به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، در شهر گلادساکسه واقع در حومه کپنهاگ دانمارک، تحولی آرام اما تأثیرگذار در حال رخ دادن است که میتواند راهگشای شهرهای آینده برای تحقق توسعه پایدار باشد. این شهر با اجرای طرحی نوآورانه، چراغهای خیابانی خود را از رنگ سفید به قرمز تغییر داده است تا ضمن حفظ ایمنی عمومی، از آسیب به گونههای شبزی همچون خفاشها جلوگیری کند. این پروژه که در قالب برنامه «روشنایی کلانشهر - حملونقل سبز» و با حمایت مالی اتحادیهی اروپا اجرا میشود، گامی در راستای کاهش آلودگی نوری و حفاظت از زیستبومهای طبیعی بهشمار میرود.
در بیشتر شهرهای دنیا، نور مصنوعی خیابانی برای افزایش دید رانندگان و عابران پیاده طراحی شده است، اما پژوهشهای گسترده نشان میدهند که این نورها (بهویژه نورهای دارای طول موج کوتاه همچون سفید، آبی و سبز)، تأثیرات منفی چشمگیری بر رفتار گونههای شبزی دارند. پرندگان شبپرواز که برای پرواز و جهتیابی از سامانه پژواکیابی استفاده میکنند، یکی از آسیبپذیرترین جانوران در برابر نور مصنوعی هستند. نور سفید میتواند مسیر پرواز و تغذیه آنها را مختل کند و در نتیجه موجب تغییر در عادات رفتاری و حتی مهاجرتیشان شود. در مقابل، نورهای دارای طول موج بلندتر همچون نور قرمز کمترین اثر مخرب را دارند.
بر اساس این یافتههای علمی، شهرداری گلادساکسه تصمیم گرفت چراغهای خیابانی را که در نزدیکی زیستگاه چند گونه قرار دارد، با چراغهای الایدی قرمز جایگزین کند. این اقدام پس از بررسیهای اداره راه دانمارک انجام شد که تأثیر منفی مستقیم نور مصنوعی بر مسیرهای تغذیه و لانهگزینی را تأیید کرده بود. اجرای این تغییر موجب شده است تا توازن جدیدی میان ایمنی جادهها و حفاظت از محیطزیست برقرار شود.
چراغهای قرمز جدید علاوهبر آثار زیستمحیطی، از نظر مصرف انرژی و نگهداری نیز مزیت دارند. این چراغها با فناوری هوشمند مجهز شدهاند تا شدت روشنایی را بر اساس شرایط محیطی و ترافیکی تنظیم کنند و در نتیجه مصرف برق و هزینههای نگهداری کاهش پیدا کند. در سطح کلان، این طرح در راستای تحقق اهداف توسعه پایدار سازمان ملل بهویژه هدفهای شماره ۷ (انرژی پاک و مقرونبهصرفه)، ۱۱ (شهرها و جوامع پایدار) و ۱۵ (حفاظت از حیات روی زمین) قرار دارد.
کاربرد نور قرمز در گلادساکسه علاوهبر جنبهی فنی، جنبهای نمادین نیز دارد. این نورها نهتنها کارکرد روشنایی دارند، بلکه نوعی پیام بصری برای شهروندان محسوب میشوند؛ پیامی که یادآور همزیستی انسان و طبیعت در فضای شهری است. چراغهای قرمز در واقع نشانی از احترام به حیاتوحش بهشمار میروند و عبور از زیر آنها به شهروندان یادآوری میکند که در کنارشان موجوداتی زندگی میکنند که نیاز به مراقبت و توجه دارند. به این ترتیب، طراحی روشنایی به ابزاری فرهنگی برای افزایش آگاهی عمومی درباره حفاظت از محیطزیست در گلادساکسه تبدیل شده است.
بازخورد اولیه اجرای این طرح مثبت بوده و شهروندان از تلفیق فناوری، زیباییشناسی و مسئولیت زیستمحیطی استقبال کردهاند، با این حال شهرداری همچنان مطالعات میدانی درباره رفتار خفاشها را ادامه میدهد تا میزان موفقیت طرح را بهطور دقیق ارزیابی کند. نتایج اولیه نشان میدهد که فعالیت خفاشها در مناطق دارای نور قرمز به حالت طبیعی نزدیکتر شده است. در ماههای آینده، دادههای جدید منتشر خواهد شد تا تأثیر نهایی این تغییر بر اکوسیستم شهری مشخص شود.
به این ترتیب گلادساکسه با اجرای چراغهای قرمز نهتنها چهره شبانه شهر خود را تغییر داده، بلکه الگویی برای سایر شهرها ارائه کرده است؛ الگویی که نشان میدهد توسعه شهری میتواند در هماهنگی با طبیعت پیش برود. در دورانی که بسیاری از شهرهای دنیا با چالشهای زیستمحیطی دستوپنجه نرم میکنند، این اقدام دانمارک نشانهای امیدبخش است از اینکه فناوری و محیطزیست میتوانند کنار هم به نفع هر دو جهان (انسان و حیاتوحش) عمل کنند.