صاحب‌خبر - به گزارش ایرنا، مرکز پرتودهی محصولات کشاورزی شمال غرب کشور در ۲۶ مهرماه ۱۴۰۴ با هدف پرتودهی به محصولات غده‌ای مانند سیب‌زمینی، پیاز و سیر در اردبیل راه‌اندازی شد و این مرکز با استفاده از فناوری پرتو، امکان رفع آلودگی، کاهش جوانه‌زنی و افزایش عمر نگهداری محصولات را فراهم کرده است. فناوری پرتودهی با کاهش فعالیت میکروارگانیسم‌ها موجب افزایش ایمنی غذایی و تسهیل صادرات به بازارهای منطقه‌ای و جهانی می شود و راه اندازی مرکز آن در اردبیل همزمان با پنجاهمین سال صنعت هسته‌ای کشور رقم خورد و بارقه ای از امید به افق‌های آینده را در این خطه مرزی بر افروخت. به عقیده استاندار اردبیل، صنعت پرتودهی تولیدات کشاورزی شمال غرب در این استان، نقطه عطفی در بهره‌گیری از فناوری‌های نوین برای افزایش بهره‌وری و کاهش ضایعات کشاورزی است و می‌تواند الگویی برای توسعه پایدار در شمال‌غرب کشور باشد. فناوری پرتودهی با کاهش فعالیت میکروارگانیسم‌ها موجب افزایش ایمنی غذایی و تسهیل صادرات به بازارهای منطقه‌ای و جهانی می شود. مسعود امامی‌یگانه افزود: این مرکز نقش مهمی در بهبود امنیت غذایی، افزایش کیفیت تولیدات کشاورزی و توسعه علمی استان دارد و استفاده از ظرفیت انرژی هسته‌ای برای افزایش ماندگاری محصولات، بهبود کیفیت بذر، و تولید ارقام مقاوم به کم‌آبی و آفات از دستاوردهای ارزشمند این مرکز است. به گفته کارشناسان فناوری، با پرتودهی محصولات کشاورزی باقیمانده آفات و سموم زدوده می‌شود و این فناوری و صنعت برای سلامت جامعه بسیار مفید است و موانع صادراتی محصولات را نیز برطرف می‌کند. همچنین با توجه به اینکه در شرایط کم‌آبی، بهره‌وری در بخش کشاورزی بسیار مهم و ضروری است، ارقام برنج با پرتودهی تولید شده دارای بهره‌وری بالا می شود و محصولات آنها تا سه برابر در هکتار افزایش می‌یابد. استان اردبیل با دارا بودن حدود ۷۵۰ هزار هکتار اراضی کشاورزی شامل ۲۷۰ هزار هکتار آبی و ۴۸۰ هزار هکتار دیم، سالانه بیش از ۴.۵ میلیون تن انواع محصولات کشاورزی تولید می‌کند و معادل چهار درصد تولیدات کشاورزی کشور است و مقابله با ضایعات و فساد محصولات با پرتودهی را باید تحولی در زنجیره تولید و صادرات کشاورزی محسوب کرد. اگر میزان تولیدات کشاورزی استان های شمال غرب کشور و ضایعات و مسائل مربوط به آن را نیز به محصولات اردبیل اضافه کنیم، اهمیت مرکز پرتودهی این استان که به شمال‌غرب خدمات ارائه می دهد، بیشتر نمایان خواهد شد. محمد اسلامی ، رییس سازمان انرژی هسته ای کشور در آیین افتتاح مرکز پرتودهی اردبیل، با اشاره به نقش صنعت هسته‌ای در بهبود کیفیت زندگی مردم گفت: افتتاح این مرکز نشان می‌دهد که فناوری هسته‌ای فقط محدود به انرژی نیست، بلکه می‌تواند در کشاورزی، سلامت و محیط زیست نیز تحول‌آفرین باشد. وی همچنین در اقدامی نمادین، نشان پنجاهمین سالگرد صنعت هسته‌ای کشور را به پاس همراهی و حمایت آنها از توسعه فناوری‌های نوین در استان به آیت‌الله سیدحسن عاملی نماینده ولی فقیه در استان و امام جمعه اردبیل و مدیرکل صدا و سیمای مرکز اردبیل اهدا کرد. گردو، قبل و بعد از پرتودهی فاز دوم مرکز پرتودهی اردبیل در اواخر بهمن ماه ۱۴۰۴ تفاهم‌نامه اجرای فاز دوم طرح پرتودهی محصولات کشاورزی استان اردبیل با حضور " صادقی"، معاون سازمان انرژی اتمی ایران، و " احدی عالی"، رییس سازمان جهاد کشاورزی استان اردبیل در محل سازمان انرژی اتمی به امضا رسید. این تفاهم‌نامه که با هدف توسعه کاربرد فناوری هسته‌ای در بخش کشاورزی منعقد شده گامی جهت افزایش ماندگاری محصولات، کاهش ضایعات کشاورزی و ارتقای سطح سلامت و امنیت غذایی استان اردبیل و شمال غرب است. در آن مراسم، دو طرف بر اهمیت بهره‌گیری از دانش بومی و فناوری‌های نوین در فرآوری محصولات کشاورزی تاکید کرده و آن را زمینه‌ساز جهش صادراتی و افزایش درآمد کشاورزان استان دانستند. اکنون استان اردبیل به عنوان یکی از قطب‌های مهم کشاورزی کشور، با اجرای این طرح گام بلندتری در فرآوری و نگهداری بهینه محصولات راهبردی خود و تولیدات کشاورزی شمال غرب کشور بر می دارد. رییس سازمان جهاد کشاورزی استان اردبیل در خصوص مرکز پرتودهی محصولات کشاورزی استان گفت: این مرکز با هدف ارتقای محصولات و کاهش ضایعات راه‌اندازی شده و پرتودهی موجب کاهش جوانه سازی، رفع آلودگی و افزایش ماندگاری محصول می‌شود. علی حسین احدی عالی افزود: پرتوها با کاهش فعالیت میکرو ارگانیسم‌ها و کند کردن فرآیند رسیدگی موجب طولانی‌تر شدن دوره عرضه میوه در بازار ، رفع آلودگی و افزایش ماندگاری می‌شود. به اذعان او مرکز پرتودهی محصولات کشاورزی شمال غرب در اردبیل در مدت ۲ سال احداث شده و به بهره‌برداری رسیده و در مرحله نخست قابلیت پرتودهی ۱۵ هزار تن محصول را داشت و با تکمیل ظرفیت و اجرای فاز دوم به پایانه صادراتی محصولات کشاورزی کشور تبدیل می شود. مرکز پرتودهی اردبیل امکان سورتینگ و پرتودهی انواع محصولات کشاورزی به‌ویژه سیب‌زمینی را دارد و به طور میانگین ۲ تا چهار تن محصول در ساعت را پرتودهی می‌کند. وی گفت: این مرکز با هفت هزار و ۸۰۰ مترمربع مساحت و با صرف اعتباری معادل یک هزار و ۵۰۰ میلیارد ریال اعتبار افتتاح شده و امکان سورتینگ و پرتودهی انواع محصولات کشاورزی به‌ویژه سیب‌زمینی را دارد و به طور میانگین ۲ تا چهار تن محصول در ساعت را پرتودهی می‌کند. به گفته کارشناسان، این مرکز از پرتو گاما برای فرآوری محصولات کشاورزی استفاده می‌کند و یکی از روش‌های ایمن و مؤثر برای ضدعفونی، کاهش جوانه‌زنی و افزایش ماندگاری محصولات است و توان پرتودهی این مرکز به گونه‌ای طراحی شده که می‌تواند ده‌ها تن محصول در روز را تحت فرآیند قرار دهد؛ از این رو برای محصولات حجیم مانند سیب‌زمینی، پیاز، سیر و سبزیجات بسیار مناسب است. از نظر استانداردهای ایمنی تمام مراحل پرتودهی تحت نظارت سازمان انرژی اتمی با رعایت استانداردهای بین‌المللی ایمنی پرتویی انجام می‌شود و تشعشع در محصول نهایی باقی نمی ماند و این صنعت نوین علاوه بر کشاورزی، قابلیت پرتودهی داروها، تجهیزات پزشکی، مواد غذایی بسته‌بندی‌شده و حتی محصولات صادراتی را نیز دارد. مرکز پرتودهی اردبیل با همکاری سازمان انرژی اتمی و دانشگاه‌های منطقه به عنوان پایگاه تحقیقاتی و آموزشی نیز عمل می‌کند و زمینه‌ساز توسعه فناوری‌های نوین در کشاورزی است ، این مرکز نه‌تنها به ارتقای کیفیت محصولات کشاورزی استان کمک می‌کند بلکه می‌تواند نقش کلیدی در امنیت غذایی، کاهش ضایعات و افزایش صادرات ایفا کند. پرتودهی اردبیل، پایانه صادرات محصولات پرتودهی شده استقرار مرکز پرتودهی فرایند در اردبیل و همجواری استان با مرزهای جمهوری آذربایجان و وجود پایانه‌های صادراتی نظیر گمرک بیله سوار و منطقه آزاد تجاری و صنعتی، مرکز پرتودهی اردبیل را به دروازه‌ای برای صادرات محصولات فرآوری‌ شده به کشورهای منطقه تبدیل کرده است. به تازگی معاون سازمان انرژی اتمی در همایش بررسی نقش فناوری هسته‌ای در توسعه صنایع زیرساختی و کشاورزی اردبیل، این استان را دارای ظرفیت بسیار مناسبی برای ایجاد پایانه بزرگ پرتودهی و صادرات محصولات کشاورزی اعلام کرد. توسعه مرکز اردبیل می‌تواند علاوه بر کاهش هزینه‌های نگهداری و افزایش ماندگاری محصولات به تقویت زنجیره صادرات، ایجاد ارزش افزوده و افزایش توان رقابتی محصولات کشاورزی ایران در بازارهای بین‌المللی کمک کند. حسین صادقی گفت: شرایط اقلیمی و موقعیت جغرافیایی استان اردبیل می‌تواند زمینه مناسبی برای ایجاد چنین مجموعه‌ای فراهم کند و با تحقق این امر بخشی از مشکلات نگهداری، آفت‌زدایی و آماده‌سازی محصولات صادراتی از جمله خشکبار و پسته را کاهش می یابد و در کنار زیرساخت‌های بسته‌بندی و پشتیبانی، ارزش افزوده بیشتری برای محصولات کشاورزی ایجاد می شود. وی ادامه داد: با ایجاد چنین پایانه‌ای، امکان انتقال محصولات کشاورزی از مناطق مختلف کشور به اردبیل، انجام فرآیندهای پرتودهی و استریل، بسته‌بندی و صادرات آنها از مسیر مرزهای شمالی به بازارهای روسیه، قفقاز و دیگر بازارهای هدف فراهم می‌شود. معاون سازمان انرژی اتمی بیان کرد: توسعه این زیرساخت می‌تواند علاوه بر کاهش هزینه‌های نگهداری و افزایش ماندگاری محصولات، به تقویت زنجیره صادرات، ایجاد ارزش افزوده و افزایش توان رقابتی محصولات کشاورزی ایران در بازارهای بین‌المللی کمک کند. با عنایت به رونق صادرات و واردات مرزی استان اردبیل نمی توان از ظرفیتی که مرکز پرتودهی تولیدات کشاورزی می تواند به حجم، کیفیت و برندسازی صادرات استان اضافه کند، چشم پوشی کرد. به گفته معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار اردبیل این استان با داشتن ۳۸۰ کیلومتر نوار مرزی با جمهوری آذربایجان، منطقه آزاد و منطقه ویژه ظرفیت‌ توسعه سرمایه‌گذاری و اشتغالزایی از آغاز جنگ تحمیلی سوم تا اول شهریورماه سال جاری ۱۱۰ میلیون دلار صادرات و ۹۰ میلیون دلار واردات را ثبت کرده است. بهروز خلیلی اضافه کرد: استان اردبیل از زنجیره‌های ارزش افزوده پروتئین سفید، نساجی و صنعت چوب و ظرفیت‌های اقتصادی خوبی برخوردار است و تفویض کامل اختیار واردات و صادرات به استان‌ها از جمله اردبیل می‌تواند زمینه‌ساز تسهیل تجارت، تقویت تولید و شتاب‌ رشد اقتصادی شود. استان اردبیل با ۱۲ شهرستان در شمال غرب ایران، مرز جمهوری آذربایجان و در همسایگی استان های گیلان، زنجان و آذربایجان شرقی واقع شده است.∎​