به گزارش خبرنگار جام جم آنلاین، حسین بهرامی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری با اشاره به وضعیت منابع آبی سد چغاخور در سال زراعی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ اظهار کرد: در سال زراعی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ حدود ۱۲ میلیون مترمکعب حقابه از سد چغاخور برای بخش کشاورزی در نظر گرفته شده بود، اما با توجه به کاهش حجم آب مخزن سد در سال زراعی جاری، میزان تخصیص آب به بخش کشاورزی به ۷ میلیون مترمکعب کاهش یافت.
بهرامی افزود: حجم مخزن سد چغاخور در ابتدای بهار امسال حدود ۲۲ میلیون مترمکعب بود و با توجه به شرایط منابع آبی، برنامهریزی برای مصرف آب کشاورزی با حساسیت و دقت بیشتری انجام شد تا ضمن رعایت محدودیتهای منابع آب، امکان ادامه فعالیت کشاورزان و برداشت محصولات فراهم شود.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان ادامه داد: یکی از مهمترین اقدامات انجامشده از پاییز سال گذشته، مدیریت کشتهای پاییزه بود؛ بهگونهای که این کشتها در پاییز آبیاری نشدند و با اتکا به رطوبت خاک و بارندگیها، برنامه کشت به نحوی تنظیم شد که نیاز آبی محصولات تا حد امکان کاهش یابد.
بهرامی تصریح کرد: نخستین آبگیری بخش کشاورزی از محل تخصیص آب سد چغاخور در سال جاری از ۲۲ اردیبهشتماه ۱۴۰۵ آغاز شد و پس از آن، آبیاریهای مورد نیاز کشتهای پاییزه و سپس کشتهای بهاره، بر اساس یک برنامه زمانبندیشده انجام گرفت.
بهرامی گفت: از ابتدا به کشاورزان اعلام شد که با توجه به محدودیت منابع آب، برنامه کشت و آبیاری باید به گونهای باشد که حداکثر تا ۳۱ شهریورماه ۱۴۰۵ نیاز آبی محصولات تأمین شده و عملیات برداشت نیز انجام شود؛ بنابراین کشاورزان با مدیریت مصرف آب، کشت و آبیاری مزارع خود را با این برنامه هماهنگ کردند.
توزیع ۷ میلیون مترمکعب آب بر اساس سطح زیرکشت
رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری با اشاره به نحوه توزیع آب تخصیصی اظهار کرد: ۷ میلیون مترمکعب آب اختصاصیافته به بخش کشاورزی، میان تمامی محدودهها و روستاهایی که از سد چغاخور و همچنین تخصیصهای انجامشده در ارتباط با طرحهای انتقال آب بهرهمند هستند، بر اساس سطح زیرکشت توزیع شد.
بهرامی افزود: در محدودههای زیرپوشش، از جمله اراضی مرتبط با پاییندست سد و مجموعههایی که از محل اجرای طرحهای انتقال آب و تونلهای مربوطه از تخصیص آب برخوردار شدهاند، برنامهریزی انجام شد تا سهم هر منطقه متناسب با سطح زیرکشت و میزان آب قابل دسترس تعیین شود.
بهرامی ادامه داد: در این چارچوب حدود ۹۶۰ هکتار کشت بهاره انجام شد و با هماهنگی میان دستگاههای متولی، کشاورزان و شرکت آب منطقهای، برنامه تأمین و مصرف آب به شکلی تنظیم شد که این سطح از اراضی تا پایان فصل زراعی به مرحله برداشت برسد.
کاهش ۵ میلیون مترمکعبی تخصیص آب نسبت به سال گذشته
بهرامی با تأکید بر شدت محدودیت منابع آبی در سال جاری گفت: میزان تخصیص آب بخش کشاورزی از سد چغاخور نسبت به سال گذشته کاهش قابل توجهی داشت و از ۱۲ میلیون مترمکعب در سال زراعی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ به ۷ میلیون مترمکعب در سال زراعی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ رسید.
بهرامی افزود: با وجود این کاهش، همکاری کشاورزان و اجرای برنامههای مدیریت مصرف آب موجب شد بخش کشاورزی منطقه بتواند فصل زراعی را پشت سر گذاشته و محصولات کشتشده را برداشت کند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان خاطرنشان کرد: کشاورزان نیز با توجه به شرایط خشکسالی و محدودیت منابع آب، همکاری مناسبی داشتند و بیش از میزان تخصیصیافته از منابع سد برداشت نکردند؛ موضوعی که نشاندهنده ضرورت تداوم مدیریت مشارکتی منابع آب و همراهی بهرهبرداران در سالهای کمآبی است.
توسعه سامانههای نوین آبیاری؛ راهکار اصلی مقابله با کمآبی
بهرامی در ادامه درباره برنامههای جهاد کشاورزی برای مدیریت مصرف آب و اصلاح الگوی کشت گفت: تمامی محدودههای پاییندست سد چغاخور که برای کشت آبی مورد استفاده قرار میگیرند، تا حد زیادی تحت پوشش سامانههای نوین آبیاری قرار دارند و استفاده از آبیاری بارانی یکی از عوامل اصلی امکان تداوم کشاورزی در شرایط محدودیت منابع آب بوده است.
بهرامی تصریح کرد: اگر سامانههای نوین آبیاری در این مناطق اجرا نشده بود، تأمین آب مورد نیاز این سطح از اراضی با ۷ میلیون مترمکعب آب عملاً امکانپذیر نبود.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان ادامه داد: در بخشهایی که انتقال آب از طریق کانال انجام میشود، استفاده از کانالهای سیمانی موجب کاهش تلفات آب شده و در سایر مسیرها نیز انتقال آب با لوله و اجرای سامانههای آبیاری بارانی، نقش مهمی در کاهش هدررفت و افزایش بهرهوری آب داشته است.
بهرامی افزود: مجموعه این اقدامات در کنار مدیریت زمان کشت، انتخاب محصولات متناسب با شرایط منطقه و استفاده از ارقام زودرس، از مهمترین راهبردهای بخش کشاورزی برای سازگاری با شرایط خشکسالی و کاهش منابع آبی است.
حرکت به سمت کشتهای کمآببر و اصلاح زمان کشت
بهرامی با اشاره به ضرورت اصلاح الگوی کشت اظهار کرد: یکی از راهبردهای اصلی در محدوده سد چغاخور، انتقال بخش قابل توجهی از کشتها به سمت کشتهای پاییزه است؛ کشتهایی که در پاییز نیاز به آبیاری ندارند و میتوانند از رطوبت خاک و بارندگیهای فصل سرد استفاده کنند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان گفت: کشتهای بهاره نیز با توجه به شرایط منابع آب، بر اساس زمان مناسب کشت و با استفاده از ارقامی که دوره رشد کوتاهتر و نیاز آبی کمتری دارند، برنامهریزی شدهاند تا عملیات آبیاری در بهار و ابتدای تابستان انجام شده و محصول پیش از افزایش نیاز آبی و ورود به دوره کمآبی به مرحله برداشت برسد.
بهرامی تأکید کرد: اصلاح الگوی کشت به معنای حذف کشاورزی نیست، بلکه به معنای حرکت به سمت کشاورزی متناسب با ظرفیت منابع آب، افزایش بهرهوری، انتخاب محصول مناسب و استفاده حداکثری از روشهای نوین آبیاری است.
ضرورت تداوم مدیریت مصرف آب در سالهای خشک
رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری در پایان با اشاره به تجربه سال زراعی جاری گفت: شرایط امسال نشان داد که در صورت برنامهریزی دقیق، مشارکت کشاورزان، استفاده از سامانههای نوین آبیاری و انتخاب الگوی کشت متناسب با منابع آبی، میتوان حتی در شرایط کاهش شدید تخصیص آب نیز از وارد شدن آسیب اساسی به بخش کشاورزی جلوگیری کرد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان خاطرنشان کرد: کاهش تخصیص آب از ۱۲ میلیون مترمکعب به ۷ میلیون مترمکعب، بیانگر ضرورت توجه جدیتر به مدیریت منابع آب در سالهای پیشرو است و جهاد کشاورزی استان نیز در چارچوب سیاستهای مدیریت مصرف آب، توسعه آبیاریهای نوین، کاهش تلفات انتقال آب، اصلاح الگوی کشت و افزایش بهرهوری آب را با جدیت دنبال خواهد کرد.
بهرامی در پایان گفت: استمرار این رویکرد نیازمند همکاری همه دستگاههای متولی، بهویژه بخش آب و کشاورزی، و همچنین مشارکت و همراهی کشاورزان است تا ضمن حفاظت از منابع محدود آب، تولید پایدار و امنیت غذایی نیز حفظ شود.
∎