در سالهاي اخير به دليل شفافيت مالي و تاييد اهداف توسعه پايدار استفاده از رمزارزها و بلاكچين عموميت يافته است. اين امر امكان مشاهده تراكنشهاي خارج از بعد زمان و مكان را در محيط بلاكچين به صورت زنده و بلادرنگ ميسر ميكند . همين امر باعث شده دولتها و صاحبان كسب و كار براي شفافيت و اطمينانپذيري از يك محيط قابل اعتماد جهت جلوگيري از پولشويي و هزينههاي اضافي انتقال پول از بلاكچين و رمزارزها استفاده كنند كه اين مساله منجر به رشد و توسعه اين محيط قابل اعتماد در مناسبات و معاملات مالي بين كشورها در واردات و صادرات شده است. وقوع هرگونه ناهنجاري از جمله پاندمي و جنگ ميتواند سايهاي بر قيمت بازار بيفكند كه غالبا اين موارد منجر به تاثيرات منفي يعني ريزش بازارهاي مالي به خصوص رمزارزها ميشود. با آغاز جنگ تحميلي سوم در ۹ اسفند ۱۴۰۴، تمامي بازارهاي مالي تحتالشعاع اين واقعه قرار گرفتند كه اين امر از بازار ۲۴ ساعت رمزارزها نيز مستثنا نبود. در همان ساعات اوليه جنگ ترس و واهمه بر قامت رمز ارز سايه افكند و ريزش اين بازار آغاز شد .
نوسان قيمت رمزارز - با شروع جنگ بين ايران، اسراييل و امريكا، اولين سوالي كه در دنيا پديد آمد، اين بود كه اين جنگ چه تاثيري بر بازار رمزارزها و ساير بازارها و مناسبات مالي بين ايران و ساير كشورها ميگذارد؟ اصولا عوامل مختلفي بر رمزارزهاي اصلي بازار از جمله بيتكوين (BTC) - كه خود باعث تاثير بر قيمت رمزارزهاي ديگر ميشود- اثر ميگذارد . عوامل مختلفي همچون وقوع جنگ كه خود عامل ريزش قيمتي ناشي از نقدينگي و خروج سرمايه هستند. دلايل اصلي نوسان قيمت رمزارزها در زمان وقوع جنگ به شرح زير است:
۱- ترس صاحبان رمزارز، به خصوص بيتكوين در از دست دادن سرمايهها و ايجاد نقدينگي با تبديل به تتر (vsdt) است.
۲- دليل ديگر را ميتوان سوءاستفاده سرمايهداران و به خصوص خود صرافيهاي رمزارز در شناسايي ساختار بازار در زمان جنگ و همينطور بررسي معاملات باز براي ترور قيمتي و دريافت سودهای كلان به نفع صرافي اشاره كرد. بعضي از صرافيهاي رمزارز از جمله Binance و Coinbase در لحظات حساس پيش آمده در دنيا دست به ترور قيمتي ميزنند، يعني در معاملات آتي (future Trades) به ليست سفارشات (Orders) نگاه كرده و سيستمهاي هوشمند آنها به شناسايي سرمايهها و معاملههاي باز ميپردازند و پس از استخراج دادهها، سعي در كسب سود كلان در چند دقيقه ابتدا دارند. بدين صورت كه سريعا خودشان حجم پولي (معادل بيتكوين) را به بازار تزريق كرده و به فروش ميرسانند . اين امر خود باعث يك ريزش ثانويه و كسب سود براي صرافيها در زماني است كه حجم معاملات رو به رشد (long) ميشود.
3- دليل سوم ريزش بازار رمزارز در زمان جنگ، نقدينگي فيزيكي يعني روي آوردن به خريد دلار، يورو يا پوند است. خبر جنگ اگر به عنوان يك تحليل فاندامنتال (Fandamantal) طرح شود كه در نمودار تكنيكال (Technical) نيز تاثير چشمگيري ميگذارد. يكي ديگر از اين اخبار فاندامنتال كه منجر به خروج سرمايه از بازار رمزارز و افت قيمتي بيتكوين ميشود، خريد نفت و محصولات پتروشيمي است.
4- به صورت كلي ميتوان گفت رويدادهاي ژئوپليتيك باعث فشار فروش بيتكوين ميشود؛ در كنار آن عوامل ياد شده نيز بر آن تاثير ميگذارد.
5- در زمان افت قيمت بيتكوين، خروج سرمايه رخ ميدهد و سرمايهداران و معاملهگران بازار رمزارز به سوي دلار يا يورو (نقدشوندگي)، تتر (vsdt)، بورس اوراق بهادار و به خصوص طلا و نفت هجوم ميبرند . شدت جنگ و زمان آن نيز به ريزش بازار كمك ميكند كه خود به دو دسته تقسيم ميشود:
الف- جنگ محدود باعث ريزش رمزارزها در ساعات اوليه شده و سپس يك كندال (Condle) صعودي براي جبران ضرر تا حدي ميشود.
ب- جنگ گسترده باعث اختلال جدي در معاملات بازار رمزارز ميشود . به عبارتي فشار بر داراييها ريسكپذير از جمله رمزارزها را زياد ميكند . در جنگ اخير امريكا و اسراييل با ايران، گسترده شدن دامنه جنگ، مسدود شدن تنگه هرمز، عدم تردد كشتيهاي باري و نفتكشها و در نتيجه گران شدن (افزايش) قيمت نفت و مشتقات آن و البته افزايش تورم جهاني را رقم زد كه هر كدام از اين عوامل خود به تنهايي و در كلان در بازار رمزارز تنش ايجاد كردند.
6- تاثير خروج سرمايه و ساير موارد ياد شده، باعث كاهش رشد اقتصادي در كشور ميشود. عاملي كه خود بر عوامل ديگر اثر ميگذارد. هزينه كالا، بيمه، كرايه حمل و نقل با وقوع جنگ و محاصره افزايش مييابد.
اين امر تاثيري چشمگير بر صادرات و واردات و مناسبات كشورهاي مشتركالمنافع (CIS) خواهد گذاشت. تاثير منفي در واردات و صادرات آنها و همينطور عدم دسترسي به منابع مالي مناسب بين آنها اين شكاف را ايجاد ميكند، زيرا در كشورهايي كه درگير جنگ شدند، مثل ايران كه قيمت دلار و يورو متغير بوده، با اينكه نقدينگي بازار افزايش مييابد و از سويي در زماني كوتاه منجر به كاهش وجود دلار يا يورو ميشود. با كاهش شديد واردات و صادرات و عدم اطمينان صاحبان حساب به انتقال پول فيزيكي منجر ميشود .كاهش مناسبات مالي ايران با كشورهاي عربي حاشيه جنوبي خليجفارس در نتيجه اين جنگ يكي از عوامل تاثيرگذار بر بازارهاي جهاني به خصوص قيمت رمزارز بود. با وجود مزارع ماينرهاي فراوان در ايران و قطع اينترنت در زمان جنگ، خسارت جبرانناپذير به صاحبان اين مزارع وارد آمد.
7- نمودارهاي قيمتي بيتكوين ريزش چشمگيري در زمان ورود ناوهاي جنگي امريكا به منطقه خليجفارس پيش از شروع عملياتي جنگ نشان ميدهد. همزمان با جنگ و حتي كمي بعد از آن اگرچه شيب ريزش تند نبوده است، اما نمودارها ريزشي اندك نشان ميدهند. البته در مقطعي حتي در آن اوج جنگ ما شاهد صعود بازار رمزارزها و بيتكوين بوديم. اما پس از چند روز دوباره بازار ريخت. بهطوري كه در مقطعي به 60 هزار دلار رسيد، در حالي كه پيش از شروع جنگ در محدوده 72 هزار هم مشاهده شده بود. پس از انتشار اخبار توافق بين ايران و امريكا و امضاي قرارداد صلح موقت، بازار رمزارز رو به پيشرفت گذاشت و در همان ساعات اوليه ۲۷ خرداد الي ۲۸ خرداد تا ۳ درصد رشد واقعي داشت؛ رشدي كه ادامهدار بود تا اينكه تنشهاي بين ايران و امريكا دوباره شدت گرفت. روز گذشته بيتكوين با افزايش 2.5 درصدي به 63,831 دلار رسيد.
نگاه به آينده- بيشك پس از اتمام تمام تنشهاي نظامي اخير و به تبع آن برقراري يك صلح پايدار كه نتيجه يك توافق برد- برد است، ايران به عنوان كشوري كه در آن فرصت سرمايهگذاري زيادي براي كشورهاي مختلف دنيا از جمله اروپا و آسيا دارد، شناخته خواهد شد . شركتهاي بزرگ دنيا به شاهراه ارتباطي ايران براي اتصال غرب به شرق و بالعكس نياز دارند. در ضمن جزاير ايران از جمله كيش و قشم ميتوانند به عنوان مراكز گردشگري و قابل سرمايهگذاري در منطقه تبديل شوند؛ در فضايي كه پيشبيني ميشود، سرمايههای هنگفت از كشورهايی همچون امارات متحده عربي خارج ميشود، در اين فضاي جديد، مناسبات مالي ايران با ساير كشورهاي دنيا گسترش خواهد يافت. در ضمن به كارگيري رمزارز در ايران براي تبادل هزينههاي واردات و صادرات در كل كشور با ساير جهانيان ميتواند تاثير شگرفي بر قيمت اين بازار بگذارد.
فعال اقتصادي