سفر محرمانه بنیامین نتانیاهو به امارات متحده عربی و دیدار با رئیس این کشور در حالی از سوی رسانه‌های اماراتی تأیید شده که می‌تواند پرسش‌های تازه‌ای درباره نقش امارات در تحولات نظامی منطقه و پیامدهای این همکاری برای این کشور کوچک حاشیه خلیج فارس داشته باشد.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی، روز یکشنبه ۲۷ سپتامبر در سفری اعلام‌نشده راهی ابوظبی شد و با محمد بن‌زاید آل‌نهیان، رئیس امارات متحده عربی، دیدار کرد. این سفر ابتدا از سوی شبکه ۱۲ تلویزیون رژیم صهیونیستی مطرح شد، اما به‌تدریج رسانه‌های بین‌المللی از جمله سی‌ان‌ان، رویترز و آسوشیتدپرس نیز با استناد به منابع آگاه، خبر این دیدار را منتشر کردند.

بر اساس گزارش سی‌ان‌ان، یک منبع اسرائیلی آگاه از سفر اعلام کرده است که ایران محور اصلی گفت‌وگوهای نتانیاهو و بن‌زاید بوده است؛ موضوعی که با توجه به شرایط جنگی منطقه و گسترش همکاری‌های امنیتی اسرائیل و امارات، اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. بویژه آنکه رسانه اماراتی نیز این سفر را تائید و گزارش داد که نتانیاهو با دعوت بن زاید به ابوظبی سفر کرده است. در این سفر، رئیس شورای امنیت ملی، رئیس موساد، منشی نظامی و مشاور سیاست خارجی، نتانیاهو را همراهی می‌کردند.

اما همزمان با فرود هواپیمای نتانیاهو به ابوظبی، یک فروند هواپیمای لیبیایی مرتبط با خلیفه حفتر نیز بر زمین نشسته است. علاوه بر آن، یک فروند هواپیمای C-130 نیروی هوایی مراکش و یک فروند هواپیمای دولتی قطر هم در ابوظبی در همان ساعات بر زمین نشستند. همچنین هواپیمای متعلق به امارات نیز همان روز، فردی را در ریاض سوار کرده و در ابوظبی به زمین نشسته است. رسانه ها نیز خبر دادند که سفر نتانیاهو به امارات، احتمالا با برگزاری یک نشست سطح بالا با محوریت ایران همراه بوده است.

ایران؛ محور اصلی دیدار محرمانه نتانیاهو و بن‌زاید

آنچه این سفر را از یک دیدار معمول دیپلماتیک متمایز می‌کند، گزارش رسانه‌های اسرائیلی و بین‌المللی درباره محوریت ایران در مذاکرات است. در شرایطی که رژیم صهیونیستی و آمریکا درگیر جنگ با ایران هستند، دیدار محرمانه نخست‌وزیر اسرائیل با رئیس امارات و همراهی مقام‌های ارشد امنیتی اسرائیل، این پرسش را مطرح می‌کند که آیا ابوظبی در حال ایفای نقشی فراتر از روابط عادی سیاسی و دیپلماتیک با تل‌آویو است؟ پیش‌تر نیز گزارش‌هایی درباره افزایش همکاری‌های امنیتی و نظامی دو طرف در جریان جنگ منتشر شده بود. از جمله، سفیر آمریکا در سرزمین‌های اشغالی از استقرار سامانه‌های پدافندی گنبد آهنین و نیروهای اسرائیلی در امارات برای مقابله با حملات احتمالی ایران سخن گفته بود.

این موضوع در کنار گزارش‌های جدید درباره سفر نتانیاهو، اهمیت بررسی نقش زیرساخت‌های نظامی و امنیتی امارات در معادلات جنگ را افزایش می‌دهد. البته باید میان گزارش درباره همکاری امنیتی و اثبات استفاده عملیاتی از خاک امارات برای حمله به ایران تفاوت قائل شد؛ موضوعی که نیازمند شواهد مستقل و دقیق است.

از توافق ابراهیم تا همکاری‌های امنیتی در جنگ

روابط امارات و رژیم صهیونیستی پس از امضای توافق ابراهیم در سال ۲۰۲۰ وارد مرحله جدیدی شد؛ توافقی که زمینه عادی‌سازی روابط سیاسی و گسترش همکاری‌های اقتصادی و امنیتی میان دو طرف را فراهم کرد. با گذشت زمان، این روابط به حوزه‌های مختلفی گسترش یافت و تحولات اخیر نشان می‌دهد که همکاری امنیتی دو طرف نیز در شرایط جنگی منطقه اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

در چنین شرایطی، سفر نتانیاهو به ابوظبی را نمی‌توان صرفاً در چارچوب مناسبات دوجانبه ارزیابی کرد؛ زیرا هرگونه همکاری نظامی یا اطلاعاتی با طرف درگیر جنگ علیه ایران، می‌تواند بر محاسبات امنیتی تهران تأثیر بگذارد. مسئله اصلی صرف حضور نخست‌وزیر اسرائیل در امارات نیست، بلکه ماهیت همکاری‌هایی است که ممکن است در جریان این دیدار و پیش از آن میان دو طرف شکل گرفته باشد.

آیا امارات به بخشی از معادله نظامی علیه ایران تبدیل شده است؟

یکی از مهم‌ترین پیامدهای احتمالی این تحولات، تغییر ارزیابی تهران از نقش امارات در جنگ جاری است. موضوعی که اکنون اهمیت دارد، تفکیک میان سیاست خارجی امارات و همکاری‌های اطلاعاتی و پشتیبانی نظامی احتمالی این کشور از اسرائیل است؛ چراکه هر یک از این موارد پیامدهای متفاوتی در محاسبات دفاعی و حقوقی جمهوری اسلامی ایران خواهد داشت.
در حالی که کشورهای منطقه بارها بر ضرورت جلوگیری از گسترش جنگ تأکید کرده‌اند، هرگونه همکاری عملیاتی با یکی از طرف‌های جنگ می‌تواند بر اعتماد متقابل و امنیت منطقه‌ای تأثیر بگذارد.
از این منظر، سفر محرمانه نتانیاهو به ابوظبی تنها یک تحول در روابط دوجانبه نیست، بلکه نشانه‌ای از پیچیدگی بیشتر معادلات امنیتی خلیج فارس در شرایط جنگی است؛ معادلاتی که در آن، میزان همکاری نظامی و اطلاعاتی کشورهای منطقه با بازیگران خارجی، می‌تواند در ارزیابی تهدیدها و واکنش‌های دفاعی ایران نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.

اکنون پرسش اصلی این است که آیا امارات صرفاً میزبان یک دیدار سیاسی بوده یا در چارچوب همکاری‌های امنیتی با رژیم صهیونیستی، نقشی عملیاتی در تقابل نظامی با ایران ایفا کرده است؛ پرسشی که پاسخ به آن، به انتشار اطلاعات دقیق‌تر درباره محتوای مذاکرات و سطح همکاری‌های دو طرف وابسته خواهد بود. اینجاست که امارات انتخاب می‌کند که هدف مشروع جمهوری اسلامی ایران شود یا خیر؟