شناسهٔ خبر: 80010872 - سرویس علمی-فناوری
نسخه قابل چاپ منبع: روزنامه دنیای‌اقتصاد | لینک خبر

نوبل ۲۰۲۶ به پایه‌گذار «آیس‌کیوب» رسید؛

شکارچی «نوترینوهای پرانرژی شبح‌گون»

دنیای‌اقتصاد: فرانسیس‌ هالزن به پاس پیشگامی در توسعه تلسکوپی که مسیر را برای شکل‌گیری شاخه جدیدی از نجوم هموار کرد، برنده جایزه نوبل فیزیک شد. این فیزیکدان بلژیکی‌تبار دانشگاه ویسکانسین با ایده‌پردازی و هدایت پروژه رصدخانه «آیس‌کیوب» در اعماق یخ‌های قطب جنوب، امکان ردیابی ذرات شبح‌گونی به نام نوترینوهای پرانرژی را فراهم کرده است.

صاحب‌خبر -

هالزن در اواخر دهه۱۹۸۰ پیشنهاد ساخت این تلسکوپ را مطرح کرد تا امکان مطالعه شتاب‌دهنده‌های طبیعی کیهان، نظیر سیاه‌چاله‌های کلان‌جرم، فراهم شود. این پروژه که تیم آن امروز بیش از ۴۰۰دانشمند را در برمی‌گیرد، در سال۲۰۱۱ تکمیل شد و با بهره‌گیری از هزاران حسگر نوری توانست جرقه‌های نور حاصل از واکنش نادر نوترینوها با یخ را ثبت کند و ۲سال بعد، کشف نوترینوهای پرانرژی با منشأ بسیار دورتر از منظومه شمسی را رسما اعلام کرد.

کمیته نوبل با تمجید از چشم‌انداز و رهبری علمی‌ هالزن تاکید کرد که دستاورد او اطلاعاتی بی‌بدیل از منابع دوردست کیهانی به ارمغان می‌آورد. پایه‌گذاری نجوم نوترینو دریچه کاملا جدیدی برای کاوش جهان گشوده و بستر را برای توسعه تلسکوپ‌های مشابه فراهم کرده است. جایزه ۱.۲میلیون دلاری نوبل در حالی به این دانشمند تعلق گرفت که وی این موفقیت را حاصل یک همکاری بزرگ بین‌المللی دانست.

∎​