محبوبه نیاورانی

شامگاه یکشنبه، ورزشگاه مترلایف در نیوجرسی، شاهد یک رویداد فراتر از ورزش بود. اسپانیا با برتری ۱-۰ برابر آرژانتین، دومین قهرمانی تاریخ خود در جام جهانی را جشن گرفت؛ اما این پیروزی، تنها یک موفقیت فنی نبود. اسپانیا در مستطیل سبز به نماد ایستادگی و آزادگی در برابر جنگ‌طلبان تبدیل شده بود تاجائیکه با سوت پایان بازی از غزه گرفته تا خیابان‌های قاهره، رباط، استانبول، بیروت، تهران و میلیون‌ها نفری که شاید قبلا هوادار تیم اسپانیا نبودند، این قهرمانی را به مثابه یک پیروزی اخلاقی جهانی جشن گرفتند. همچنانکه در میان همه تصاویر جشن و شادی فینال، اما یک فریم، همه معادلات را تغییر داد. آنهم تصویر لامین یامال، ستاره ۱۹ سالهٔ تیم اسپانیا با پرچم فلسطین بود که در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌شد. در واقع شبی که اسپانیا قهرمان شد، فلسطین در اذهان جهانیان قهرمان بی‌تاج آن شب بود و این، زیباترین فینال جام جهانی فوتبال در قلب میلیون‌ها انسان آزاده جهان بود.

چرا جهان، اسپانیا را برگزید؟

اما این قهرمانی را از هر رویداد ورزشی دیگری متمایز کرد، بستر سیاسی آن بود؛ بستری که از ماه‌ها پیش در حال شکل‌گیری بود و در شب فینال به اوج خود رسید. در حالی که بیشتر کشورهای اروپایی، سیاستی محتاطانه در قبال جنگ غزه در پیش گرفتند، دولت پدرو سانچز، دست به اقداماتی زد که آن را به سخت‌ترین منتقد اسرائیل در اروپا تبدیل کرد. این کشور در می ۲۰۲۴، همراه با ایرلند و نروژ، کشور فلسطین را به رسمیت شناخت و با جلوگیری از فروش، خرید و ترانزیت هرگونه سلاح و تجهیزات نظامی به اسرائیل، این رژیم جنایتکار را تحریم تسلیحاتی کرد. دولت سانچز با محکومیت صریح جنایت های اسرائیل در غزه و ممنوعیتِ تردد کشتی‌های حامل سوخت ارتش اسرائیل در بنادر خود و ممنوعیت ورود شهروندان اسرائیلی متهم به جنایات جنگی، اسپانیا را برای میلیون‌ها مسلمان و آزادیخواه جهان به نماد ایستادگی در برابر ظلم تبدیل کرد.

آرژانتین؛ نماد همسویی با نتانیاهو و ترامپ

در سوی دیگر میدان، آرژانتین قرار داشت. دولت راست‌گرای خاویر میلئی، که سفارت این کشور را به بیت‌المقدس منتقل کرده و خود را هم‌پیمان بی‌چون‌وچرای ترامپ معرفی کرده بود. اما نقطه اوج این همراهی با اسرائیل، اظهارنظر صریح بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیرِ اسرائیل، تنها چند روز پیش از فینال بود که گفت: «آرزو دارم آرژانتین قهرمان شود.» این جمله، برای افکار عمومی جهان، یک سند رسمی بود که آرژانتین را نه یک تیم ورزشی، که یک نماد سیاسی همسو با جنگ‌افروزی معرفی می‌کرد.

فوتبال زیبا

البته نمی‌توان از زیبایی فنی اسپانیا غافل شد. تیمی که با بازی تیکاتاکا، پاس‌های تماشایی و گل‌ به‌یادماندنی، همه کارشناسان را غافلگیر کرد. اسپانیا از همان دقایق ابتدایی مالکیت توپ را در اختیار گرفت. شاگردان لوئیس دلافوئنته با گردش سریع توپ و فشار روی خط دفاعی حریف، نشانه‌های برتری خود را به نمایش گذاشتند و نخستین موقعیت خطرناک مسابقه نیز توسط لامین یامال خلق شد. آرژانتین در ادامه تلاش کرد با استفاده از تجربه بازیکنانش و حرکات لیونل مسی به بازی برگردد، اما دفاع منسجم اسپانیا اجازه خلق موقعیت‌های متعدد را نداد و دروازه این تیم بسته ماند. گل قهرمانی اسپانیا در ادامه مسابقه توسط فران تورس به ثمر رسید. مهاجم لاروخا از فرصت به‌دست‌آمده نهایت استفاده را برد و توپ را وارد دروازه امیلیانو مارتینس کرد تا تک‌گل سرنوشت‌ساز فینال رقم بخورد. در دقایق پایانی، آرژانتین برای جبران نتیجه پیش کشید اما ساختار دفاعی منظم اسپانیا مانع از بازگشت آلبی‌سلسته شد و در نهایت سوت پایان مسابقه، جشن قهرمانی اسپانیایی‌ها را آغاز کرد. بدین ترتیب، اسپانیا با نمایشی مقتدرانه در طول رقابت‌ها و پیروزی در فینال برابر مدافع عنوان قهرمانی، جام جهانی ۲۰۲۶ را به نام خود ثبت کرد. اما این زیبایی فنی، در بستری از معنا قرار گرفت که آن را به یک حماسه فراتر از ورزش تبدیل کرد. مردم جهان، علاوه بر لذت بردن از یک بازی رویایی، حس می‌کردند که با هر پاس طلایی اسپانیا، یک «نه» به جنگ و یک «آری» به کرامت انسانی فریاد زده می‌شود.

قهرمانی اسپانیا و شکست ترامپ
اما قهرمانی اسپانیا بویژه آنکه در زمین آمریکا برگزار می شد به شکستی برای ترامپ تلقی شد. ترامپ و دولتش تمام توان خود را گذاشته بودند تا جام ۲۰۲۶ را به «جشن هژمونی» تبدیل کنند. اتفاقی که نتیجه عکس داد. اسپانیا در بزرگترین ویترین ورزشی آمریکا، علم خود را بر فراز سکوی قهرمانی برد؛ آن هم درست در کشوری که میزبانش بارها اسپانیا را تهدید به تحریم‌های اقتصادی بخاطر مواضع‌ سیاسی‌اش کرده است. همچنانکه در مراسم اعطای جام جهانی به اسپانیا زمانیکه ترامپ در جایگاه قرار گرفت با «هو» شدن از سوی تماشاچیان مواجه شد.

پیام تبریک پزشکیان و قالیباف به اسپانیا

اما چرا ایرانیان طرفدار اسپانیا در برابر مسی بودند؟ در روزهایی که اغلب کشورهای اروپایی با سکوت یا با کرنش در برابر واشنگتن، مسیر جنگ علیه ایران را هموار کرده بودند، یک صدای اروپایی بر خلاف جریان غالب، ایستادگی کرد.
مواضع اسپانیا در مخالفت با جنگ و خودداری از همکاریِ نظامی، برای افکار عمومی ایرانیان، یک پیام امیدبخش تلقی شد. هرچند که همسوییِ کامل اسپانیا با سیاست‌های اتحادیه اروپا، آن را در برخی موارد با ایران در تضاد قرار می‌دهد، اما در مسئله جنگ، مواضع این کشور به صراحت در جهت مخالف سیاست‌های جنگ‌طلبانه آمریکا بوده است.

همچنانکه در همین جریان برگزاری بازی های جام جهانی، دونالد ترامپ در نشست ناتو، اسپانیا را به قطع روابط تجاری تهدید کرد؛ چرا که این کشور از باز کردن پایگاه‌هایِ نظامی و حریم هوایی‌اش برای حمله نظامی به ایران خودداری کرده بود. اما سانچز در پاسخ، با خونسردی اعلام کرد: «اسپانیا همدست جنگ نخواهد شد.» این جمله، در میان کشورهایی که سال‌ها قربانیِ جنگ و تحریم بوده‌اند، عمیقاً قدر دانسته شد.

بعد از پیروزی اسپانیا در جام جهانی نیز، دکتر پزشکیان، رئیس جمهور ایران نیز در شبکه ایکس موفقیت تیم ملی فوتبال اسپانیا و کسب عنوان قهرمانی جام جهانی را تبریک گفت و نوشت: «شادمانی ملت و دولت دوست اسپانیا شادمانی ملت و دولت ایران است.» همچنین دکتر قالیباف نیز در پیام های جداگانه به روسای مجالس اسپانیا به مناسبت قهرمانی در جام جهانی فوتبال، از حمایت‌های اسپانیا از ایران در جنگ تحمیلی سوم تقدیر کرد. در بخشی از این پیام آمده است که «دفاع شما و بازیکنان آن تیم از ملت فلسطین و حمایت های آن کشور از جمهوری اسلامی ایران در جنگ تحمیلی سوم، نشان داد که آزادگی و سلطه ناپذیری از ویژگی های آن ملت فهیم و محترم است. این پیروزی و قهرمانی ارزشمند، نه تنها دل مردم آن کشور که دل بسیاری از آزادگان و ملت‌های مستقل و عدالتخواه جهان را شاد کرد. با آرزوی موفقیت بیشتر برای آن کشور و مردم عزیز و محترم.»

ما به عنوان مردمی که سالها در برابر زورگویی‌های آمریکا ایستاده‌ایم بهتر از هر کسی می‌دانیم که ایستادگی اسپانیا در برابر ترامپ، چه ارزشی دارد. این ایستادگی، تنها یک اقدام دیپلماتیک نبود؛ یک پیام اخلاقی به تمام جهان بود که هنوز هم می‌توان در برابر قلدری قدرت بزرگ، سر خم نکرد. اسپانیا ثابت کرد «هم‌پیمان آمریکا» بودن، به معنای «برده آمریکا» بودن نیست. دولت سانچز به جهان آموخت که آزادگی، یک انتخاب است؛ حتی اگر بهایش، تهدید و تحریم باشد.