در شرایطی که تحولات سیاسی و نظامی منطقه، فضای تازهای از ضرورت همبستگی ملی و نقشآفرینی جریانهای فرهنگی و هنری را پیش روی جامعه قرار داده، سینما بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای روایتگری و اثرگذاری اجتماعی، بیش از گذشته با این پرسش مواجه است که چگونه میتواند بازتابدهنده دغدغههای مردم، تقویتکننده امید اجتماعی و راوی ایستادگی و مقاومت ملی باشد. در چنین فضایی، نقش هنرمندان برای تولید آثار اثرگذار اهمیتی دوچندان پیدا میکند؛ آثاری که در کنار پرداختن به چالشها و مسائل روز بتوانند تصویری روشن از توانمندیها، همبستگی و اراده مردم ارائه دهند. جمال شورجه، کارگردان نامآشنای سینمای کشورمان که چند سالی است درگیر بیماری است اما دلش برای سینمای انقلاب میتپد، با حضور در مشهد مقدس و زیارت مضجع شریف امام هشتم(ع)، به روزنامه قدس آمد و در گفتوگو با ما بر ضرورت حضور فعال هنرمندان در عرصههای فرهنگی، تولید آثار متناسب با شرایط کشور، مقابله با روایتهای دشمن و بهرهگیری از ظرفیتهای تاریخی، ملی و مذهبی برای تقویت روحیه امید و مقاومت تأکید میکرد که مشروح آن را در ادامه میخوانید.
شورجه در ابتدای صحبتهای خود با اشاره به شرایط حساس کشورها متناسب با سیاستهای کلی آنها، اظهار میکند: در هر کشوری، متناسب با سیاستهای کلی آن، مواقع حساسی به وجود میآید؛ مثل فرانسه در جنگ جهانی دوم یا ژاپن در جنگ با آمریکا. در چنین شرایطی همه هنرمندان بهنوعی احساس میکنند که باید برای دفع شرایط موجود کاری از دستشان بربیاید. در ایران هم در شرایط فعلی، هر کدام بهنوعی احساس دِین میکنند که به کشور خدمت و کمک کنند تا هر چه زودتر از این شرایط عبور کنیم؛ ولی متأسفانه، سینما کلاً در حال حاضر وضعیت خوبی ندارد.
این کارگردان سینما با اشاره به رویکردهای متفاوت هنرمندان در مواجهه با تهاجمات دشمن میگوید: هنرمندان بنا به سلایق و علایق شخصی خودشان یا بهشدت در مقابله با این تهاجمات مشارکت میکنند یا با این تهاجمات همسویی دارند. چند نفر از سلبریتیها و هنرمندان مخالف، اظهارنظرهایی کردند که چندان مناسب نبود و همجهت و همسو با سیاستهای دشمن بود. تلویزیون هم بهاندازه کافی به آنها پاسخ داد. برنامههایی مانند برنامه آقای شهبازی، یعنی «پاورقی»، به اظهارنظرهای آنها پاسخ دادند. بهطور قطع در این شرایط همه هنرمندان باید بسیج شوند و تحت هدایت خانه سینما و در چارچوب سیاستهای کلان ملی، هماندیشیهایی انجام دهند و آثاری علیه خواستههای دشمن در زمینههای مختلف تولید کنند؛ از فیلمهای مستند و کوتاه گرفته تا فیلمهای بلند. ما در متون تاریخی، بهاندازه کافی درباره دلاوریها و رشادتهای اشخاص مختلف دیده، شنیده و خواندهایم؛ اینکه رستم فردوسی چه کرد و چگونه دشمن را شکست داد، یا شخصیتهایی مانند ستارخان و باقرخان چگونه در برابر حملات و استعمار زمانه خود ایستادگی کردند. اینها دستمایههای خوبی برای هنرمندان هستند؛ چه در حوزه نقاشی و چه در رشتههای مختلف هنری، بهویژه هنرهای نمایشی، سینما و تئاتر.
جمهوری اسلامی از ایران حذف نخواهد شد
او با اشاره به آنچه رذالتهای آمریکا و توطئههای این کشور علیه جمهوری اسلامی است، میافزاید: به قول فرمایش رهبر شهیدمان، آمریکا سالها و دهههاست که علیه ایران نقشه میکشد تا پسوند «ایران» را از جمهوری اسلامی حذف کند. اما خوشبختانه، در هیچ یک از جنگها نتوانسته به این هدف دست پیدا کند؛ حتی در جنگ هشتسالهای که با تشویق خود آمریکا همراه بود. نهادهای فرهنگی ما باید بر اساس سیاستهای کلی، در برابر آنچه دشمن میخواهد، جبههگیری کنند و به اقدامهای ناجوانمردانه آمریکا و اسرائیل و آثار سوء آنها پاسخ دهند. برخی از این نهادها به این وظیفه عمل کردهاند و برخی دیگر هنوز دست بهکار نشدهاند.
تابیدن نور امید از آثار هنری
جمال شورجه با اشاره به تأکیدات رهبر شهید انقلاب درباره نقش هنر در جامعه میگوید: رهبر شهیدمان همیشه میفرمودند آثار هنری اعم از آثار مربوط به رشتههای مختلف، باید با نور امید همراه باشند. در نهایت وقتی اثری را میبینید چه روی پرده سینما، چه در تئاتر و چه در قالب یک تابلو نقاشی، باید امید در آن وجود داشته باشد. اگر آثاری ببینیم که سرشار از ناامیدی و ناتوانی در گذراندن امور و حل مشکلات جامعه و عملکرد دولت باشند، نمیتوانند آن گونه که باید نقش خود را در ایجاد امید ایفا کنند.
با توجه به همین سخنان رهبر شهید، کارگردان فیلم «شب دهم» توصیههایی هم برای جوانان سینمایی داشته و توضیح میدهد: توصیه من همان توصیه رهبر شهیدمان است؛ اینکه جامعه را بهسوی امید، شادابی و طراوت سوق دهند و آن را برای دفاع آماده نگه دارند. همچنین باید از هر گونه نگاه خشمآلود جلوگیری کنند و در این مسیر حضور داشته باشند؛ همان طور که سال گذشته، بهویژه مردم، بهاندازهای پای کار آمدند که دشمن و سرسپردگان آن را به واکنش واداشتند و دنیا را متوجه ظهور یک قدرت جدید مردمی کردند. ما کشورهای متحدی داریم که با ما همسو و همگرا هستند؛ کشورهایی مانند عراق، سوریه و یمن که با ما همدل و همصدا هستند و همکاری میکنند. میتوانیم با این کشورها نیز در این زمینه مشارکت داشته باشیم. مردمی که با این همه شور، شوق و هیجان به خیابانها میآیند و از کشورشان دفاع میکنند، دشمن را وادار به عقبنشینی میکنند؛ همان طور که آمریکا دست از جنگ کشید و نیروها و سربازان خود اعم از نیروهای سنگین و پیادهنظام را بهتدریج از کشورهای متحد ما خارج کرد.
کشورِ آقا علی بن موسی الرضا(ع)
شورجه با اشاره به جایگاه باورهای مذهبی در تداوم حرکتهای مردمی، ایران را کشوری میداند که از پشتوانهای معنوی برخوردار است و در همین زمینه تشریح میکند: این کشور، کشور آقا علی بن موسی الرضا(ع) است. ما حامی و ولی داریم که ایشان هستند. قدرتی مانند قدرت خداوند را در این کشور داریم و هر وقت هم زمانش فرا برسد، این نهضت خیابانی تا ظهور و فرج آقا امام زمان(عج) و نابودی دشمن و از بین رفتن مکرها، حیلهها و شرارتهای آنها ادامه خواهد داشت.
این هنرمند در خصوص وظیفه نهادها در شرایط کنونی کشور اظهار میکند: ما از مدیران کشور انتظار داریم که در این شرایط خودشان را برای نبرد نهایی، در کنار حضرت امام زمان(عج) آماده کنند تا بتوانند قدم نهایی را برداشته و آمریکا را بهعنوان قدرت مستکبر دنیا از روی زمین بردارند. قطع یقین، خداوند هم یار و یاور ما خواهد بود همان طور که تاکنون بوده است. امام راحل فرمود: «خرمشهر را خدا آزاد کرد». ایران را هم خداوند از شر آمریکا و اسرائیل نجات خواهد داد. اتکا و اتصال ما به خداوند یکتاست. آقا علی بن موسی الرضا(ع) صاحب این کشور هستند و هیچ نامحرمی نمیتواند به این کشور نگاه چپ داشته باشد؛ چراکه این عزیزان پاسخ آنها را خواهند داد و از صفحه روزگار حذف و نابودشان خواهند کرد؛ همان طور که تاکنون نیز چنین اتفاقاتی افتاده است.
تجربه هشت سال دفاع مقدس نیز از جمله موضوعاتی است که شورجه برای تأکید بر این باور خود به آن استناد میکند و میگوید: در هشت سال دفاع مقدس، تمام دنیا در یک طرف بودند و ایران بهتنهایی توانست رژیم بعثی را به عقبنشینی وادار کند و به جای خودش برگرداند. همان طور که رهبر شهید عزیزمان فرمودند، دشمن را وادار به عقبنشینی کردیم و دشمن مجبور به اعتراف به شکست شد. اکنون هم اسرائیل و آمریکا باقی ماندهاند که آنها نیز بهزودی، با قدرت و عظمت حضرت صاحبالامر(عج)، به خانههای خودشان بازخواهند گشت. ما سرباز آقا هستیم. هر جا به ما دستور دهند و امر بفرمایند، میرویم و خدمت میکنیم. الان هم جزو جانفداها نامنویسی کردهایم. اگر اشاره و ما را مسلح کنند، حاضریم رودررو و تکبهتک با دشمن روبهرو شویم و بجنگیم. با وجود اینکه سنی از ما گذشته، هنوز قدرت بهدست گرفتن اسلحه را داریم. با وجود کسالتی که داشتم، بر خودم وظیفه دانستم به تولیت محترم آستان قدس رضوی لبیک بگویم؛ هم به ایشان سلام کنم و هم به آقا علی بن موسی الرضا(ع).