به گزارش ایرنا؛ نهاوند از نظر تعداد و کیفیت سرابها استعدادی کمنظیر برای گردشگری و مدیریت آب دارد، در این شهرستان ۱۳ سراب شناسایی شده که پنج مورد شامل گیان، گاماسیاب، فارسبان، ملوسان و کنگاور کهنه در فهرست آثار ملی به ثبت رسیدهاند.
سراب گاماسیاب بهعنوان یکی از پرآبترین چشمههای ایران و خاورمیانه شناخته میشود که حتی در فصلهای خشک نیز آبدهی قابلتوجهی دارد و ایجاد دهکده گردشگری میتواند این جاذبههای پراکنده را به یک مقصد یکپارچه و قابل بهرهبرداری تبدیل کند.
بدون تردید یکی از مهمترین فواید ایجاد دهکده گردشگری، ایجاد فرصتهای شغلی مستقیم و غیرمستقیم برای ساکنان منطقه است، تجربه سراب گیان نشان میدهد که این منطقه با ایجاد زیرساختهای گردشگری، زمینه اشتغال تعداد زیادی نیروی انسانی را فراهم کرده و حضور بیش از ۲۲ هزار گردشگر در یک روز از سه سراب اصلی نهاوند، نشاندهنده تقاضای بالای موجود است.
از سوی دیگر دهکده گردشگری سرابها میتواند با ایجاد اقامتگاه، رستوران، فروشگاه صنایع دستی و خدمات تفریحی، این تقاضا را به درآمد پایدار برای مردم محلی تبدیل کند، همچنین حمایت از سرمایهگذاری بخش خصوصی در حوزه گردشگری، بهعنوان یک راهبرد کلیدی برای توسعه اقتصادی شهرستان مطرح شده است.
سراب گیان نهاوند
دهکده گردشگری بستری برای حفظ سرابها
ایجاد دهکده گردشگری با رویکرد مدیریت یکپارچه، میتواند به حفاظت از سرابها کمک کند، این در حالیست که کارشناسان منابع طبیعی بر رویکرد حفاظتمحور تاکید دارند و معتقدند توسعه گردشگری نباید به معنای ساختوساز بیضابطه باشد، بلکه سرمایهگذاری باید با حفظ جنگل، آب، خاک و پوشش گیاهی همراه شود، در عین حال کاهش بارندگی و برداشتهای بیرویه از منابع آب زیرزمینی، تهدیدی جدی برای سرابها محسوب میشود و مدیریت متمرکز و علمی این منابع میتواند از تخریب بیشتر جلوگیری کند.
سرابهای نهاوند تنها یک ظرفیت گردشگری نیستند، بلکه بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی مردم منطقه به شمار میروند، ایجاد دهکده گردشگری با حفظ اصالت معماری بومی و استفاده از مهندسی سنتی ایرانی میتواند جذابیت فرهنگی منطقه را دوچندان کند، همچنین ترکیب گردشگری با ظرفیت گیاهان دارویی بهویژه گشنیز که شهرت جهانی دارد، میتواند به ایجاد برند شهری و کارآفرینی مبتنی بر گیاهان دارویی منجر شود.
زمینهسازی برای ثبت جهانی و اعتبار بینالمللی سرابهای نهاوند
ثبت جهانی سلسله سرابهای نهاوند بهعنوان یک طرح در دست پیگیری، میتواند تحولی بزرگ در حوزه زیرساختی و گردشگری شهرستان ایجاد کند و اقتصاد منطقه را تحت تأثیر قرار دهد و در کنار ثبت جهانی، ایجاد دهکده گردشگری با استانداردهای مناسب، مسیر تحقق این هدف را هموارتر میکند و نهاوند را به یکی از قطبهای گردشگری غرب کشور و حتی مقصدی بینالمللی تبدیل خواهد کرد.
ایجاد دهکده گردشگری سرابها از نظر اقتصادی، اشتغال پایدار، جذب سرمایه خصوصی، افزایش درآمد عمومی و محلی را به دنبال دارد و از نظر زیستمحیطی موجب حفاظت از منابع آب، مدیریت اصولی سرابها، جلوگیری از تخریب طبیعی میشود.
از نظر اجتماعی نیز موجب تقویت هویت محلی، مشارکت جامعه بومی، ارتقای شاخصهای فرهنگی و در عین حال زمینهسازی برای ثبت جهانی، معرفی بینالمللی منطقه، تبدیل به قطب گردشگری غرب کشور خواهد شد.
از نظر اجتماعی نیز موجب تقویت هویت محلی، مشارکت جامعه بومی، ارتقای شاخصهای فرهنگی و در عین حال زمینهسازی برای ثبت جهانی، معرفی بینالمللی منطقه، تبدیل به قطب گردشگری غرب کشور خواهد شد.
با این حال، دادهها نشان میدهد که تحقق چنین مفهومی ایجاد مجموعههای اقامتی تفریحی یکپارچه در جوار سرابها مستقیم بر جذب گردشگر بهویژه در افزایش مدت ماندگاری و تبدیل بازدید یکروزه به اقامت شبانه تأثیر میگذارد.
پروژههای موجود که کارکرد «دهکده گردشگری» دارند، دو نمونه مشخص در نهاوند در حال توسعه هستند که ساختاری مشابه دهکده گردشگری دارند، مجتمع گردشگری سراب فارسبان که فاز نخست آن در تیرماه ۱۴۰۰ به بهرهبرداری رسید و فاز دوم آن در فروردین ۱۴۰۴ با کلنگزنی ۶۰ تخت اقامتی جدید آغاز شد و ظرفیت کل این مجتمع به ۵۲۰ تخت افزایش خواهد یافت.
سراب گیان نهاوند
نبود طرح جامع و مدیریت یکپارچه سرابها
پارک جنگلی سراب گیان نیز با وسعت ۲۲۰ هکتار بهعنوان بزرگترین جنگل طبیعی استان همدان محسوب میشود و دارای زیرساخت موجود شامل نمازخانه، سکو و سرویس بهداشتی و قابلیت احداث فضاهای اقامتی، پذیرایی و ورزشهای آبی است و ظرفیت ایجاد دهکده گردشگری را دارد.
بر اساس گزارشهای میراث فرهنگی؛ سالانه بیش از ۲۰۰ هزار مسافر از سرابهای نهاوند بازدید میکنند که این حجم از تقاضا پیام روشنی برای سرمایهگذاران است که زیرساخت اقامتی و خدماتی وجود ندارد.
سرابهای نهاوند صاحب دهکده گردشگری میشوند
به تازگی فرماندار نهاوند از ایجاد دهکدههای گردشگری در محدوده سرابها و نقاط گردشگری این شهرستان خبر داده و گفته است در حال پیگیری طرحهای جامع برای ساماندهی سرابهای نهاوند هستیم.
فرماندار: برنامهریزی برای ایجاد دهکدههای گردشگری سرابها انجام شده تا با الگوبرداری از طرحهای موفق در استانهای دیگر همچون اصفهان، در حال پیگیری طرحهای جامع برای ساماندهی سرابهای طبیعی همچون فارسبان و گیان هستیم.
«مجتبی بیرانوند» با تاکید بر بهرهگیری از ظرفیتهای بالای گردشگری این شهرستان، اظهار کرد: در این راستا برنامهریزی برای ایجاد دهکدههای گردشگری سرابها انجام شده تا با الگوبرداری از طرحهای موفق در استانهای دیگر همچون اصفهان، در حال پیگیری طرحهای جامع برای ساماندهی سرابهای طبیعی همچون فارسبان و گیان هستیم.
او گفت: به دنبال این هستیم با ایجاد زیرساختهای لازم، این مناطق به قطبهای گردشگری تبدیل شوند.
فرماندار نهاوند همچنین به اهمیت افزایش ماندگاری گردشگران در این شهرستان اشاره کرد و افزود: برای دستیابی به این هدف، تلاش میکنیم تا با ارتقای سطح خدمات و نوسازی یا احداث اقامتگاهها و هتلهای جدید، تجربه اقامت دلپذیرتری برای بازدیدکنندگان فراهم کنیم.
بیرانوند تاکید کرد: به طور قطع این اقدامات میتواند به پایداری اقتصادی این شهرستان از طریق جذب گردشگر کمک شایانی کند.
سراب گیان نهاوند
لزوم تکمیل زنجیره گردشگری سرابها برای افزایش ماندگاری مسافران
رییس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی نهاوند هم گردشگری را محور توسعه این شهرستان دانست و بر ضرورت تکمیل زنجیره گردشگری برای افزایش مدت اقامت گردشگران تاکید کرد.
«محسن جانجان» اظهار کرد: ایجاد اقامتگاههای بومگردی، بازارچههای صنایعدستی و محصولات محلی، رستورانهای سنتی، مسیرهای پیادهروی و طبیعتگردی و فضاهای تفریحی خانوادگی و دهکده گردشگری سرابها میتواند مدت توقف گردشگران را افزایش دهد.
وی با اشاره به ظرفیت بالای جاذبههای طبیعی نهاوند، بهویژه سرابهای متعدد، افزود: سرابها باید بخشی از یک زنجیره گردشگری باشند؛ بهگونهای که گردشگر بتواند چند روز در این شهرستان اقامت کند و از مجموعهای از جاذبههای طبیعی، تاریخی، فرهنگی و روستایی بازدید کند.
جانجان تاکید کرد: تکمیل این زنجیره علاوه بر افزایش ماندگاری مسافران، رونق اقتصادی، اشتغالزایی و معرفی هرچه بهتر هویت فرهنگی و تاریخی نهاوند را به همراه خواهد داشت.
با وجود ظرفیتهای فراوان، توسعه این مجموعهها و به شکل امروزی "دهکده گردشگری سرابها" با مانع جدی مواجه است، نبود طرح مطالعاتی تفکیکی برای هر سراب بهعنوان مهمترین مانع جذب سرمایهگذار شناخته میشود، اگرچه مزایده ملی برای دو سراب فارسبان و گیان اعلام شده، اما اساسنامه طرح گردشگری هنوز مسکوت است و مدیریت یکپارچه شکل نگرفته است.
پروژه ساماندهی سراب گیان در دهه ۸۰ به سازههای نیمهکاره و هزینههای چند صد میلیونی منجر شد و پس از دو دهه هنوز بلاتکلیف است.
سراب فارسبان نهاوند
مزایده ملی ساماندهی سرابهای نهاوند بزودی
در همین رابطه نماینده مردم نهاوند در مجلس شورای اسلامی از صدور دستور لازم برای برگزاری مزایده ساماندهی سرابهای این شهرستان و سرمایهگذاری بخش خصوصی خبر داد و گفت: در دیدار با رییس سازمان منابع طبیعی کشور، مطالبات جدی این شهرستان از جمله ساماندهی پارکهای جنگلی مهم نهاوند بر اساس طرح مطالعاتی انجامشده مطرح شد.
«علیرضا نثاری» با تاکید بر اینکه باید زیرساختها و شرایط لازم برای اجرای پروژهها فراهم شود، تصریح کرد: مردم نهاوند سالهاست منتظر ساماندهی این ظرفیتهای طبیعی سرابها هستند و دیگر فرصتی برای تعلل وجود ندارد.
او نخستین مطالبه هر سرمایهگذار را وجود طرحهای کارشناسی و مطالعاتی دانست و نبود طرح جامع سرابهای نهاوند را مهمترین مانع موجود عنوان کرد و گفت: برای هیچیک از سرابهای این شهرستان بهصورت تفکیکی طرح جامع ساماندهی تهیه نشده؛ این در حالیست که برای هر سراب باید متناسب با ظرفیتها، شرایط محیطی و قابلیتهای آن، برنامه مشخصی تدوین شود.
نماینده مردم نهاوند در مجلس شورای اسلامی با اشاره به برگزاری مزایده ملی برای ۲ سراب فارسبان و گیان، اظهار کرد: انتظار داریم سازمان منابع طبیعی هرچه سریعتر فرآیند برگزاری مزایده، تهیه طرحهای مطالعاتی و فراهم کردن زمینه حضور سرمایهگذاران را در دستور کار قرار دهد.
نماینده مجلس؛ واگذاری مدیریت سرابها به شهرداریها یا برخی دستگاههای دیگر، آنهم بدون قراردادهای مشخص و اصولی و یا تعیین خروجی مشخص، مشکلزا است و نفعی به آینده گردشگری و توسعه اقتصادی این حوزه نمیرساند.
نثاری ورود سرمایهگذار بخش خصوصی را تنها روش توسعه این سرابها دانست و افزود: با توجه به پروسه جهانیشدن سرابهای غرب کشور با محوریت نهاوند، بهرهبرداری اصولی از این ظرفیتها میتواند مهمترین فرصتهای شغلی و اقتصادی را در حوزه گردشگری برای اهالی منطقه، شهرستان و استان رقم بزند.
به گفته وی؛ واگذاری مدیریت سرابها به شهرداریها یا برخی دستگاههای دیگر، آنهم بدون قراردادهای مشخص و اصولی و یا تعیین خروجی مشخص، مشکلزا است و نفعی به آینده گردشگری و توسعه اقتصادی این حوزه نمیرساند.
نماینده مردم نهاوند در مجلس شورای اسلامی تاکید کرد: این واگذاریها باید در چارچوب مشخص انجام شود تا زمینه بروز مشکلات متعدد فراهم نشود، چراکه چالشهای متعددی گریبانگیر سرابها شده و سالها مانع اجرای اقدام جدید و هدفدار شده است.
نثاری همچنین با دعوت از گروههای مالی و بانکها برای حضور در این شهرستان و بررسی ظرفیتهای سرمایهگذاری و طراحی برنامه بهتر و منسجمتر، خاطرنشان کرد: این اقدامات برای خروج سرابها از بلاتکلیفی و وضع موجود انجام شده است.
رهاورد:
ایده «دهکده گردشگری سرابها» چنانچه بهعنوان یک مجموعه یکپارچه با اقامت، پذیرایی و تفریح اجرا شود، میتواند ماندگاری گردشگر را از چند ساعت به چند روز افزایش دهد و اقتصاد محلی را متحول کند، اما دادهها نشان میدهد که تحقق این هدف در نهاوند مشروط به دو پیشنیاز است، نخست، تعیین متولی واحد و دوم، تدوین طرح جامع مطالعاتی برای هر سراب پیش از واگذاری و بدون این دو، پروژههای اقامتی پراکنده نیز سرنوشتی مشابه سازههای نیمهکاره گذشته خواهند داشت.
با این حال، ایجاد دهکده گردشگری سرابهای نهاوند، در صورت اجرای اصولی و مبتنی بر حفظ محیطزیست، میتواند این منطقه را از یک ظرفیت مغفول به موتور محرک توسعه پایدار در استان همدان تبدیل کند.