نشست چندساعته مقام‌های ارشد امنیتی و سیاست خارجی دولت دونالد ترامپ در کمپ‌دیوید، بار دیگر نگاه‌ها را متوجه محاسبات واشنگتن درباره ایران کرده است.
به گزارش روز نو نشستی که جزئیات آن به صورت رسمی منتشر نشده، اما گزارش‌ها نشان می‌دهد دو پرونده ایران و یمن در مرکز گفت‌و‌گو‌ها قرار داشته‌اند؛ آن هم در شرایطی که مذاکرات تهران و واشنگتن به نتیجه مشخصی نرسیده و همزمان تحرکات نظامی آمریکا در منطقه افزایش یافته است. پایگاه خبری اکسیوس به نقل از سه مقام آمریکایی گزارش داده است که مقام‌های ارشد امنیت ملی دولت ترامپ روز جمعه برای چند ساعت در کمپ‌دیوید گردهم آمدند. این نشست از پیش اعلام نشده بود و جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا، ریاست آن را برعهده داشت. محور مذاکرات، بررسی مراحل بعدی در قبال ایران و همچنین تحولات یمن عنوان شده است. اکسیوس اهمیت این جلسه را با نشست مشابه مقام‌های آمریکایی در ژوئن ۲۰۲۵ مقایسه کرده که اندکی پیش از تشدید رویارویی نظامی در منطقه برگزار شده بود.
با این حال، تاکنون هیچ منبع رسمی از اتخاذ تصمیم مشخصی برای آغاز عملیات جدید خبر نداده است. چرا کمپ‌دیوید اهمیت دارد؟ انتخاب کمپ‌دیوید برای چنین جلسه‌ای بیش از هر چیز نشان‌دهنده اهمیت موضوع برای دولت آمریکاست. مسئله ایران اکنون با مجموعه‌ای از پرونده‌ها، از تنگه هرمز و بازار انرژی گرفته تا برنامه هسته‌ای، وضعیت نیرو‌های آمریکایی در منطقه و تحولات یمن، پیوند خورده است. این جلسه در شرایطی برگزار شده که ترامپ طی روز‌های اخیر بار دیگر از احتمال تشدید اقدامات نظامی سخن گفته است. آسوشیتدپرس گزارش داده رئیس‌جمهوری آمریکا پیشنهاد اخیر ایران را کافی ندانسته و احتمال افزایش عملیات پس از انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر را رد نکرده است. با این حال، همین مواضع نشان می‌دهد کاخ سفید هنوز تصمیم نهایی خود را اعلام نکرده و گزینه‌های مختلف همچنان روی میز قرار دارند.
در همین حال، حضور نظامی آمریکا در منطقه نیز رو به افزایش است. براساس گزارش آسوشیتدپرس، واشنگتن حدود ۹ هزار نیروی دیگر را به همراه مجموعه‌ای از شناور‌ها به خاورمیانه اعزام می‌کند و در صورت تکمیل برنامه‌های اعلام‌شده، ممکن است تا پایان اکتبر سه ناو هواپیمابر آمریکایی در منطقه حضور داشته باشند. مجموع نیرو‌های دریایی آمریکا نیز می‌تواند به بیش از ۲۰ هزار نفر برسد. چنین آرایشی الزاماً به معنای تصمیم قطعی برای عملیات نیست، اما توان انتخاب‌های نظامی واشنگتن را افزایش می‌دهد. ایران؛ مذاکره در کنار آمادگی در سوی دیگر، تهران نیز طی روز‌های گذشته تلاش کرده دو پیام را همزمان منتقل کند؛ آمادگی برای ادامه مسیر سیاسی و در عین حال تأکید بر پاسخ به هرگونه اقدام نظامی جدید. رویترز اول اکتبر گزارش داد که مقام‌های ایرانی در حال بررسی سناریو‌های واکنش در صورت ازسرگیری حملات گسترده آمریکا هستند.
براساس این گزارش، هنوز تصمیم نهایی درباره چگونگی پاسخ اتخاذ نشده، اما برنامه‌ریزی‌های دفاعی در هفته‌های اخیر افزایش یافته است. همزمان مقام‌های ایرانی همچنان بر امکان حل‌وفصل اختلافات از مسیر دیپلماتیک تأکید دارند. این وضعیت را می‌توان نوعی «دیپلماسی زیر فشار» توصیف کرد. هیچ‌یک از طرفین در شرایط کنونی تمایلی به کنار گذاشتن کامل ابزار‌های فشار خود نشان نداده‌اند. واشنگتن حضور نظامی خود را تقویت کرده و تهران نیز بر توان پاسخگویی و اهمیت موقعیت راهبردی خود تأکید دارد؛ اما کانال‌های سیاسی همچنان به‌طور کامل بسته نشده‌اند. از همین رو، نشست کمپ‌دیوید را می‌توان بیش از آنکه جلسه‌ای برای تصمیم‌گیری قطعی درباره جنگ دانست، بخشی از فرآیند بازبینی گزینه‌های دولت ترامپ ارزیابی کرد. چرا یمن در کنار ایران قرار گرفت؟ نکته مهم دیگر، قرار گرفتن پرونده یمن در کنار ایران در دستور کار نشست است.
تحولات اخیر در باب‌المندب، یمن را بار دیگر به یکی از مهم‌ترین نقاط بحران در منطقه تبدیل کرده است. رویترز روز جمعه گزارش داد عربستان در حال بررسی یک عملیات نظامی علیه انصارالله است که هدف اصلی آن بازپس‌گیری مناطق ساحلی و تأمین مسیر کشتیرانی در باب‌المندب عنوان شده است. براساس این گزارش، دو سناریو بررسی می‌شود: عملیات محدود در امتداد ساحل یا عملیاتی گسترده‌تر در چند جبهه. در صورت انتخاب گزینه دوم، بیش از ۱۰۰ هزار نیروی یمنی می‌توانند در عملیات مشارکت داشته باشند. نکته قابل توجه آن است که واشنگتن تاکنون برای مشارکت مستقیم در این عملیات اعلام آمادگی نکرده است.
رویترز می‌گوید آمریکا اطلاعات و مشاوره نظامی در اختیار ریاض قرار می‌دهد، اما ترامپ پیش‌تر درخواست برای مشارکت مستقیم آمریکا در حملات هوایی را نپذیرفته بود. این موضوع می‌تواند یکی از دلایل طرح پرونده یمن در نشست کمپ‌دیوید باشد؛ واشنگتن باید درباره میزان همراهی خود با برنامه احتمالی عربستان تصمیم بگیرد. هرمز و باب‌المندب؛ دو گلوگاه یک بحران قرار گرفتن ایران و یمن در یک جلسه امنیتی را همچنین می‌توان از منظر جغرافیای انرژی و تجارت بررسی کرد. تنگه هرمز در شرق شبه‌جزیره عربستان و باب‌المندب در غرب آن، دو مسیر بسیار مهم برای انتقال انرژی و تجارت دریایی محسوب می‌شوند.
تحولات ماه‌های اخیر سبب شده امنیت هر دو آبراه به یکی از نگرانی‌های اصلی کشور‌های منطقه و قدرت‌های فرامنطقه‌ای تبدیل شود. به همین دلیل، تصمیم درباره ایران دیگر تنها به برنامه هسته‌ای یا روابط دوجانبه تهران و واشنگتن محدود نیست. هرگونه تشدید درگیری می‌تواند مستقیماً بازار نفت، خطوط کشتیرانی و امنیت کشور‌های حاشیه خلیج فارس و دریای سرخ را تحت تأثیر قرار دهد. در چنین شرایطی، محاسبه هزینه و فایده هر عملیات نظامی پیچیده‌تر از گذشته شده است. تجربه ماه‌های اخیر نیز نشان داده است که آغاز عملیات نظامی لزوماً به معنای دستیابی سریع به یک نتیجه سیاسی نیست. گزینه سیاسی هنوز روی میز است در کنار سناریو‌های نظامی، نشانه‌هایی از تلاش برای جلوگیری از گسترش درگیری نیز وجود دارد. پاکستان روز جمعه اعلام کرد اعضای پیمان دفاعی مکه قرار است پیشنهاد مطرح‌شده از سوی ایران برای تعامل سیاسی با انصارالله را بررسی کنند.
اسحاق دار، وزیر خارجه پاکستان، این موضوع را بیشتر یک ایده سیاسی و نه پیشنهاد رسمی توصیف کرده است. این تحول اهمیت دارد، زیرا نشان می‌دهد همزمان با بررسی گزینه نظامی علیه انصارالله، مسیر دیگری برای مدیریت بحران نیز مطرح است. اگر چنین مسیری پیشرفت کند، می‌تواند بخشی از فشار موجود در دریای سرخ را کاهش دهد. همین الگو درباره روابط ایران و آمریکا نیز مشاهده می‌شود. اگرچه مذاکرات اخیر پیشرفت تعیین‌کننده‌ای نداشته، اما هنوز نشانه‌ای از بسته شدن کامل مسیر میانجیگری دیده نمی‌شود؛ بنابراین شرایط کنونی بیش از آنکه به یک تصمیم نهایی رسیده باشد، به مرحله‌ای از افزایش فشار برای تغییر محاسبات طرف مقابل شباهت دارد.
تصمیمی که هنوز گرفته نشده اهمیت نشست کمپ‌دیوید در نهایت شاید در همین نکته باشد. دولت ترامپ با چند انتخاب روبه‌روست: ادامه فشار اقتصادی و نظامی برای دستیابی به امتیاز در مذاکرات، حرکت به سمت عملیات جدید علیه ایران، افزایش حمایت از عربستان در یمن یا تلاش برای یافتن ترتیبی سیاسی که بتواند همزمان تنش در هرمز و باب‌المندب را کاهش دهد. در مقابل، تهران نیز باید میان حفظ قدرت بازدارندگی و جلوگیری از گسترش بیشتر درگیری توازن برقرار کند؛ بنابراین تعبیر نشست کمپ‌دیوید به عنوان مقدمه قطعی یک اقدام نظامی، دست‌کم براساس اطلاعات منتشرشده، زودهنگام است.
اما تشکیل جلسه‌ای چندساعته با حضور عالی‌ترین مقام‌های امنیتی دولت آمریکا در کنار افزایش حضور نظامی واشنگتن در منطقه نشان می‌دهد مرحله کنونی از نگاه کاخ سفید جدی است. آنچه در کمپ‌دیوید مورد بحث قرار گرفته، در نهایت می‌تواند مسیر هفته‌های آینده را روشن‌تر کند؛ مسیری که در آن واشنگتن باید میان هزینه‌های یک دور تازه از تقابل و فرصت محدود دیپلماسی انتخاب کند. در این میان، پیوند خوردن پرونده ایران، یمن، هرمز و باب‌المندب نشان می‌دهد بحران کنونی دیگر مجموعه‌ای از منازعات جداگانه نیست و هر تصمیم در یکی از این جبهه‌ها می‌تواند بر دیگر بخش‌های معادله منطقه‌ای اثر بگذارد.