زهرا دلاوری پاریزی در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه، عنوان کرد: اگرچه در سال های اخیر کیفیت حجاب بانوان در برخی شهرها کاهش یافته است اما همچنان آمارها نشان می‌دهد اغلب بانوان به حجاب اعتقاد دارند و فقط درصد کمی در وضعیت حاد و هنجارشکن هستند. به همین خاطر بدحجابی و بی حجابی را نمی تواند ثمره فقدان اعتقاد قلبی دانست بلکه نوعی واگرایی رفتاری و چالش در اجرای هنجارها است.

وی ادامه داد: ما در عصری زندگی می‌کنیم که «ارزش توجه» به گران‌ترین کالا تبدیل شده است. مبلغان سنتی با استفاده از ابزارهای کلاسیک مانند سخنرانی‌های طولانی، در تقابل با الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی قرار گرفته‌اند که برای جذب سریع مخاطب طراحی شده‌اند. وقتی پیام مذهبی از حالت تجربه زیسته خارج و به اطلاعات خشک و فرمول‌سازی شده تبدیل شود در ذهن نسل جدید به عنوان داده زائد تلقی می‌گردد.

استاد حوزه و دانشگاه گفت: در رویکردهای تبلیغی تکلیف گرایی محض جایگزین حکمت شده است. قرآن کریم در آیه ۱۲۵ سوره نحل می‌فرماید: « ادْعُ إِلَیٰ سَبِیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ». کلمه حکمت به معنای استخدام عقل و تناسب سخن با حال مخاطب است. ما به جای اینکه توضیح دهیم چرا یک ارزش مانند حجاب برای حفظ کرامت انسانی و استقلال فردی ضروری است، تنها به این اکتفا کرده‌ایم که باید آن را رعایت کرد.

وی اضافه کرد: این رویکرد پاسخگوی نیازهای فکری جوان امروز نیست. حجاب در نقطه تلاقی دو حوزه شخصی و اجتماعی قرار دارد؛ از یک سو یک انتخاب شخصی است که به باورها و ارزش‌های فرد مربوط می‌شود، از سوی دیگر در فضای اجتماعی معنا پیدا می‌کند و تحت تأثیر هنجارها و ساختارهای اجتماعی قرار می‌گیرد.

فعال فرهنگی یادآور شد: اگرچه رسانه‌های خارجی، شبکه‌های اجتماعی و ماهواره به طور هدفمند به ترویج بی‌حجابی و فرهنگ غربی می‌پردازند و این تهاجم فرهنگی در تضعیف فرهنگ عفاف و حجاب در جامعه مؤثر است؛ اما این عامل نباید باعث نادیده گرفتن ضعف های داخلی نیز شود.

وی با بیان اینکه برای ترویج حجاب در نسل جدید نیازمند بازطراحی مدل تبلیغ هستیم، گفت: باید از تبلیغ بالا به پایین به تبلیغ در سطح برابر تغییر رویکرد بدهیم؛ یعنی مبلغان باید از جایگاه قاضی و مربی به جایگاه هم‌سفر و همراه حرکت کنند همچنین نباید فقط محتوای مذهبی را در فضای مجازی منتشر کرد بلکه باید زبان بصری و روایت‌گری را در خدمت ارزش‌های دینی به کار گرفت و محتوا را به شکل مطلوب و زیبا ارائه کرد.

آیا در گذشته که حکومت در مساله حجاب ورود نکرده بود، وضعیت بهتر بود؟

دلاوری پاریزی بیان کرد: این تصور که در دهه های قبل که حکومت کاری به مساله حجاب و دین داری مردم نداشت وضعیت بهتر بوده، تصوری اشتباه است؛ زیرا در گذشته جامعه ایران دارای انسجام سنتی بود که ارزش‌های مذهبی با ساختار خانواده پیوند خورده بود.

وی ادامه داد: آنچه ما حجاب بهتر می‌نامیم، در واقع اجماع اجتماعی ناخودآگاه بود. فرد تحت فشار نظارت اجتماعی قرار داشت و اگر از عرف خارج می‌شد، با طرد شدن از جامعه مواجه می‌شد. این نوع از حفظ ظاهر، لزوماً به معنای پویایی و سلامت باطنی ایمان نبود، بلکه نوعی انضباط اجتماعی اجباری بود. اما امروزه این اجبار در خانواده ها وجود ندارد و افراد خودشان حجاب را انتخاب می کنند.

استاد حوزه و دانشگاه تصریح کرد: وقتی یک ارزش اخلاقی یا دینی به فرد دیکته می‌شود پدیده واکنش معکوس ایجاد می‌شود. در این حالت فرد احساس می‌کند که اطرافیان اعم از خانواده و حاکمیت در حال تصاحب مرزهای شخصی و عاملیت او هستند به همین خاطر برای اثبات استقلال خود به سمت رفتارهای مخالف حرکت می‌کند.

وی یادآور شد: اگر با قدرت و زور یک ارزش را عملی کنیم جامعه به حالت مدیریت نمایش در می آید نه مدیریت واقعیت. به همین خاطر باید حجاب را به صورت درونی برای افراد تبیین کنیم تا خودشان بپذیرند؛ زیرا حجاب هم یک مسئله درونی و شخصی و هم یک مسئله بیرونی و اجتماعی است و درک درست از آن نیازمند بررسی همه‌جانبه هر دو بعد است.

دلاوری پاریزی با اشاره به اینکه باید از مدیریت برخورد به مدیریت جذابیت برویم، افزود: دولت و متولیان باید بر ایجاد زیرساخت‌های ارزشی تمرکز کنند. یعنی به جای استفاده از روش های انتظامی باید در طراحی شهر، طراحی لباس‌های مناسب محیط‌های عمومی و ایجاد فضاهای فرهنگی، به گونه‌ای عمل کنیم که پوشش متعادل و اسلامی به عنوان یک الگوی مدرن و زیبا در جامعه تعریف شود.

شنیدن، راه حل تعامل با نسل جوان است

وی گفت: بزرگترین بحران ما در برخورد با نسل جوان، بحران شنیدن است. نسل جدید، نسل پرسشگری و شکاکیت سازنده است. آن‌ها به دنبال پاسخ‌های مستدل هستند، نه فقط صداهای بلندتر. گاهی صدای بلندتر و فقط باعث ایجاد دیوار صوتی بین ما و نسل جدید می شود.

فعال فرهنگی ادامه داد: امام علی (ع) ما را به رعایت حق مخاطب توصیه کردند یعنی سخن باید با عقل مخاطب هماهنگ باشد. اگر با زبانی سرشار از ارزش‌های انتزاعی و دور از واقعیت صحبت کنیم، در واقع با خودمان سخن می‌گوییم، نه با مخاطب.

وی بیان کرد: یکی دیگر از عواملی که باعث می‌شود جوانان صدای ما را نشنوند، وجود دوگانگی و تناقض در سیاست‌گذاری‌ها و برخوردهای دولتی با موضوع حجاب است که به بی‌اعتمادی مردم منجر می‌شود. وقتی رفتار برخی از مدعیان حجاب با گفتارشان همخوانی ندارد، طبیعی است که نسل جوان با تردید به پیام‌ها نگاه کند.

پژوهشگر حوزوی عنوان کرد: به طور کلی برای گفت‌وگو با نسل جوان نیازمند الگویی هستیم که سه ویژگی داشته باشد. ویژگی اول ایجاد فضای امن برای پرسشگری است. باید به جوانان یاد دهیم که پرسیدن سخت‌ترین سوالات درباره دین، نشانه بی‌ایمانی نیست، بلکه نشانه جستجوی حقیقت است. مبلغان باید به جای دفاع تهاجمی در وضعیت شنوندگی فعال قرار بگیرند. وقتی جوانی سوالی می‌پرسد که از نظر ما ناپسند است، باید به جای قضاوت های اخلاقی با تحلیل علمی به او پاسخ بدهیم.

وی در تشریح ویژگی دوم گفت: به جای برگزاری همایش‌های رسمی در سالن‌های بزرگ باید به سراغ محیط‌های طبیعی جوانان رفت. برگزاری نشست‌های بحث آزاد در کافه‌ها، فضای مجازی، پادکست‌های دوجانبه و استفاده از هنر کنشگری بهترین راه برای خروج از کلیشه‌ها است.

دلاوری پاریزی بیان کرد: ویژگی سوم یک الگوی گفت‌وگو مناسب آن است که به جای پاسخ های آمده از روش حل مساله استفاده شود؛ زیرا نسل جوان با کلیشه‌های آماده برخورد می‌کند. آن‌ها می‌خواهند بدانند که دین در مواجهه با بحران‌های هویت، عدالت اجتماعی، تکنولوژی و روان‌شناسی فردی چه می‌گوید.

وی اظهار کرد: باید دین کاربردی را معرفی کنیم؛ دینی که می‌تواند به آن‌ها در حل چالش‌های واقعی زندگی‌شان کمک کند، نه دینی که فقط مجموعه‌ای از قوانین ممنوعیت است. رسانه‌ها نیز باید فضایی را فراهم کنند تا افراد مختلف بتوانند نظرات و دیدگاه‌های خود را درباره حجاب و عفاف به طور آزادانه بیان کنند.

انتهای پیام