با وجود اظهارات امیدوارکننده آمریکا و کانادا در روزهای اخیر مبنی بر اینکه توافقی برای جلوگیری از اعمال تعرفه‌های ۵۰ درصدی آمریکا بر طیف گسترده‌ای از کالاهای کانادایی تا مهلت تعیین‌شده در نیمه‌شب حاصل خواهد شد، مذاکرات به بن‌بست رسید. رفتار ترامپ با کانادا - متحدی که سه‌چهارم آمریکایی‌ها نظر مثبتی نسبت به آن دارند - نشان می‌دهد که الگوی «دیوانه‌نماییِ» او محدود به دشمنان نیست و نزدیک‌ترین شرکا نیز در امان نیستند. تهدیدهای لحظه‌آخر و عقب‌نشینی‌های مکرر، اعتماد را از میان برده و متحدان را به سمت کاهش وابستگی و «بیمه کردن» ریسک سوق داده است.

بی‌اعتمادی عمیق‌تر از تعرفه‌ها

مارک کارنی، نخست‌وزیر کانادا، در بیانیه‌ای اعلام کرد دو کشور نتوانستند به توافقی دست پیدا کنند که «اهداف ما را برآورده کند.» او گفت: «در نتیجه، امشب تصمیم گرفتم مذاکرات تجاری با ایالات متحده را تعلیق کنم و به مذاکره‌کنندگان کانادایی دستور دادم به اتاوا بازگردند.» اکنون تعرفه‌های ۵۰ درصدی بر حدود ۲۰ میلیارد دلار از کالاهای کانادایی به اجرا درآمده است.
ماجرای اخیر تعرفه‌های ۵۰ درصدی آمریکا بر کالاهای کانادایی و بن بست در مذاکرات، نمونه تازه‌ای از الگوی رفتاری دونالد ترامپ است. این الگو که با «دیوانه‌نمایی» عمدی، تهدیدهای لحظه‌آخر و عقب‌نشینی‌های مکرر همراه است، حتی اعتماد نزدیک‌ترین متحدان آمریکا را خدشه‌دار کرده است.
بر اساس گزارش بانک مرکزی کانادا، «تعرفه‌های آمریکا و غیرقابل‌پیش‌بینی بودن ترتیبات تجاری آینده، اقتصاد کانادا را مختل کرده است» و بانک مرکزی رشد اقتصادی تنها ۱.۱ درصد را برای سال جاری پیش‌بینی می‌کند . نرخ متوسط تعرفه بر کالاهای کانادایی از ۰.۱ درصد به ۵.۸ درصد افزایش یافته و صنعت خودروسازی که یکپارچگی فرامرزی آن به دهه‌ها توافق بازمی‌گردد، با کاهش ۷۰ درصدی سفارشات و اخراج کارگران مواجه شده است .

فراتر از تأثیرات اقتصادی، آنچه کانادا را به عمیق‌ترین بحران اعتماد با آمریکا از جنگ جهانی دوم کشانده، احساس خیانت است. نظرسنجی مؤسسه آنگوس رید نشان می‌دهد که نگاه مثبت کانادایی‌ها به آمریکا ۳۷ درصد کاهش یافته و ۳۹ درصد از کانادایی‌ها ترجیح می‌دهند دولتشان با همسایۀ جنوبی «به‌عنوان دشمن یا تهدید بالقوه» رفتار کند تا «رفتار دوستانه یا متحدانه.»

ترامپ نه‌تنها تعرفه وضع کرده، بلکه آشکارا مرزهای این متحد دیرین را نادیده گرفته و حتی پیشنهاد الحاق کانادا را مطرح کرده است . دیپلمات‌های آمریکایی با جدایی‌طلبان آلبرتا دیدار کرده‌اند و تهدید به مسدود کردن پل جدیدی که کانادا هزینه آن را پرداخت کرده، از دیگر نمونه‌های این رفتار تحقیرآمیز است .

فرار از آمریکا

در پاسخ به این بی‌اعتمادی، متحدان آمریکا به طور سیستماتیک در حال کاهش وابستگی به واشنگتن هستند. مارک کارنی، نخست‌وزیر کانادا، هم‌زمان با تلاش برای مذاکره با ترامپ، روابط تجاری، دفاعی و سرمایه‌گذاری با آسیا و اروپا را گسترش داده و «تغییری نسلی به دور از ایالات متحده» را کلید زده است .

این پدیده مختص کانادا نیست. بر اساس گزارش واشنگتن پست، متحدان آمریکا در سراسر جهان به دنبال برنامه ریزی برای کاهش وابستگی به آمریکا هستند.
· دانمارک به جای سامانه پاتریوت آمریکایی، سامانه دفاع هوایی فرانسه و ایتالیا را انتخاب کرده است
· کانادا در حال بازنگری در خرید جنگنده‌های F-35 است
· اروپا سرمایه‌گذاری در صنایع دفاعی بومی را افزایش داده است
· هلند سرویس‌های ابری حیاتی را به ارائه‌دهندگان اروپایی منتقل کرده است
· عربستان با ترکیه و پاکستان ساختار امنیتی مستقل ایجاد کرده است

شکست در جلب همراهی برای جنگ با ایران

نتیج این بی‌اعتمادی در صحنه‌های راهبردی نمایان شده است. در حالی که جورج بوش در جنگ ۲۰۰۳ عراق، ائتلافی از بیش از ۴۰ کشور را جمع کرد، ترامپ در رویارویی با ایران با «ائتلافی از ناخواستگان» مواجه شده است . کشورهای اروپایی که تحت تأثیر تعرفه‌های آمریکا و جنگ غزه قرار گرفته‌اند، از پیوستن به درگیری در تنگه هرمز خودداری کرده‌اند . فیلیپ گوردون، مشاور امنیت ملی سابق معاون رئیس‌جمهور، این وضعیت را «غیرعادی» خوانده و گفته است نمی‌توان از کشورها خواست جان خود را برای رئیس‌جمهوری که بیش از یک سال آن‌ها را تحقیر کرده به خطر بیندازند .

اما ترامپ باید بداند، عدم‌اطمینان در روابط اتحادی ، نه‌تنها متحدان را مطیع‌تر نمی‌کند، بلکه آن‌ها را مستقل‌تر می‌سازد. امروز حتی رسانه‌های آمریکایی معترف هستند که «امریکا اعتبار خود را به عنوان ابرقدرت به باد داده است» و «متحدان دیگر برنامه‌های خود را حول محور آمریکا نمی‌چینند» . این فرسایش اعتبار و اعتماد، حتی اگر آمریکا همچنان از قدرت نظامی و اقتصادی برخوردار باشد، یک «دارایی» حیاتی را از دست داده است: قابلیت اتکا.