آمریکا رسما با معافیت سفر محمد اسلامی مخالفت کرد، درخواست معافیت رد شد و اتریش از ورود رئیس هیأت ایرانی جلوگیری کرد. حالا پرسش این است که چرا آژانس در برابر این دخالت سیاسی سکوت کرده و بهجای اعتراض به واشنگتن، بازهم ایران را به «همکاری» فرامیخواند؟
ماجرا آنقدر روشن است که حتی نماینده آمریکا هم نتوانست نقش واشنگتن را انکار کند. نماینده ایالات متحده در کنفرانس عمومی آژانس اذعان کرد که کشورش با درخواست معافیت سفر اسلامی مخالفت کرده است. نماینده اتریش نیز گفت وین برای سفر رئیس سازمان انرژی اتمی ایران درخواست معافیت کرده بود، اما این درخواست رد شد و اتریش در نتیجه خود را موظف به جلوگیری از ورود او دانست.
یعنی برخلاف فضاسازیهای اولیه، ماجرا یک مشکل ساده کنسولی یا نقص در روند صدور ویزا نبود. ویزای اسلامی صادر شده بود و سپس تحت فشار سیاسی لغو گردید.
آژانس؛ مطالبهگر از ایران، ساکت مقابل آمریکا
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، روز دوشنبه در همان کنفرانسی که رئیس سازمان انرژی اتمی ایران اجازه حضور در آن را پیدا نکرد، بار دیگر ایران را به همکاری فراخواند.
گروسی گفت میداند ادامه درگیری شرایط دشواری ایجاد کرده، اما ایران باید با آژانس تعامل کند. او حتی هشدار داد تا زمانی که همکاری از سر گرفته نشود، نه وضعیت قابل پیشبینی خواهد بود و نه اطمینان و اعتماد شکل خواهد گرفت.
این سخنان در شرایطی مطرح میشود که تأسیسات هستهای ایران هدف حمله نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی قرار گرفته است. اما اگر آژانس واقعا نگران اجرای پادمانهاست، چرا مطالبه نخست آن نباید از حملهکنندگان باشد؟ چرا گروسی همانقدر که از ایران «همکاری» میخواهد، از آمریکا و رژیم صهیونیستی نمیخواهد به تأسیسات هستهای تحت پادمان حمله نکنند؟
چرا مدیرکل آژانس درباره امنیت تأسیسات و بازرسان، به همان اندازه که درباره دسترسی به تأسیسات ایران سخن میگوید، از واشنگتن توضیح نمیخواهد؟ به همین دلیل ادعای استقلال و بیطرفی آژانس با یک آزمون جدی روبهرو شده است.
ایران؛ کشوری که بازرسی شد، اما مصون نماند
ایران عضو NPT است. برنامه هستهای ایران نیز سالها تحت نظارت آژانس قرار داشته و تهران پیش از جنگ، دسترسیها و همکاریهای گستردهای را در اختیار این نهاد قرار داده بود.
اسناد آژانس نشان میدهد ایران طی سالهای گذشته در زمره کشورهایی بوده که حجم قابل توجهی از فعالیتهای راستیآزمایی و بازرسی در آنها انجام شده است. در دوره اجرای برجام نیز دامنه نظارتها بهمراتب فراتر از تعهدات معمول پادمانی رفت و آژانس از دسترسیها و ابزارهای نظارتی گستردهای برخوردار شد.
مسأله از جایی پیچیده شد که آمریکا و رژیمصهیونیستی به تأسیسات هستهای ایران حمله کردند. آژانس در گزارش رسمی خود تأیید کرده است که پس از آغاز حملات، فعالیتهای راستیآزمایی در ایران متوقف و با توجه به شرایط امنیتی، بازرسان آژانس از ایران خارج شدند. حالا همان حملهای که روند بازرسی را مختل کرده، در روایت غرب به عاملی برای متهم کردن ایران تبدیل شده است.
از حمله به تأسیسات تا قطعنامه ظالمانه
چند روز پیش از آغاز کنفرانس عمومی، شورای حکام آژانس قطعنامهای علیه ایران تصویب کرد و پرونده تهران را به شورای امنیت گزارش داد. ۲۳ کشور به این قطعنامه رأی مثبت دادند و روسیه، چین و نیجر مخالفت کردند.
واشنگتن تلاش میکند پرونده هستهای ایران را از یک موضوع فنی و پادمانی به یک پرونده امنیتی و سیاسی تبدیل کند؛ پروندهای که در آن ایران در جایگاه متهم قرار گیرد و آمریکا در جایگاه مطالبهگر.
سخنان کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، در کنفرانس عمومی نیز دقیقا در همین چارچوب قرار داشت. او ایران را به نقض تعهدات پادمانی و نبود شفافیت متهم کرد و گفت تهران باید میان انزوا و همکاری با جامعه بینالمللی یکی را انتخاب کند.
اما یک بخش از روایت رایت عمدا حذف شده بود: کشوری که امروز از ایران درباره وضعیت تأسیسات هستهای سؤال میکند، خود مستقیما در حمله به همان تأسیسات مشارکت داشته است.
مخالفتها با سیاسیکاری آژانس
میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی مستقر در وین، به ممانعت از حضور اسلامی اعتراض کرده و آن را نمونهای از اعمال فشار سیاسی علیه یک کشور عضو آژانس دانسته است.
حتی آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در پیام خود به کنفرانس عمومی آژانس بر ضرورت حرفهایگری، بیطرفی و توانمندی فنی این نهاد تأکید کرد.
یک سؤال از گروسی
اکنون توپ در زمین آژانس است. ایران بارها اعلام کرده است که اصل همکاری فنی با آژانس را نفی نمیکند؛ اما همکاری را مشروط به رعایت حقوق ایران، تأمین امنیت تأسیسات، حفاظت از اطلاعات محرمانه و رفتار حرفهای و مستقل آژانس میداند. پرسش این است که چرا گروسی این بخش از ماجرا را نمیبیند؟
چرا وقتی آمریکا رسما اعتراف میکند که با معافیت سفر رئیس سازمان انرژی اتمی ایران مخالفت کرده، مدیرکل آژانس بهجای اعتراض به این فشار سیاسی، دست خود را به سوی ایران دراز میکند؟ چرا آژانس از ایران میخواهد اعتماد کند، اما خودش حاضر نیست در برابر حمله به تأسیسات تحت پادمان، موضعی همسنگ و روشن اتخاذ کند؟ و مهمتر از همه؛ NPT برای کشوری که به تعهداتش پایبند است، اما تأسیساتش بمباران میشود، چه تضمینی ایجاد میکند و آیا این حق را برای ایران ایجاد نمیکند که از این سازوکار بیهوده و چهبسا مضر خارج شود؟
حضور رئیس سازمان انرژی اتمی ایران در نشست آژانس با قلدری آمریکا و سکوت گروسی لغو شد
بیخاصیت مثل انپیتی
قرار بود رئیس سازمان انرژی اتمی ایران به وین برود، پشت تریبون هفتادمین کنفرانس عمومی آژانس بینالمللی انرژی اتمی بنشیند و درباره برنامه هستهای ایران، حمله به تأسیسات هستهای کشور و آینده همکاری تهران و آژانس سخن بگوید؛ اما یک تصمیم سیاسی در واشنگتن، همه چیز را تغییر داد.
قرار بود رئیس سازمان انرژی اتمی ایران به وین برود، پشت تریبون هفتادمین کنفرانس عمومی آژانس بینالمللی انرژی اتمی بنشیند و درباره برنامه هستهای ایران، حمله ب...
صاحبخبر -