بیش از هزار سال است که شاعران پارسیگو، با همین زبانی که ما امروز با آن سخن میگوییم، توانستهاند اندیشمندان و فرهنگهای جهان را متوجه خود و فرهنگ ایرانی کنند. خیام با رباعیاتش دیری است که اروپا و غرب را با اندیشههای فلسفی خود درگیر کرده است. مولانا نیز در زمان حیاتش بخش مهمی از توجه اندیشهای جهان را به فکر و زبان خود معطوف کرد و جهان ادبیات و انسانشناسی هنوز در مثنوی معنوی و غزلیات او در جستوجوی معناست.
و حافظ! چه میدانیم که حافظ جهان گوته را چگونه دگرگون کرد که او را برادر خود خواند؟ سعدی نیز چنان جایگاهی در جهان یافت که آثارش، بهویژه گلستان و بوستان، قرنها دستبهدست در میان اهل فرهنگ و ادب جهان گشته است و عالیجناب فردوسی، بزرگ نگهبان زبان فارسی که با کاخ برافراشته شاهنامه و با فرهنگ ایرانی و اندیشههای تمدنسازش، سندی سترگ از هویت و ملیت ما پدید آورد.
در میان شاعران معاصر نیز شهریار شعر ایرانزمین، محمدحسین بهجتتبریزی، برخاسته از شمالغرب ایران، نماینده و بازتابدهنده بخشی بزرگ از این میراث است؛ سرزمینی که خاستگاه خاقانی و نظامی و نیز شمار بسیاری از شاعران پارسیگوی است که نام و یادشان در مقبرهالشعرای تبریز ماندگار شده است.
شهریار حق دارد که «روز شعر و ادب فارسی» به نام او باشد؛ زیرا از سرزمینی برخاسته است که قرنها یکی از کانونهای مهم شعر و ادب فارسی بوده و خود نیز در شعرش پیوندی کمنظیر میان دورهها و سبکهای گوناگون ادب فارسی برقرار کرده است.
در شعر شهریار، اصالت و استواری رودکی و فردوسی، سادگی و روانی زبان خراسان، طراوت و شیرینی سعدی و حافظ، نازکخیالیهای بیدل و صائب در سبک هندی و غنای هنری نظامی و صلابت خاقانی، هر یک بهگونهای بازتاب یافته است. او در شعر نو و نیمایی نیز طبعآزمایی کرده و در این عرصه آثاری جاندار و پرمایه از خود بهجا گذاشته است.
شهریار افزون بر همه اینها، در شعر و ادب زبان مادریاش نیز جایگاهی درخشان دارد و منظومه «حیدربابایه سلام» یکی از ماندگارترین آثار او در این زمینه است؛ اثری که نشان میدهد پیوند با زبان مادری نهتنها از جایگاه او در شعر فارسی نمیکاهد، بلکه بر گستره شخصیت ادبی او میافزاید.
شهریار، از این منظر، تنها یک شاعر معاصر نیست؛ او حلقهای میان گذشته و امروز شعر فارسی و نماینده پیوند میان سنتهای گوناگون ادبی ایران است.
از اینرو، شهریار حق دارد که روز او، روز «شعر و ادب فارسی» باشد و شایسته است که بر همین نام و همین عنوان، بدون کموکاست، پای بفشاریم.
∎