به مناسبت روز جهانی ناشنوایان؛ گامی برای افزایش آگاهی و بهبود ارتباط ۸ مهرماه، روز جهانی ناشنوایان، فرصتی است برای توجه بیشتر به نیازهای ارتباطی افراد ناشنوا و کم‌شنوا و افزایش آگاهی جامعه درباره راه‌های ارتباط مؤثر با این افراد. ضمن تبریک این روز به تمامی افراد ناشنوا و کم‌شنوا، خانواده‌های آنان و فعالان حوزه شنوایی و توانبخشی، در این برنامه قصد داریم اطلاع‌رسانی مناسبی داشته باشیم و آگاهی نسبی جامعه را درباره نیازهای ارتباطی جمعیت ناشنوایان افزایش دهیم. سؤالات این برنامه بیشتر پیرامون تجربیات روزمره، نحوه ارتباط‌گیری، باورهای اشتباه و نگاه افراد جامعه خواهد بود. سؤال: وقتی یک فرد شنوا برای اولین بار با یک فرد ناشنوا روبه‌رو می‌شود، بهترین راه برای شروع ارتباط چه می‌تواند باشد؟ پاسخ: ارتباط با فرد ناشنوا یا کم‌شنوا، مانند همه ارتباطات انسانی، دوطرفه است و در گام اول نیازمند توجه و احترام است. اینکه ما برای برقراری ارتباط با این افراد یک مهارت اختصاصی و ویژه مانند زبان اشاره داشته باشیم، در مرحله اول ضروری نیست. پس از قدم اول، یعنی کسب توجه و احترام فرد مقابل، می‌توان اولویت ارتباطی او را متوجه شد. باید توجه داشت که روش ارتباطی فرد کم‌شنوا و ناشنوا متفاوت است. با توجه به میزان کم‌شنوایی و سن بروز کم‌شنوایی، این افراد مدل‌های ارتباطی گوناگونی دارند. برخی از زبان اشاره استفاده می‌کنند، بعضی بیشتر از لب‌خوانی استفاده می‌کنند و تعدادی نیز پروتز کاشت حلزون را زودتر دریافت کرده‌اند و می‌توانند به سمت تولید گفتار پیش بروند و پیام‌های گفتاری را به‌راحتی دریافت کنند. یکی از مشکلاتی که متأسفانه در سطح جامعه وجود دارد، این است که در ارتباط با افراد ناشنوایی که روش اول ارتباطی آن‌ها زبان اشاره است، همه افرادی که شنوایی هنجار دارند، اطلاع کافی درباره زبان اشاره ندارند. خوب است که در مدارس و کودکستان‌ها آموزش‌هایی در این خصوص ارائه شود تا بتوانیم در مواجهه با فرد ناشنوا، از زبان اشاره ابتدایی استفاده کنیم. سؤال: بلندتر صحبت کردن با فرد کم‌شنوا به آن فرد کمک می‌کند؟ پاسخ: خیر. چیزی که برای فرد کم‌شنوا اولویت دارد، شمرده شنیدن پیام گفتاری است. مخصوصاً ماهیت کم‌شنوایی برخی افراد کم‌شنوا به‌گونه‌ای است که اگر شدت صدای گوینده از حدی فراتر رود، برای آن‌ها آزاردهنده خواهد بود. بنابراین باید حواسمان باشد هنگام صحبت با فرد ناشنوا، مکث‌های مناسبی داشته باشیم تا فرد ناشنوا بتواند لب‌خوانی کند. سؤال: موقع ارتباط با فرد کم‌شنوا چه نکاتی را باید رعایت کنیم؟ پاسخ: بسته به محیطی که با فرد کم‌شنوا یا ناشنوا برخورد می‌کنیم، بهتر است فاصله از آن فرد و نور محیط برای لب‌خوانی مناسب باشد. فاصله دور یا مکالمه از پشت سر فرد کم‌شنوا می‌تواند برای فرد چالش ایجاد کند. بهتر است مقدمه‌ای در مورد زمینه صحبت خود با آن فرد کم‌شنوا از قبل داشته باشیم؛ اینکه سریع بخواهیم موضوع صحبت را عوض کنیم، ممکن است موجب سردرگمی فرد کم‌شنوا یا ناشنوا شود. همچنین بهتر است هنگام صحبت، آدامس در دهان گوینده نباشد و در حال خوردن نباشیم و اگر ماسک داریم، آن را کنار بگذاریم؛ چراکه این موارد بر دریافت مناسب پیام توسط فرد کم‌شنوا از طریق لب‌خوانی تأثیر می‌گذارند. سؤال: یکی از رایج‌ترین باورهای اشتباه در رابطه با افراد ناشنوا در سطح جامعه چه می‌تواند باشد؟ پاسخ: متأسفانه این تصور وجود دارد که افراد ناشنوا علاوه بر مشکل ناشنوایی، انواع مشکلات ذهنی و روحی نیز دارند. این باور اشتباه است؛ زیرا فرد کم‌شنوا فقط از حس شنوایی نمی‌تواند به‌طور کامل بهره‌مند شود. اگر مداخلات توانبخشی مناسب به‌موقع برای فرد انجام شود، ظرفیت‌های شناختی، هوشی و ذهنی او کاملاً برابر با افراد هنجار خواهد بود. صرف اینکه کم‌شنوایی فردی بر روی گفتارش اثر گذاشته است، به این معنی نیست که مشکل ذهنی یا هوشی دارد.
تهیه کننده: سید سپهر طیبأطیبا
مصاحبه کننده : مائده جوادی