به گزارش روز سهشنبه خبرنگار ایرنا، بنابر آخرین آمارها سالانه بیش از ۱۲۰ هزار تن عسل در ایران تولید میشود و روستاییان و عشایر استان اردبیل که به عنوان یکی از قطبهای تولید محصولات کشاورزی و دامی با ۱۲ شهرستان در شمال غرب کشور واقع شده است، در زمینه زنبورداری و تولید عسل شهره هستند.
تعداد زنبورداران بیش از یک هزار و ۵۳۳ نفر است و زنبورداران این استان در سال گذشته ۱۰ هزار و ۲۹۵ تن عسل تولید کردند.
این استان به واسطه برخورداری از مرتعها و جنگلهای سرسبز و تنوع گونههای گیاهی از سدهها پیش به عنوان یکی از نقاط مستعد پرورش زنبور و تولید عسل شناخته میشد اما در دهههای گذشته در پی حرکت در مسیر توسعه، بیش از پیش مورد توجه قرار گرفت.
بر اساس آخرین سرشماری، تعداد کل زنبورستانهای استان اردبیل سه هزار و ۵۲۳ مورد، شمار افراد شاغل در آنها بیش از سه هزار و ۲۱۹ نفر، تعداد زنبورداران بیش از یک هزار و ۵۳۳ نفر است و زنبورداران این استان در سال گذشته ۱۰ هزار و ۲۹۵ تن عسل تولید کردند.
زنبورداران استان اردبیل در سال گذشته علاوه بر عسل، بیش از ۱۴۰ کیلوگرم ژل رویال، یک هزار و ۵۸۵ کیلوگرم گرده گل، ۱۶ هزار و ۵۸۶ کیلوگرم موم، یک هزار و ۱۶۲ کیلوگرم برهموم و ۲۶۳ گرم زهر زنبور عسل تولید کردند که بیشتر استفاده دارویی دارد.
به گفته مدیرکل جهاد کشاورزی استان اردبیل، زنبورداران این استان در مجموع با داشتن بیش از ۵۱۳ هزار کلنی زنبور عسل نوین، از نظر تعداد کلنی در رتبه ششم کشوری، از نظر میزان تولید در رتبه چهارم و از نظر میانگین برداشت عسل از هر کندو در رتبه نخست کشوری قرار دارند.
فروش عسل فاقد نشان تجاری
از فعالیت ۲ واحد بستهبندی تا صادرات ۳۰۰ تن عسل
عسل استان اردبیل به علت کوچ و جابجایی مداوم کلنیهای زنبور بین دامنههای سبلان و سایر دشتها و ییلاقهای پرگل از مرغوبیت خاص برخوردار است، به طوری که پیشتر نزدیک به ۳۰۰ تن از این محصول سالانه به کشورهای عراق، ترکیه، مالزی و برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس صادر میشد.
عسل سبلان در سال ۱۴۰۳ به عنوان بهترین محصول در نوع خود در سازمان مالکیت فکری جهانی (WIPO) به ثبت رسیده است.
کیفیت محصول زنبورداران اردبیلی چنان بوده که حتی عسل سبلان در سال ۱۴۰۳ با همت مسئولان و کارشناسان بخش کشاورزی استان و کشور به عنوان بهترین محصول در نوع خود در سازمان مالکیت فکری جهانی (WIPO) به ثبت رسیده است.
با توجه به شرایط اقتصادی حاکم بر کشور و کاهش درآمدهای نفتی، یکی از فرصتهای پیشروی فعالان زنبورداری توسعه صادرات محصولات آن به کشورهای همسایه است که میتواند ضمن ایجاد بازارهای جدید، به ارزآوری کمک شایانی کند.
هرچند در حال حاضر صادرات عسل اردبیل جریان دارد اما مقایسه حجم و رقم صادرات با میزان تولید سالانه استان نشان میدهد که این محصول با وجود ظرفیتهایش سهم اندکی در تجارت خارجی دارد، در حالی که میتواند با تمرکز بر تبلیغات، بازاریابی و فرآوری سهم بیشتری را از آن خود کند.
به اذعان مسئولان مربوطه، متاسفانه صنعت زنبورداری در استان اردبیل با توجه افزایش هزینههای تولید و کمتوجهی به صنایع تبدیلی و تکمیلی مرتبط در حال آسیب دیدن است؛ به طوری که در حال حاضر تنها ۲ کارخانه بستهبندی عسل در این استان فعال است، در حالی که پیشتر برای بیش از ۲۰ واحد مجوز صادر شده بود.
کارگاه سنتی بستهبندی عسل
ضرورت تقویت زنجیره ارزش و ورود دانشبنیانها به تولید
سوای مشکل تولید و بستهبندی، تبدیل عسل خام به محصولاتی با ارزش افزوده بالاتر و با برندی معتبر، حلقه مفقودهای است که موجب شده تا عسل سبلان آن چنان که باید سهمی از بازارهای خارجی نداشته باشد.
البته نظارت جدی بر فرایند تولید و عرضه هم از چالشهای این بخش به شمار میرود، چرا که با توجه به ظرفیت گردشگرپذیری استان اردبیل عدهای سودجو با عرضه محصولات نامرغوب، به اعتماد مصرفکنندگان ضربه میزنند و در واقع به عسل به عنوان بخشی از هویت اقتصادی و گردشگری منطقه خدشه وارد میکنند.
بر همین اساس کارشناسان امر بر فعالسازی واحدهای بستهبندی، توسعه نشان تجاری واحدهای معتبر، توجه به فروش اینترنتی در کنار استانداردسازی، افزایش نظارت بر تولید و عرضه و تقویت زنجیره ارزش به عنوان راهکارهای توسعه زنبورداری و گسترش صادرات عسل در استان اردبیل تاکید می کنند.
زنبورداری استان اردبیل که در این سالها برای خود نام و آوازهای دست و پا کرده است، برای رسیدن به جایگاه مناسب در بازارهای داخلی و خارجی همچنین نیازمند همکاری شرکتهای دانشبنیان برای تولید محصولاتی جدید از عسل است تا با استفاده از ظرفیت گمرک مرزی، راهاندازی خط ریلی و آغاز بهکار منطقه آزاد تجاری استان اردبیل صادرات عسل و محصولات مربوطه افزایش یابد.