این نوع مداخلات و ادعاهای پزشکی که در بستر فناوری‌های نوین، اینترنت و فضای مجازی مطرح می‌شوند، پدیده‌ای مختص ایران نیست و در کشورهای مختلف جهان نیز با آن مواجه هستیم؛ اما متأسفانه در ایران، گسترش این پدیده با سرعت و شدت بیشتری صورت گرفته است. ادعاهای مطرح شده در این فضاها، دست‌کم با این شکل و قطعیتی که در تبلیغات مطرح می‌شوند، پشتوانه علمی و تأییدیه معتبر بین‌المللی ندارند. متأسفانه برخی افراد سودجو از این شرایط سوءاستفاده می‌کنند، از مردم مبالغی دریافت می‌کنند و نتایجی در اختیار آن‌ها قرار می‌دهند که از اعتبار علمی و قابلیت استناد لازم برخوردار نیستند.
در بسیاری از کشورها، به‌ویژه در نظام‌هایی که نظارت حاکمیتی مؤثرتری بر خدمات سلامت دارند، با چنین تبلیغاتی برخورد می‌شود و تلاش می‌کنند از ادامه فعالیت و تکرار این موارد جلوگیری کنند. اما متأسفانه در کشور ما، این تبلیغات همچنان ادامه دارند. با وجود اینکه به نظر می‌رسد مسئولان و کارشناسان ذی‌ربط در وزارت بهداشت نیز از غیرمعتبر بودن بسیاری از این ادعاها آگاه‌اند، اقدام مؤثر و بازدارنده‌ای برای مقابله با این مسئله مشاهده نمی‌شود.
متأسفانه نظارت مؤثر بر محتوای منتشرشده در فضای مجازی، به‌ویژه در ایران، با چالش‌های جدی مواجه است. این مسئله تنها به حوزه درمان محدود نمی‌شود و در بخش‌های مختلف و کسب‌وکارهای گوناگون نیز شاهد انتشار ادعاهایی هستیم که ممکن است مردم آن‌ها را باور کنند. با این حال، زمانی که موضوع به حوزه پزشکی و سلامت مربوط می‌شود، مسئله بسیار حساس‌تر است؛ زیرا پای جان و سلامت انسان‌ها در میان است و نمی‌توان اجازه داد هر فردی بدون برخورداری از صلاحیت و مجوزهای لازم، با تبلیغات گمراه‌کننده مردم را به استفاده از خدمات یا تجهیزات پزشکی ترغیب کند. در برخی حوزه‌ها، تبلیغات نادرست ممکن است صرفاً به زیان مالی مردم منجر شود، اما در حوزه سلامت، پیامدهای این تبلیغات می‌تواند هم مالی و هم جانی باشد. به همین دلیل، انتظار می‌رود مسئولان و نهادهای ذی‌ربط با جدیت بیشتری برای جلوگیری از گسترش این پدیده اقدام کنند.
در کنار مسئولیت نهادهای نظارتی، مردم نیز باید با آگاهی و هوشیاری بیشتری تصمیم بگیرند. توصیه من این است که افراد پیش از خرید تجهیزات یا استفاده از خدماتی که ادعا می‌شود قابلیت تشخیص یا درمان بیماری‌ها را دارند، حتماً با پزشک معتمد خود یا متخصصان مربوطه مشورت کنند. صرف اینکه یک محصول یا خدمت در اینستاگرام، اینترنت یا سایر بسترهای مجازی تبلیغ شده است، به معنای برخورداری آن از اعتبار علمی و تأییدیه‌های لازم نیست. مردم نباید تنها بر اساس تبلیغات تصمیم بگیرند، به‌ویژه زمانی که موضوع مستقیماً با سلامت و جان آن‌ها ارتباط دارد.
از سوی دیگر، مسئولان باید نظارت بر تبلیغات و عرضه محصولات و خدمات مرتبط با سلامت را جدی بگیرند. انتظار می‌رود وزارت بهداشت و سایر نهادهای مسئول، متناسب با حدود اختیارات خود، اطمینان حاصل کنند که تجهیزات، فناوری‌ها و خدمات پزشکی پیش از عرضه و تبلیغ، مجوزهای قانونی لازم را دریافت کرده و از نظر علمی و ایمنی مورد ارزیابی قرار گرفته باشند.
در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته، عرضه و تبلیغ محصولات و خدمات مرتبط با سلامت تابع ضوابط و الزامات نظارتی مشخصی است. بنابراین، لازم است در کشور ما نیز سازوکارهای نظارتی مؤثرتر و شفاف‌تری ایجاد شود تا هر فرد یا مجموعه‌ای نتواند بدون برخورداری از مجوزهای لازم، هر ادعایی را در حوزه سلامت مطرح کند و از این طریق جان و سلامت مردم را به خطر بیندازد.
∎