جام جم آنلاین – همه چیز را اشتباه متوجه شدیم. صرف اینکه چند بازیکن بروند و چند بازیکن جدید دعوت شوند به آن معنا نیست که تیم ملی تغییر نسل داده. اصلا تغییر نسل در تیم ملی مسن ایران یک شوخی است. نگاهی دقیق‌تر به اسامی تیم ملی ایران تصویر دیگری را از این تیم ارائه میدهد.
 
تازه وارد‌ها
ابتدا باید مشخص شود که جدید‌ها چه کسانی هستند؟
در فهرست ۱۸ نفره بازیکنان لیگ برتری نام‌هایی مانند میلاد سورگی و محمدمهدی زارع دیده می‌شود که برای نخستین بار یا پس از مدت‌ها به اردو دعوت شده‌اند. امید نورافکن و عارف حاجی‌عیدی نیز دوباره مورد توجه کادر فنی قرار گرفته‌اند و مهدی لیموچی پس از پشت سر گذاشتن مصدومیت سنگین خود به جمع ملی‌پوشان بازگشته است.
 
یک ۳۷ ساله + دو ۳۶ ساله
وقتی قرار است سه بازیکن بالای ۳۶ سال به تیم ملی دعوت شوند هرگز نمیتوان درباره تغییر نسل صحبت کرد. در دنیای حرفه‌ای فوتبال رسیدن به سن ۳۶ و ۳۷ به معنای پایان قطعی فوتبال است. استثنا‌ها را کنار بگذارید. قانون همین است. اما قوانین فوتبال ایران همیشه با همه جای دنیا تفاوت میکند. احسان حاج‌صفی در ۳۷ سالگی همچنان یکی از گزینه‌های ثابت دعوت به تیم ملی است. شجاع خلیل‌زاده نیز بار دیگر در فهرست قرار گرفته و رامین رضاییان ۳۶ ساله هم همچنان جایگاه خود را حفظ کرده است.
نکته: سن و سال بالای بازیکنانی مثل علیرضا بیرانوند را هم فعلا نادیده میگیریم.
 
تجربه میخواهیم چکار؟!
هر وقت صحبت از دعوت بازیکنانی نظیر شجاع و احسان و رامین می‌شود بلافاصله این توجیه عموما از سوی کادر فنی مطرح می‌شود که تجربه آنها به درد می‌خورد. فوتبال ایران این همه تجربه را میخواهد چکار؟ و اصلا این حجم از تجربه به چه درد فوتبال ایران در جایی مثل جام جهانی خورده؟
فوتبال ایران در اوقات «فیفا دی» به سر می‌برد. حداقل در این روز‌ها می‌شد از نام چند ۳۰ و چند ساله صرف نظر کرد. اما مگر تغییر نسل جایی در فوتبال ایران دارد؟
 
تغییر نسل هم سوخت!
به هیچ یک از بازیکنان دیگر تیم ملی کاری نداریم. فقط همین سه بازیکن را در نظر بگیرد. احسان حاج صفی، رامین رضاییان و شجاع خلیل زاده. تداوم حضور این بازیکنان در فوتبال ملی ایران به معنای از بین رفتن یک نسل است. تا پیش از این هم یک نسل پشت سد آنها متوقف شده و بعد از آن هم چنین خواهد بود.
این اتفاق طی سال‌های گذشته بار‌ها تکرار شده و باعث شده تعدادی از بازیکنان مستعد هرگز نتوانند جایگاه ثابتی در تیم ملی پیدا کنند. بسیاری از آنها یا خیلی دیر به اردو رسیده‌اند یا زمانی فرصت بازی پیدا کرده‌اند که دیگر سن ایده‌آلی برای شروع یک دوره طولانی ملی نداشته‌اند.
دعوت چندباره از بازیکنان پا به سن گذاشته در عمل به معنای از دست رفتن زمان برای نسلی است که می‌توانست از مدت‌ها قبل کار خود را در تیم ملی آغاز کند. فوتبال ملی برای حفظ کیفیت خود نیازمند انتقال تدریجی تجربه از نسل قدیم به نسل جدید است. اگر این انتقال به تعویق بیفتد تیم ملی ناگهان با خلأ بزرگی روبه‌رو خواهد شد. اتفاقی که در بسیاری از کشور‌ها پس از پایان کار یک نسل طلایی رخ داده است.
 
یک فرصت مناسب برای قلعه و دوستان
دو مسابقه دوستانه برابر ازبکستان و روسیه فرصت مناسبی برای کادر فنی است تا نگاه خود به آینده را روشن‌تر کند. اگر بازیکنان جوان تنها به اردو دعوت شوند و سهم چندانی از دقایق بازی نداشته باشند بحث تغییر نسل همچنان روی کاغذ باقی خواهد ماند. تیم ملی ایران برای حضور موفق در سال‌های آینده به بازیکنانی نیاز دارد که از همین امروز تجربه ملی کسب کنند و مسئولیت بیشتری بر عهده بگیرند.
به همین دلیل فهرست اخیر بیش از آنکه به جوانگرایی شباهت داشته باشد یادآور ادامه همان روندی است که طی سال‌های گذشته دنبال شده است. روندی که در آن اسامی جدید به اردو اضافه می‌شوند ولی چهره‌های قدیمی همچنان بخش مهمی از ترکیب را در اختیار دارند و فرصت شکل‌گیری یک نسل تازه را محدود می‌کنند.
 
آنالیز فنی: تیم‌های پیر چگونه هستند؟!
 از نظر فنی نیز بالا رفتن میانگین سنی یک تیم ملی چالش‌های مشخصی به همراه دارد. تیم‌های مسن‌تر معمولا در بازی‌های پرفشار با افت سرعت بازگشت به دفاع روبه‌رو می‌شوند و در اجرای پرس از جلو نیز توان کمتری دارند. ریکاوری بدنی بازیکنان باتجربه نسبت به بازیکنان جوان‌تر زمان بیشتری می‌خواهد و همین موضوع در مسابقات فشرده می‌تواند مشکل‌ساز شود. از سوی دیگر فوتبال مدرن به مدافعان کناری و مدافعان میانی نیاز دارد که بتوانند بار‌ها در طول مسابقه با حداکثر سرعت جابه‌جا شوند و فضا‌های پشت خط دفاع را پوشش دهند. هر چه میانگین سنی یک تیم بالاتر برود احتمال افت در دوئل‌های سرعتی و رقابت‌های فیزیکی نیز افزایش پیدا می‌کند. به همین دلیل بسیاری از تیم‌های ملی موفق جهان سال‌ها پیش از کنار رفتن نسل قدیمی روند جایگزینی تدریجی بازیکنان جوان را آغاز می‌کنند تا در مقاطع حساس با بحران کمبود نیروی آماده و باتجربه مواجه نشوند.