«نازا» (NAZA)، ساخته یووال آبراهام و راشل زور، دو کارگردان اسرائیلی برنده جایزه اسکار، پنجشنبه ۱۹ شهریور/ ۱۰ سپتامبر در هشتادوسومین دوره جشنواره بینالمللی فیلم ونیز به نمایش درآمد. این فیلم تنها مستندی بود که برای دریافت جایزه شیر طلایی جشنواره رقابت کرد. عنوان فیلم از سرواژهای در ارتش اسرائیل گرفته شده که بهصورت تعمدی مبهم و غیرمستقیم برای اشاره به غیرنظامیانی بهکار میرود که انتظار میرود در یک حمله نظامی کشته شوند.
این فیلم که با تهیهکنندگی نشریه بریتانیایی گاردین ساخته شده، شامل روایتهای گستردهای از افسران اطلاعاتی و سربازان اسرائیلی است که در نظارت بر غیرنظامیان فلسطینی و کشتن آنها از راه دور مشارکت داشتهاند. ضبط مصاحبهها، شبانه و بر فراز پشتبامهای تلآویو صورت گرفته و شرکتکنندگان به شرط ناشناس ماندن حاضر به گفتوگو شدهاند؛ چراکه صحبت علنی درباره فعالیتهای اسرائیل در جنگ، آنها را با خطراتی مواجه میکرد.
برای پنهانکردن هویت افراد، چهره و صدای آنها در فیلم بهصورت دیجیتالی تغییر داده شده است. مصاحبهشوندگان درباره روشهای محرمانه مورد استفاده ارتش اسرائیل در غزه توضیح میدهند؛ ازجمله سیستمهای مبتنی بر هوشمصنوعی که برای شناسایی شمار زیادی از اهداف احتمالی ردهپایین حماس طراحی شده بودند.
این افراد سپس شبها در خانههایشان هدف بمباران قرار میگرفتند، درحالیکه ارتش میدانست این حملات اعضای خانواده آنها را نیز خواهد کشت.
ارتش اسرائیل برای شناسایی محل حضور این افراد، تلفنهای همراه آنها را هک میکرد و بهطور مخفیانه گاه تنها چند لحظه پیش از آنکه همه آنها کشته شوند، به گفتوگوهای آنها با همسران و فرزندانشان گوش میداد.
این فیلم همچنین روایتهای دستاولی از تخریب محلههایی را ارائه میکند که ارتش اسرائیل برآورد کرده بود هنوز تا ۲۵ درصد ساکنانشان در خانههای خود پناه گرفتهاند. همچنین درباره سوزاندن سازمانیافته خانههای غیرنظامیان و کشتن غیرنظامیان در یک محل توزیع مواد غذایی روایتهایی در آن مطرح میشود.
این مستند به تهیهکنندگی جیمز ویلسون و با تهیهکنندگی اجرایی جاناتان گلیزر ساخته شد؛ همان تیمی که فیلم برنده اسکار «منطقه مورد علاقه» (The Zone of Interest) را تولید کرده بود.
امان از این سینمای عقبافتاده
فیلم نازا در جشنواره فیلم ونیز به نمایش درآمد و هم مورد استقبال بی نظیر مخاطبان و تماشاگران و حاضران در جشنواره قرار گرفت و هم جوایز متعددی دریافت کرد.
شگفتا درحالیکه بزرگترین تشویق تاریخ جشنوارهها برای همین فیلم نازا (درباره جنایات اسرائیل در غزه) در جشنواره ونیز صورت گرفت که توسط دو اسرائیلی هم ساخته شده است!
درحالیکه جایزه ویژه هیات داوران که درواقع جایزه اصلی جشنواره محسوب میشود، به فیلم نازا تعلق گرفت، یعنی یک فیلم مستند، میدان رقابت را از سایر فیلمهای داستانی بخش مسابقه ربود.
(این توضیح لازم است که معمولا در جشنوارههای معتبر مانند کن و برلین و ونیز و ... جایزه اول یعنی نخل طلا و خرس طلایی و شیر زرین و ... جایزه رسمی و مدیریتی محسوب شده و از همین رو برای هیات داوران جایزه ویژه یا بزرگ در نظر میگیرند و آنها فارغ از دغدغههای مدیریتی و رسمی جشنواره، در واقع جایزه اول خود را تحت این عنوان اعطا میکنند.)
درحالیکه کمپینهای مختلف جشنواره با حضور سینماگران معروف برای حمایت از فلسطین و محکومیت اسرائیل به راه افتاد ...
درحالیکه فیلم فیلمساز معروف انگلیسی، مارتین مک دانا یعنی «اسب وحشی نهم» در بخش مسابقه جشنواره ونیز شرکت داشت و درباره کودتای آمریکایی ۱۹۷۳ شیلی و نقش سازمان سیا در آن بود ...
درحالیکه ...
ولی متاسفانه برخی ناسینماگران عقبافتاده ما که مدعی ناراحتی و غمزدگی نسبت به وقایع دیماه ۱۴۰۴ هم بودند، بدون توجه به آنچه طی این یکسالونیم توسط جنگل جهانی بر سر ایران و ملت ایران و فلسطین آمده نهتنها از پس ساخت یک اثر سینمایی برنیامدند، بلکه بهجای همدردی و حتی همذاتپنداری با موضوع فیلمشان در مقابل تماشاگران، روی صحنه به ورجه ورجه کردن و حرکات ناموزون پرداختند!
این هم نمونهای از این بهاصطلاح سینما ...
ستارگان مارول هم از فلسطین حمایت کردند
در چنین شرایطی کمپینهای متعددی هم قبل از آغاز جشنواره از سوی چهرههای معروف سینمایی به راه افتاد و به جشنواره ونیز توصیه کردند موضعی رسمی در قبال نسلکشی در غزه و محکومیت اسرائیل اتخاذ نماید؛ اما در مقابل جشنواره حتی کنفرانس مطبوعاتی هیات داورانش در آستانه افتتاحییه را لغو کرد تا نکند سؤالات و حرفهای خبرنگاران جلسه را به نفع فلسطین و علیه اسرائیل پیش ببرد. بههرحال بیانیهای از سوی بازیگران و سینماگران معروف جهان انتشار یافت که ضمن حمایت از فلسطین و محکومنمودن نسلکشی رژیمصهیونیستی در غزه، از سازمان ملل و دولتهای سراسر جهان خواسته بود برای آزادی مروان البرغوثی (از مبارزان فلسطینی) از زندان رژیم صهیونیستی تلاش کنند.
صفحه اینستاگرامی «مروان را آزاد کنید» که توسط خانواده و حامیان البرغوثی راهاندازی شد، یک متن منتسب به جمعی از بازیگران با تصاویر و نامهای آنها را منتشر کرد که خواستار آزادی این اسیر فلسطینی شدند. در متنی که این صفحه به نقل از آنها نقل کرد، عنوان شد: ما نگرانی عمیق خود را از ادامه حبس مروان البرغوثی، بدرفتاری خشونتآمیز با او و محرومیت از حقوق قانونی در حین حبس ابراز میکنیم. این بیانیه افزوده بود: ما از سازمان ملل و دولتهای جهان میخواهیم که بهطور فعال برای آزادی مروان البرغوثی از زندان اسرائیل تلاش کنند. ازجمله کسانی که نامشان در این بیانیه آمده بود میتوان به بندیکت کامبربچ، بازیگر نقش دکتر استرنج در دنیای سینمایی مارول، مارک رافالو که بیشتر در این مجموعه با نقش هالک شناخته میشود و دان چیدل، معروف به ماشین جنگی، اشاره کرد. به آنها فهرست بلندی از بازیگران مرتبط با مارول، ازجمله کیت بلانشت، تیلدا سوینتون، دانیل برول، ربکا هال، زاوی اشتن، تاتیانا ماسلانی، اما کورین، کینگزلی بنادیر و میقلماوی که یک بازیگر مصری ــ فلسطینی است، اضافه شد.
البرغوثی، ۶۷ ساله، بیش از دو دهه است که در زندانهای رژیمصهیونیستی بهسر میبرد و همچنان یکی از برجستهترین چهرههای سیاسی فلسطین است. او که عضو ارشد فتح بود، سال ۲۰۰۲ در جریان انتفاضه دوم توسط نظامیان رژیمصهیونیستی دستگیر شد. سال ۲۰۰۴، دادگاهی در سرزمینهای اشغالی به اتهام حملاتی که منجر به کشتهشدن پنج نفر شد، او را به پنج بار حبس ابد بهعلاوه ۴۰ سال زندان محکوم کرد.
البرغوثی با رد اتهامات خود از بهرسمیتشناختن مشروعیت دادگاه رژیم صهیونیستی خودداری کرد. با وجود گذراندن بیش از دو دهه در زندان، او همچنان یک چهره سیاسی محبوب در میان فلسطینیهاست و بارها در نظرسنجیها بهعنوان رئیس بالقوه تشکیلات فلسطینی، عملکرد بسیار خوبی داشته است.
یکی از ۵۵ جایزه جنبی
اما ماجرای جایزهای که به بازیگر فیلم مراقب داده شد چه بود که برخی شبهرسانهها، آن را در بوق کرده و گفتند جایزه بهترین بازیگر زن را برده و بهعنوان بزرگترین افتخار جلوه دادند؟! درحالیکه این جایزه در یکی از بخشهای جنبی جشنواره به بازیگر فیلم مراقب داده شد و نه در بخش اصلی.
جشنواره فیلم ونیز مانند اغلب جشنوارههای سینمایی، بهجز بخش مسابقه اصلی که درواقع اساس آن جشنواره محسوب میشود، ۵۵ بخش و جایزه فرعی و جنبی دارد که برای شاخوبرگدادن و جذب سرمایهها و حمایتهای مالی مختلف دایر میگردند.
بههرحال نمایش تنها ۲۲ ــ ۲۰ فیلم بخش مسابقه، نمیتواند جشنوارهای مانند ونیز را برای جذب پول و سرمایه و مخاطب و اسپانسر و ... در حد و اندازه قابل قبول قرار دهد.
در این بخشها از جایزه «هنرها و سینما» و «جایزه زیباییهای ارمنی» به چشم میخورد تا ... تا «جایزه تاثیرگذار ونیز» و «جایزه روبر برسون» و «جایزه مؤلفین زیر ۴۰» و «جایزه مارچلو ماسترویانی» و «جایزه مجیک لانترن» و «جایزه بینا فیلمی» و ... (با مراجعه به وبسایت رسمی جشنواره فیلم ونیز میتوانید از جزئیات این بخشها و جوایز جنبی مطلع گردید.)
... و بالاخره «جایزه افقها» که درواقع مانند ۵۵ بخش جنبی دیگر، در ذیل بخش اصلی مسابقه تعریف میشود.
به آثاری که استانداردها و قابلیتها و ارزشهای سینمایی حضور در بخش اصلی مسابقه را نداشتند، این امکان را میدهند که آثار ایدئولوژیک مورد نظر مدیران جشنواره با ساختار ضعیف هم برای امور تبلیغاتی برگزارکنندگان در جشنواره حضور داشته باشند.
درواقع این آثار اگرچه بعضا سفارش مدیران جشنواره بوده ولی از لحاظ سینمایی آنچنان ضعیف ارزیابی شدند که به هیچ ضرب و زوری نتوانستند در بخش مسابقه شرکت داده شوند!
مانند همین فیلم مراقب که اساسا فاقد ارزشهای هنری و سینمایی بوده، ضمن اینکه بهدلیل دریافت پروانه ساخت از وزارت ارشاد و تولید رسمی در ایران، بهنوعی مدیران جشنواره ونیز هم خود را فریبخورده سازندهاش دیدند! زیرا از سال ۱۴۰۱ جشنوارههایی مثل ونیز، فیلمها و تولیدات رسمی سینمای ایران را تحریم کردهاند.
حالا بازیگر این فیلم در ردیف ۵۰ ــ ۴۰ بازیگر دیگر بخشهای فرعی و جنبی، جایزهای هم گرفته که برخلاف جوایز رسمی ونیز یعنی شیر طلایی و نقرهای، نه طلایی است و نه نقرهای! بلکه سیاه است! ولی برخی شبهرسانههای داخلی و خارجی به گونهای جلوه دادند که گویا این بازیگر، جایزه اصلی بازیگر زن جشنواره ونیز را دریافت نموده است! درحالیکه جایزه اصلی بهترین بازیگر زن جشنواره ونیز به ماتیلدا آرسل برای فیلم «زن ناشناخته» رسید.
این درحالیاست که فیلم مراقب بهدلیل ضعفهای مفرط ساختاری (که منتقدین نشریات مختلف جشنواره هم به آن اشاره داشتند) حتی برای بخش اصلی جشنواره هم پذیرفته نشد! حالا این جایزه فرعی و جنبی را به زنان ایران هم تقدیم کرده! حکایت همان مورچه و کلهپاچهاش است!
فیلم «مراقب» بهدلیل ضعفهای مفرط ساختاری، حتی برای بخش اصلی جشنواره هم پذیرفته نشد
ونیز در تسخیر فلسطین
اعتراف ۲۴ نفر از نیروهای داخلی ارتش اسرائیل درباره سیستمهای محرمانهای که در جنگ غزه مورد استفاده قرار گرفتهاند، در فیلم مستند جدیدی درباره کشتار گسترده غیرنظامیان فلسطینی منتشر شد.
اعتراف ۲۴ نفر از نیروهای داخلی ارتش اسرائیل درباره سیستمهای محرمانهای که در جنگ غزه مورد استفاده قرار گرفتهاند، در فیلم مستند جدیدی درباره کشتار گسترده غ...
صاحبخبر -