شناسهٔ خبر: 80161351 - سرویس سیاسی
نسخه قابل چاپ منبع: جهان نیوز | لینک خبر

عکس/ پاتریوت در گِل، آرامکو در آتش

حملات موثر دو هفته اخیر اثبات کرد که محاسبات استراتژیک در منطقه دچار تغییرات زیربنایی شده است. آسیب‌پذیری مجدد تأسیسات نفت آرامکو نشان داد که هیچ پوشش پدافندی غربی توانایی تضمین کامل امنیت شریان‌های نفت را ندارد.

صاحب‌خبر -
به گزارش جهان نیوز، روزنامه عصر ایرانیان نوشت: عملیات‌های هجومی و موثر دو هفته اخیر نیروهای مسلح یمن (انصارالله) به عمق استراتژیک خاک عربستان سعودی، حاکی از یک گردش به چپ بنیادین در آموزه‌های نبرد متقارن و نامتقارن در منطقه است. این یادداشت اختصاصی با نگاهی دقیق، فنی و تحلیلی، مبانی تاکتیکی، زیرساخت‌های تسلیحاتی، و پیامدهای ژئوپلیتیکی این تهاجم‌های گسترده را مورد بررسی قرار می‌دهد.

​در طول دو هفته گذشته، انصارالله یمن دایره اهداف خود را از مناطق مرزی به سمت کلیدی‌ترین گره‌های اقتصادی و مواضع حساس نظامی در استان‌های مرکزی و شرقی عربستان گسترش داده است. زیرساخت‌های شرکت نفت آرامکو در مناطق تناجیب و شدقم به عنوان شریان‌های پالایشگاهی و سامانه‌های پمپاژ نفت خام در منطقه شرقی که ستون فقرات صادرات انرژی ریاض را تشکیل می‌دهند، فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض به عنوان شریان اصلی جابه‌جایی هوایی کشور و پشتیبانی فنی، و همچنین پایگاه‌ها و فرودگاه‌های جنوبی و شرقی از جمله فرودگاه ملک فهد در دمام که نقش پدافندی و پشتیبانی از عملیات‌های ائتلاف را بر عهده داشتند، از جمله اهداف اصلی این عملیات‌ها بوده‌اند.

​موفقیت این عملیات‌ها مرهون به‌کارگیری ترکیب متناسبی از پرتابه‌های بالستیک، کروز و پهپادهای انتحاری بلندبرد با مشخصات فنی دقیق بوده است. در حوزه بالستیک، استفاده از موشک‌های سری طوفان و قدس با برد عملیاتی ۱۳۰۰ تا ۱۹۰۰ کیلومتر و سامانه هدایت تلفیقی INS و GPS وGLONASS به همراه هدایت اپتیکی پایانی، به دلیل داشتن سر جنگی جداشونده و مقطع راداری کاهش‌یافته، رهگیری را برای پدافند دشمن بسیار دشوار ساخته است. در بخش کروز، موشک‌های قدس-۳ و قدس-۴ با برد بیش از ۱۵۰۰ کیلومتر و سامانه‌های ناوبری TERCOM و DSMAC با قابلیت پرواز در ارتفاع پایین بین ۳۰ تا ۵۰ متر توانسته‌اند کاملاً از دید رادارهای پیشرفته مخفی بمانند. همچنین پهپادهای انتحاری صماد-۳ و صماد-۴ با برد ۱۵۰۰ تا ۱۸۰۰ کیلومتر و بدنه کامپوزیتی با امضای راداری بسیار پایین، نقش مکمل را در ایجاد اشباع راداری ایفا کرده‌اند.

​یکی از برجسته‌ترین ابعاد فنی این حملات، توانایی پرتابه‌ها در کور کردن و دور زدن سامانه‌های دفاع هوایی چندلایه عربستان سعودی نظیر MIM-104 Patriot PAC-3 و THAAD بوده است. الگوی تاکتیکی این عملیات‌ها بر مبنای حملات اشباع‌کنند طراحی شد؛ به طوری که شلیک همزمان ده‌ها پهپاد ارزان‌قیمت صماد به عنوان هدف‌های کاذب جهت درگیر کردن رادارهای AN/MPQ-65 پاتریوت صورت گرفت و سپس موشک‌های کروز با پروفایل پروازی چندمسیره از مسیرهای کور راداری و عوارض زمین وارد شدند. در همین حال، به‌کارگیری سامانه‌های اخلالگر فعال محمول بر روی پهپادها جهت ایجاد جنگ الکترونیک و اختلال در فرکانس‌های عملیاتی رادارهای رهگیر، پوشش پدافندی دشمن را کاملاً فلج کرد.


​در کنار این ضربات کاری موشکی و پهپادی در عمق استراتژیک، عملیات هجومی و موثر پدافند هوایی انصارالله در سرنگونی بالگرد پیشرفته تهاجمیAH-6i ارتش عربستان سعودی در محور عملیاتی مرزی نجران، نشان‌دهنده گام بلند دیگری در ارتقای توانمندی‌های میدانی و تغییر موازنه صحنه نبرد در مناطق مرزی است. بالگرد AH-6i که از سامانه‌های نوین دید در شب، رادارهای جستجوگر پیشرفته و موشک‌های هدایت‌شونده دقیق برخوردار است، همواره به عنوان یکی از ابزارهای اصلی نیروی زمینی عربستان برای پایش تحرکات، پشتیبانی نزدیک هوایی و سرکوب نیروهای پیاده در خطوط مقدم نجران و جازان مورد استفاده قرار می‌می‌گرفت. هدف قرار گرفتن و انهدام این بالگرد سبک و چالاک تهاجمی در نزدیکی خطوط مرزی، پیام‌های فنی و تاکتیکی متعددی در خود جای داده است که ابعاد مختلف آن نیازمند بررسی دقیق نظامی است.

​از منظر فنی و تجهیزاتی، سرنگونی این بالگرد تهاجمی نشان می‌دهد که پدافند هوایی نیروهای مسلح یمن به سطح تازه‌ای از بومی‌سازی و ارتقای سامانه‌های موشکی دوش‌پرتاب (MANPADS) و سامانه‌های الکترواپتیک کوتاه برد دست یافته است. بالگردهای AH-6i به دلیل جثه کوچک، مانورپذیری بالا و پرواز در ارتفاع بسیار پایین، از اهداف بسیار سخت برای سامانه‌های راداری کلاسیک به شمار می‌روند؛ با این حال، استفاده یمنی‌ها از سامانه‌های کشف حرارتی و حرارتی-اپتیکی پیشرفته و همچنین موشک‌های پدافندی بومی‌سازی شده مانند ثاقب و ۲-۳، توانسته پوشش حمایتی این بالگردها را خنثی کند. انهدام دقیق این پرنده در یک نبرد جبهه‌ای و در منطقه‌ای مرتفع و پیچیده مانند نجران، گواه این واقعیت است که کمین‌های پدافندی انصارالله اکنون به بخش جدانشدنی از استراتژی دفاعی و هجومی آنها در جبهه‌های مرزی تبدیل شده است.

​تحلیل تاکتیکی این رویداد در چارچوب تحولات دو هفته اخیر نشان می‌دهد که انصارالله یمن نه تنها توان ضربتی خود در عمق خاک عربستان از طریق موشک‌های بالستیک، کروز و پهپادها را حفظ کرده، بلکه در خطوط درگیری مستقیم مرزی نیز دست برتر را در اختیار دارد. هدف قرار گرفتن بالگرد تهاجمی در نجران، شریان پایش هوایی متجاوزان را در این منطقه مسدود کرده و زمینه را برای تحرک بیشتر نیروهای پیاده یمن و فرسایش شدیدتر نیروهای مرزبانی سعودی فراهم می‌سازد. سقوط این بالگرد پیشرفته آمریکایی بار دیگر شکنندگی تسلیحات گران‌قیمت غربی را در برابر تاکتیک‌های ناهمساز و مبتکرانه رزمندگان یمنی به اثبات رساند و موازنه وحشت را از عمق پالایشگاهی و اقتصادی به خطوط صفر مرزی تسری داد.

​همزمان با این تحولات میدانی و فنی، تحول راهبردی جدیدی رخ داده که دامنه نبرد را از ابعاد نظامی صِرف به حوزه جنگ روانی، اقتصادی و امنیت سرمایه‌گذاری ارتقا داده است؛ صدور هشدار رسمی، قاطع و بی‌سابقه نیروهای مسلح یمن خطاب به کارمندان، کارکنان، پیمانکاران و تمامی شهروندان عربستان سعودی مبنی بر لزوم فاصله گرفتن فوری از تاسیسات نفتی، پالایشگاهی و مواضع حساس اقتصادی سراسر این کشور. نیروهای مسلح یمن با هدف کاهش تلفات انسانی غیرنظامیان و اتمام حجت شرعی و اخلاقی، صراحتاً هشدار دادند که تمامی شریان‌های نفتی و پایانه‌های صادراتی عربستان در بانک اهداف مشروع و حیاتی جبهه مقاومت قرار دارند. علاوه بر این، به تمامی سهامداران و سرمایه‌گذاران داخلی و بین‌المللی شرکت غول‌پیکر آرامکو توصیه‌ای شفاف و هشداردهنده ارائه شد: «برای جلوگیری از زیان‌های سنگین مالی، پیش از آنکه دیر شود و فلج کامل شریان‌های صادراتی رخ دهد، سرمایه‌گذاری‌ها و سرمایه‌های خود را از این شرکت خارج کرده و نجات دهید.»

​این هشدار صریح روان‌شناختی و اقتصادی که مستقیماً ارکان بازار بورس تداول ریاض و بازارهای بین‌المللی انرژی را هدف گرفته، نشان‌دهنده یک نقشه جامع و برنامه‌ریزی‌شده برای تخلیه امنیت زیرساخت‌های کلیدی انرژی عربستان است. حوزه جغرافیایی این هشدارها و بانک اهداف بالقوه، کلیدی‌ترین نقاط تولید، پالایش و صادرات نفت عربستان را در بر می‌گیرد: از مجتمع بزرگ پالایشگاهی و پردازش نفت بقیق در منطقه شرقی که قلب پالایش نفت خام عربستان محسوب می‌شود و پالایشگاه راس تنوره به عنوان بزرگترین پایگاه صادرات دریایی نفت در خلیج فارس، تا تاسیسات بقیه و خطوط لوله شرق به غرب که نفت را از میدان‌های شرقی به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل می‌کند. همچنین تاسیسات نفتی منیفه، خریص، تناجیب، شدقم، و پایانه‌های نفتی جازان و شقیص در جنوب غرب کشور، همگی در محدوده آتش مستقیم و پوشش کامل موشکی و پهپادی یمن قرار گرفته‌اند.

​توصیه مستقیم به خروج سرمایه‌ها از شرکت آرامکو، شکنندگی نماد اقتصادی عربستان را در برابر افکار عمومی بین‌المللی آشکار می‌سازد. آرامکو که موتور پیشران برنامه‌های چشم‌انداز ۲۰۳۰ ریاض و شریان اصلی تامین بودجه نظامی و حکمرانی خاندان سعودی است، اکنون با بزرگترین چالش تاریخ شرکتی خود مواجه شده است. سقوط ناگهانی امنیت پایداری تولید در مجتمع‌های بقیق، خریص و راس تنوره می‌تواند صدها میلیارد دلار از ارزش بازار آرامکو را در یک لحظه بر باد دهد و سرمایه‌گذاران خارجی را که به دنبال امنیت و پیش‌بینی‌پذیری در بازارهای مالی هستند، ترغیب به فرار سرمایه کند. پیام شفاف نیروهای مسلح یمن به سهامداران آرامکو این حقیقت تلخ را آشکار می‌کند که چتر حمایتی سامانه‌های گران‌قیمت پاتریوت و تاد آمریکایی نه تنها توانایی تضمین پایداری تولید در حوزه نفتی را ندارد، بلکه حتی نمی‌تواند امنیت فیزیکی کارمندان و تأسیسات زیربنایی در ینبع، بقیق و راس تنوره را تامین نماید.

​حملات موثر دو هفته اخیر اثبات کرد که محاسبات استراتژیک در منطقه دچار تغییرات زیربنایی شده است. آسیب‌پذیری مجدد تأسیسات نفت آرامکو نشان داد که هیچ پوشش پدافندی غربی توانایی تضمین کامل امنیت شریان‌های نفت را ندارد. از سوی دیگر، هزینه اقتصادی ناهمگون این نبرد کاملاً به نفع جبهه مقاومت است؛ در حالی که هزینه ساخت هر پهپاد صماد چند ده هزار دلار است، شلیک هر تیر موشک PAC-3 پاتریوت هزینه‌ای بالغ بر ۳ تا ۵میلیون دلار بر بودجه نظامی ریاض تحمیل می‌کند. این عملیات‌ها به روشنی نشان داد که انصارالله یمن به یک بازیگر تعیین‌کننده با توان پرتاب قدرت در ابعاد فراملی تبدیل شده و معادله «ضربت در برابر ضربت» را به طرف مقابل دیکته کرده است. تداوم این عملیات‌های دقیق و پیچیده فنی، گواهی بر بلوغ صنعت دفاعی بومی نیروهای مسلح یمن و دگرگونی موازنه قدرت نظامی در شبه‌جزیره عربستان است؛ امری که تصمیم‌گیرندگان سیاسی و نظامی ریاض را مجبور به بازنگری جدی در محاسبات جنگی خود خواهد کرد.
∎​