به گزارش ایرنا، مازندران بیش از سه هزارو ۵۰۰ روستا دارد و حدود نیمی از جمعیت این خطه شمالی را روستاییان تشکیل می دهند، جمعیتی که طی ۲ دهه گذشته میزبان دائمی و موقت انبوهی از هموطنان شهری از نقاط مختلف کشور شدند، بدون اغراق باید بگوییم که در دورترین نقاط روستایی این خطه شمالی افرادی ساکن شدند که به عنوان شهروندان اصیل شهرهای مختلف کشور به ویژه تهران هستند. این بدان معنی است که امروز روستائیان این خطه شمالی شهری شدند.
بررسی ها و مشاهدات همه جانبه به جغرافیای مازندران نشان می دهد که تغییرات اساسی در شکل و شمایل روستاهای این خطه شمالی بوجود آمده است، واقعیت امروز مازندران این است که چشم انداز آبی دریای خزر سال هاست که در پس برج و باروهای ویلاها، هتل ها و متل ها، پایگاه های نظامی و انتظامی و سازه هایی از این دست از نگاه رهگذران پنهان شده و تنها خاطره ای از آن برای افراد مسن و کهنسال باقی مانده است، همچنین چشم اندازهای سرسبز شالیزارهای حاشیه جاده های این استان نیز با روند شتابانی در حال تبدیل شدن به سازه های آجری و سیمانی است و امروز هم گسترش خرید و فروش زمین های کشاورزی توسط غیر بومیان در داخل روستاها، کشاورزی را به شدت تهدید می کند.
هرچند زمین خواری، تغییر کاربری های غیر مجاز در عرصه های طبیعی و کشاورزی بویژه در مناطق ساحلی و حاشیه جاده های اصلی و فرعی همواره از دغدغه های جدی استان مازندران بوده، ولی اکنون یا زمین در سواحل دریای خزر برای تصرف و حتی خرید و فروش وجود ندارد یا بسیار گران و حتی در برخی از مناطق با تهران برابری می کند، اما آنچه در حال حاضر سبب نگرانی بیش از حد شده است، تقاضای زیاد برای معامله زمین های شالیزاری کشت شده و باغ های بارور شده است.
به نظر می رسد پس از محو شدن رنگ آبی دریا از چشم انداز جاده های ساحلی مازندران، ناپدید شدن رنگ سبز شالیزارها از عمده حاشیه جاده های اصلی و حتی فرعی استان و گسترش بایر شدن زمین های کشاورزی در حاشیه راه ها، اکنون زنگ خطر فروش زمین های کشاورزی در مناطق مختلف چه زمین های دارای سند و یا بدون سند، داخل و یا خارج بافت با قیمت های نجومی به صدا درآمده است.
ساخت وسازها درحاشیه جاده ها در یک دهه گذشته تاکنون چنان رونق گرفته که سازه های ایجاد شده مرز میان شهرها را آن گونه از بین برده که برای افراد غیربومی و گردشگران خروج ازیک شهر و ورود به شهردیگر قابل تشخیص نیست. همچنین همچنان قطعه قطعه شدن زمین های شالیزاری و دیوار کشی و فنس کشی اطراف آن و نصب پارچه نوشته هایی مبنی بر فروش این زمین ها تقریبا اکنون در سراسر حاشیه جاده اصلی مازندران قابل مشاهده است.
فروش زمین های کشاورزی و غیرکشاورزی از جمله نگرانی های دایمی بخشی از مردم مازندران بوده و همچنان نیز است. کارشناسان مختلف از جنبه های گوناگون در باره این پدیده رو به گسترش بارها و بارها هشدار دادند، ولی همه این هشدارها به خاطر ارائه نکردن راهکاری به صرفه تر در حد حرف باقی مانده اند تا با وجود آشکار شدن پیامدهای منفی و ناخوشایند همچنان بازار زمین فروشی داغ باقی بماند.
کارشناسان کشاورزی مازندران علاوه بر این که خُرد شدن زمین بر اساس قانون ارث را از مهم ترین مشکلات جدی در اجرای برنامه های کشاورزی استان عنوان می کنند، هجوم شهری‌ها و ساکن شدن آنان در روستاهای استان را نیز مزید بر علت عنوان می کنند و معتقدند اگر این مشکلات را حل نکنیم به طور یقین زندگی و ماندگاری روستائیان را در کنار زمین های کشاورزی استان از دست خواهیم داد.
مازندران با برخورداری از زمین‌های حاصلخیز، بارندگی مناسب، منابع آبی متعدد، آب‌بندان‌های گسترده و نیروی انسانی پرتلاش، همواره در زمره استان‌های پیشتاز تولید محصولات کشاورزی است. تولید برنج، مرکبات، کیوی، محصولات باغی و دامی، جایگاه ویژه‌ای به این استان در اقتصاد کشاورزی کشور بخشیده است. بنابراین روستاهای مازندران برای تداوم نقش‌آفرینی خود در تأمین امنیت غذایی کشور به زیرساخت‌های نوین، مدیریت علمی منابع آب، تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام کشاورزی به خصوص در حوزه آب و خاک و همچنین حمایت مؤثر از تولیدکنندگان در مقوله بازار فروش محصولات دارد.
امروز مطالبه کشاورزان مازندران روشن است؛ آبی که هدر نرود، آب‌بندانی که احیا شود، سردهنه‌ای که نوسازی شود، زیرساختی که تکمیل شود و کشاورزی‌ای که با دانش و فناوری روز به سمت آینده حرکت کند. تحقق این مطالبات، نه فقط خواسته کشاورزان، بلکه ضرورتی برای امنیت غذایی و توسعه پایدار کشور است. طی سال‌های اخیر نیز اقدامات مؤثری در حوزه‌های لایروبی آب‌بندان‌ها، بهسازی سردهنه‌های کشاورزی و توسعه مکانیزاسیون صورت گرفته است. با این وجود، تداوم و ارتقای این فعالیت‌ها جهت دستیابی به بهره‌وری مطلوب، مستلزم نگاه ویژه و تخصیص اعتبارات ملی است. چراکه با تأمین بودجه لازم، روند بهبود زیرساخت‌های مذکور شتاب بیشتری می یابد.
نکته دیگر اینکه کشاورزی در دنیا چند فضایی است، یعنی کشاورزی بی آب و خاک، دریا و بلند مرتبه سازی در کشاورزی شمال باید توجه شود، روستاهای مازندران برای کشاورزی وضعیت خوبی ندارد، بنابراین احیا زیستی روستایی را در مازندران باید عملیاتی شود.
اهمیت توجه به کشاورزی شهری مازندران یا همان کشاورزی سبز نیز دیگر راهکار و راهبرد کارشناسان برای توسعه کشاورزی مازندران در قالب کشاورزی متعهدانه است.
امروز مفهوم توسعه با اهمیت راهبردی زمین های کشاورزی مازندران به توازن خواهد رسید، کشاورزی مازندران نباید قربانی توسعه نامتوازن قرار بگیرد، توسعه روستاها و شهرها باید همزمان با صیانت از ظرفیت‌های طبیعی و کشاورزی استان دنبال شود و نباید توسعه نامتوازن موجب از بین رفتن زمین‌های کشاورزی شود.
زمین‌های کشاورزی باید برای نسل‌های آینده حفظ شود تا نسل‌های بعدی نیز بتوانند از این ظرفیت استفاده کنند و برنامه‌ریزی باید به گونه‌ای باشد که ضمن حفظ اراضی کشاورزی، مسیر توسعه پایدار و ایجاد اشتغال نیز هموار شود.
مازندران حدود ۴۶۰ هزار هکتار اراضی کشاورزی و باغی دارد که در آنها سالانه بیش از هشت میلیون تن محصول تولید می شود. ۷۲ نوع محصول کشاورزی در مازندران تولید می شود این استان در تولید ۱۵ نوع از محصولات کشاورزی و باغی هم رتبه اول تا سوم کشور را دارد.
برنجکاری یکی از مهم ترین فعالیت کشاورزی در مازندران و منبع مهم درآمد کشاورزان استان است و با تولید بیش از یک میلیون تن، ۴۲ درصد برنج مورد نیاز کشور از این استان تامین می‌شود.
طبق آمارهای رسمی، مجموع باغ های مرکبات مازندران ۱۱۲ هزار هکتار با تولید سالانه بیش از سه میلیون و ۵۰۰ هزار تن است، از مجموع باغات مرکبات مازندران ۸۰ هزار هکتار زیر کشت ارقام مختلف پرتقال، ۳۰ هزار هکتار ارقام مختلف نارنگی و بقیه زیر کشت محصولاتی از جمله نارنج و لیمو قرار دارند.
همچنین استان مازندران حدود ۲ میلیون و چهار هزار هکتار مساحت دارد که از این مقدار حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار هکتار عرصه های طبیعی شامل جنگل و مرتع است.
*خبرنگار مسوول ایرنا در مازندران