امیرمسعود عابدین: شاید برای شما هم پیش آمده باشد که پشت یک خودرو حرکت کنید و از خود بپرسید چرا چراغ‌های ترمز همگی قرمز هستند، اما چراغ راهنما در برخی ماشین‌ها نارنجی (زرد) و در برخی دیگر قرمز چشمک‌زن است؟ این تفاوت رنگ، فراتر از یک سلیقه طراحی، بخشی از زبان بصری رانندگی است که ریشه در ایمنی، قوانین بین‌المللی و استراتژی‌های خودروسازان دارد.

قرمز یعنی توقف؛ منطق پشت یک رنگ استاندارد

رنگ قرمز از دیرباز در سراسر جهان با هشدار، خطر و توقف عجین شده است؛ بنابراین انتخابی کاملا طبیعی برای چراغ‌های عقب خودرو محسوب می‌شود. بر اساس استانداردهای ایمنی، تمام خودروها موظفند در بخش عقب از چراغ‌های قرمز استفاده کنند.

این ثبات باعث می‌شود تا راننده‌ای که از پشت سر نزدیک می‌شود، نور قرمز کمرنگ‌تر را به‌عنوان چراغ خطر عقب و نور قرمز پرنورتر (یا چراغ سوم ترمز که در ارتفاع بالاتری قرار دارد) را سریعا به‌عنوان فرمان «کاهش سرعت یا توقف» درک کند.

زرد و نارنجی؛ هویت مستقل برای راهنما

وظیفه چراغ راهنما متفاوت از چراغ ترمز است. راهنما نشان‌دهنده تغییر مسیر است، نه کاهش سرعت. در اینجا استفاده از رنگ زرد نارنجی (Amber) مزیت چشمگیری ایجاد می‌کند.

یک چراغ زرد چشمک‌زن به دلیل تفاوت رنگی با چراغ‌های قرمز ثابت اطرافش، به‌سرعت توجه چشم را جلب می‌کند. تحقیقات اداره ایمنی ترافیک بزرگراه‌های آمریکا (NHTSA) هم نشان داده که استفاده از رنگ زرد مجزا برای راهنما، تشخیص تغییر مسیر خودرو را برای رانندگان پشتی کمی آسان‌تر می‌کند.

آزادی عمل خودروسازان در آمریکا؛ چرا همه راهنماها زرد نیستند؟

نکته جالب اینجاست که طبق قوانین ایالات متحده (استاندارد FMVSS ۱۰۸)، خودروسازان اجباری به استفاده از راهنمای زرد در بخش عقب ندارند و می‌توانند از رنگ قرمز یا زرد استفاده کنند (در حالی که راهنمای جلو الزاما باید زرد باشد). این موضوع دست خودروسازان را برای طراحی به چند روش باز می‌گذارد:

• راهنمای قرمز: یک چراغ قرمز واحد می‌تواند هم نقش چراغ ترمز را ایفا کند و هم هنگام راهنما زدن به‌صورت چشمک‌زن درآید.

• راهنمای زرد مجزا: بخش زرد رنگ مستقلی برای راهنما چشمک می‌زند، در حالی که چراغ قرمز ترمز کار خودش را می‌کند.

• استاندارد اروپایی: در خودروهای بازار اروپا و مقررات سازمان ملل (UNECE)، استفاده از راهنمای زرد در عقب اجباری است؛ به همین دلیل بیشتر خودروهای اروپایی تفکیک رنگ واضحی دارند.

همین تفاوت قوانین باعث شده تا در خیابان‌ها، برخی خودروها راهنمای قرمز و برخی دیگر راهنمای زرد داشته باشند؛ حتی گاهی یک مدل خودرو در بازار اروپا با راهنمای زرد و در بازار آمریکا با راهنمای قرمز عرضه می‌شود!

چالش‌های مهندسی و پیچیدگی‌های طراحی

چرا خودروسازان به‌جای این سردرگمی، همیشه از راهنمای زرد استفاده نمی‌کنند؟ علاوه بر مسائل مربوط به کاهش هزینه‌های تولید، طراحی خودروهای مدرن نقش مهمی دارد. امروزه چراغ‌های عقب به‌صورت مجموعه‌های باریک LED طراحی می‌شوند و جا دادن چند عملکرد مجزا (ترمز، چراغ شب، راهنما و دنده‌عقب) در یک فضای محدود، نیازمند رعایت الزامات سخت‌گیرانه شدت نور و زاویه دید است. بنابراین گاهی ادغام چراغ راهنما و ترمز در یک حباب قرمز، از نظر مهندسی و زیبایی‌شناسی آسان‌تر است.

کلام آخر: الفبای رنگ‌ها در خدمت ایمنی

در نهایت، این رنگ‌ها شکلی از زبان ارتباطی میان رانندگان هستند: قرمز برای حضور و توقف و زرد، برای تغییر مسیر. قانون آمریکا به خودروسازان این امکان را داده تا این مرز را کمی کمرنگ کنند؛ به همین دلیل است که ماشین همسایه شما ممکن است راهنمای قرمز بزند و ماشین شما زرد. اما صرف‌نظر از رنگ چراغ‌ها، آنچه همیشه بی‌جایگزین می‌ماند، دقت و تمرکز کامل راننده به خودروی جلویی است.

منبع: Motor۱

۳۲۲