به رقمی بالغ بر ۳۷ میلیون دلار رسیده که صادرات ایران به سودان ۱۸۱ هزار دلار گزارش شده است. در همین حال، واردات ایران از بحرین در ۸ ماهه اول امسال در حالی به بیش از ۶۶.۴ میلیون دلار رسیده که رقم صادرات ایران به این کشور در این مدت ۶.۳ میلیون دلار اعلام شده است. همچنین تراز تجاری ایران و امارات نشان میدهد در این مدت رقم واردات ایران از این کشور ۶.۷ میلیارد دلار و صادرات ایران به امارات ۳.۴ میلیارد دلار بوده است. کشور امارات جزو بزرگترین شرکای تجاری ایران است و سطح روابط دو کشور در سالهای اخیر بیشتر نیز شده؛ به عبارت دیگر ایران در این سالها همواره از کشور امارات به عنوان بندرگاهی برای ورود کالاهای سایر کشورها به خود استفاده میکرده و بسیاری از کالاها از طریق امارات به ایران صادرات مجدد میشدند. همین باعث شده بود در سال گذشته امارات به بزرگترین صادرکننده به ایران تبدیل شود که بر اساس آمار گمرک در سال گذشته 3774 قلم کالا به ارزش بیش از 11 میلیارد دلار از امارات به ایران وارد شده است. اما در مقابل، ایران نیز توانسته صادرات خوبی به این کشور داشته باشد و امارات نیز به یکی از مقاصد مهم صادراتی تولیدکنندگان ایرانی تبدیل شده است. در سال گذشته میزان صادرات به این کشور 1007 قلم کالا به ارزش بیش از چهار میلیارد دلار بوده است. شاید این موضوع یکی از دلایلی باشد که امارات روابط خود را با ایران به طور کامل قطع نکرده است؛ به عبارت دیگر این کشور هم خواسته از نظر سیاسی دل عربستان را به دست بیاورد و هم روابط تجاری خود را ایران ادامه دهد.
واضح است که امارات علاقمند نیست تجارت 30 میلیارد دلاری خود با ایران را از دست بدهد، به ویژه که این کشور یکی از مهمترین مقاصد گردشگران ایرانی است و سالانه درآمد زیادی از این طریق نیز به دست میآورد.
این در حالی است که به گفته مسئولان دولتی در هفتههای آینده و با توجه به اجرای برجام و لغو تحریمها برخی کشورهای عربی فرصت تجارت با ایران را از دست داده و کشورهای دیگر آسیایی و حتی اروپایی میتوانند سهم آنها را از تجارت با ایران در پساتحریم جبران کنند.
بررسی تجارت ایران با کشورهای عربی حاشیه خلیجفارس
اعراب از قطع رابطه اقتصادی ضرر میکنند
صاحبخبر -
∎