گروه سیاسی سخنگوی وزارت امور خارجه، مقصر جلوه‌دادن ایران در قبال پیامدهای تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل را «تطهیر آگاهانه تجاوز، جنایت و اقدامات قهرآمیز یک‌جانبه» خواند؛ موضعی که پرسش از مسئولیت عاملان جنگ را در برابر روایت‌های متهم‌کننده کشور هدف تجاوز قرار می‌دهد.
به گزارش بولتن نیوز، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در واکنش به ادعاهای مطرح‌شده از سوی تشکیلات موسوم به گزارشگر حقوق بشر ایران، در شبکه اجتماعی ایکس از رویکرد این سازوکار به‌شدت انتقاد کرد.
بقائی با توصیف ماهیت این تشکیلات به‌عنوان «کاملاً سیاسی»، اظهار داشت که این سازوکار با انگیزه‌ای بدسگالانه از سوی انگلیس بر شورای حقوق بشر تحمیل شده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین تأکید کرد سوءاستفاده از این تشکیلات برای مقصر جلوه‌دادن ایران به‌خاطر جنایات ارتکابی آمریکا و اسرائیل، چیزی جز تطهیر آگاهانه تجاوز، جنایت و اقدامات قهرآمیز یک‌جانبه نیست. وی چنین رویکردی را «عمیقاً گمراه‌کننده و شدیداً فریبکارانه» توصیف کرد.
مسئولیت تجاوز با تغییر روایت جابه‌جا نمی‌شود
محور دیپلماتیک واکنش بقائی، اعتراض به انتقال مسئولیت از عاملان تجاوز به کشور هدف حمله است. در این چارچوب، بررسی پیامدهای انسانی جنگ نمی‌تواند از بررسی اقداماتی جدا شود که آن پیامدها را ایجاد کرده‌اند.
اگر قرار است رنج غیرنظامیان مبنای داوری باشد، نقش حملات نظامی و اقدامات قهرآمیز در ایجاد و تشدید این رنج نیز باید موضوع پرسش و پاسخگویی قرار گیرد. حذف این حلقه از روایت، تصویری ناقص از واقعیت می‌سازد و مطالبه پاسخگویی از عاملان تجاوز را به حاشیه می‌راند.
حقوق بشر، معیار پاسخگویی همگان
اعتبار سازوکارهای حقوق بشری به دقت در مستندسازی، استقلال در ارزیابی و اعمال معیارهای یکسان وابسته است. بررسی عملکرد کشورها و مطالبه پاسخگویی از دولت‌ها، مسئولیت عاملان تجاوز نظامی را منتفی نمی‌کند؛ همان‌گونه که محکومیت تجاوز نیز جای بررسی مستقل ادعاهای حقوق بشری را نمی‌گیرد.
از این منظر، پرسش محوری آن است که ادعاهای مطرح‌شده تا چه اندازه میان اقدامات طرف‌های مختلف و پیامدهای منتسب به هرکدام تفکیک قائل شده‌اند و چه جایگاهی برای پاسخگویی آمریکا و اسرائیل در نظر گرفته‌اند.
واکنش سخنگوی وزارت امور خارجه بر همین نقطه تمرکز دارد: نمی‌توان پیامدهای جنگ تجاوزکارانه علیه کشورمان را برجسته کرد، اما مسئولیت عاملان آن را از قاب قضاوت بیرون گذاشت. دفاع معتبر از حقوق بشر باید به روشن‌شدن حقیقت و پاسخگویی مسئولان آسیب به غیرنظامیان منجر شود؛ مطالبه‌ای که با جابه‌جایی جای متجاوز و قربانی محقق نخواهد شد.
∎